Dendrophylax lindenii

thumb|Dendrophylax lindenii w uprawie Dendrophylax lindenii (Lindl.) Benth. ex Rolfe – gatunek rzadkiej rośliny z rodziny storczykowatych, występujący na bagnach południowo-zachodniej Florydy, Kuby i Bahamów. Pozornie bezlistny epifit, którego białe kwiaty, wyrastające na długich i cienkich szypułach, wydają się unosić w powietrzu (stąd zwyczajowa nazwa w języku angielskim „ghost orchid”, czyli „storczyk duch”). Popyt na tę roślinę oraz naruszanie siedlisk doprowadziły do spadku jej liczebności o ponad 90%, a w konsekwencji uznania jej za krytycznie zagrożoną wyginięciem.

Morfologia Pokrój Pozornie bezlistne wieloletnie rośliny przylegające do podłoża.

Korzenie Szarozielone, zebrane w pęczki, długości do 50 cm i średnicy 3–5 mm.

Łodyga Niepozorna, zasłonięta przez korzenie.

Liście Zredukowane, często nieobecne.

Kwiaty Zebrane od 1 do 10 w grono wyrastające na łukowato-wznoszącej się szypule o długości 6–25 cm. Podsadki rurkowate, tworzące pochewkę, wielkości 5–7 mm. Przysadki kwiatowe błonkowate, lancetowate, wielkości 4×3 mm. Listki okwiatu rozpostarte, białe do kremowozielonych lub jasnożółtobrązowych. Listek grzbietowy zewnętrznego okółka lancetowaty do eliptyczno-lancetowatego, o wymiarach 20–21×5–6 mm, ostry. Listki boczne zewnętrznego okółka lekko ukośne, lancetowate do wąskolancetowatych, o wymiarach 25–30×4–5,5 mm, tępe do ostrych. Listki wewnętrznego okółka sierpowato zagięte, wąskolancetowate, o wymiarach 22–27×4–4,5 mm, ostre do spiczastych. Warżka biała, u nasady wklęsła, trójklapowa, środkowa łatka z niemal czworokątnym przewężeniem, zakończona dwiema łukowatymi, skręconymi, ogonkowatymi łatkami długości 45–70 mm, zaostrzonymi wierzchołkowo, boczne łatki rozpostarte, 18–25 mm szerokości po rozpostarciu, wierzchołkowo tępe do zaostrzonych. Callus z wąskim, ząbkowanym grzbietem. Ostroga (calcar) łukowata, smukła, długości 11–17 cm. Prętosłup gruby, z dwoma trójkątnymi skrzydełkami wystającymi w kierunku warżki, o wymiarach 2–3×5 mm. Pyłkowina pomarańczowa. Zalążnia smukła, o wymiarach 30×1,5 mm.

Owoce Torebki wielkości 6–10×0,5 cm.

Biologia i ekologia Rozwój Epifit. Kwitnie od maja do sierpnia, okazjonalnie kwitnienie rozpoczyna się już w lutym. Kwiaty otwierają się kolejno, zwykle od jednego do dwóch na raz, pachną w nocy. Kwiaty zapylają zawisakowate z gatunków oraz , gatunek , przez lata uważany za jedynego zapylacza tego storczyka, prawdopodobnie jest złodziejem nektaru. Kiełkowanie nasion prawdopodobnie zależy od zakażenia grzybem mikoryzowym. Potencjalnym mykobiontem, który w badaniach faktycznie znacząco stymulował kiełkowanie nasion i rozwój siewek, był grzyb należący do rodzaju Ceratobasidium.

Siedlisko Mokradła z roślinnością zielną i zaroślową, na wysokości od 0 do 20 m n.p.m. Na Florydzie zasiedlają głównie Annona glabra, i cypryśniki błotne. Na Kubie rolę podpory pełniło 18 gatunków drzew, głównie , , i . D. lindenii kolonizuje drzewa o wilgotnej, pofałdowanej lub półpofałdowanej korze, w której żyje jej mykobiont z rodzaju Ceratobasidium.

Interakcje międzygatunkowe Korzenie storczyka stanowią fakultatywne i oportunistyczne struktury, które nadrzewne mrówki z gatunku wykorzystują do gniazdowania. Oprócz zapylaczy tej rośliny, ciem z gatunków Pachylia ficus i Dolba hyloeus, motylami odwiedzającymi kwiaty są zawisakowate z gatunków , i , miernikowcowate, w tym , paziowate oraz powszelatkowate i .

Cechy fitochemiczne Wszystkie składniki zapachu kwiatowego zostały zidentyfikowane jako terpenoidy, z wyjątkiem salicylanu metylu. Najliczniej występującym związkiem był seskwiterpen (71%), następnie β-ocymen (9%) i salicylan metylu (8%). Pozostałe związki to: linalol (5%), (4%), (2%), α-pinen (1%) i (1%).

Systematyka Pozycja systematyczna Gatunek z rodzaju Dendrophylax, zaliczanego do plemienia Vandeae, podrodziny epidendronowych (Epidendroideae) w rodzinie storczykowatych (Orchidaceae).

Typ nomenklatoryczny Holotyp bazonimu (Angraecum lindenii), zebrany na Kubie przez , znajduje się w zielniku Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.

Nazewnictwo Etymologia nazwy naukowej Nazwa rodzaju pochodzi od greckich słów δένδρον (dendron – drzewo) i φύλαξ (fylax – strażnik). Epitet gatunkowy honoruje Jeana Lindena, belgijskiego botanika, który odkrył tę roślinę na Kubie w 1844 roku.

Nazwy zwyczajowe W języku angielskim roślina nazywana jest „ghost orchid”, „frog orchid”, „palm-polly”, „Linden’s angurek” lub „white butterfly orchid”.

Zagrożenie i ochrona Dendrophylax lindenii to efektowny gatunek storczyków, co przyczyniło się do wzrostu popytu na tę roślinę w ogrodnictwie oraz pragnienia wielu osób, aby zobaczyć go w naturze. Konsekwencją był spadek jego liczebności o ponad 90%.

Od 1975 roku Dendrophylax lindenii jest ujęty w Załączniku II do Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES), zapobiegającej nielegalnemu handlowi rzadkich przedstawicieli fauny i flory.

W 2026 roku gatunek został wpisany na Czerwoną listę gatunków zagrożonych IUCN ze statusem krytycznie zagrożony. W 2021 roku liczbę dorosłych osobników w naturze szacowano na 1725, z czego 1495 w Stanach Zjednoczonych. W 2024 roku liczba dojrzałych osobników prawdopodobnie spadła do przedziału od 750 do 891, przy czym bezpośrednie liczenia na Kubie udokumentowały 147 dojrzałych roślin, a na Florydzie 168.

Większość populacji Dendrophylax lindenii występuje na nisko położonych obszarach przybrzeżnych, które są narażone na okresowe huragany. Oprócz tego gatunek jest poważnie zagrożony przez nielegalne pozyskiwanie z natury dla ogrodnictwa lub prywatnych kolekcjonerów, nieuregulowaną aktywność turystów w okresie kwitnienia, zmiany hydrologiczne, susze, pożary lasów oraz konkurencję gatunków inwazyjnych, na przykład .

Obecność w kulturze Nielegalne pozyskiwanie z natury roślin z gatunku Dendrophylax lindenii zostało przedstawione w powieści „” (The Orchid Thief) autorstwa Susan Orlean i powstałym na jej podstawie w 2002 roku filmie „Adaptacja”.

Roślina pojawiła się na znaczkach pocztowych wydanych przez Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą (w 2008 roku w serii „Grzyby i orchidee”), Saint Vincent i Grenadyny (w 2010 roku w serii „Orchidee” oraz w 2014 roku w ramach arkusika „Orchidee”) oraz na bloku okolicznościowym „Orchidee” wydanym w 2025 roku przez Gwineę.

Przypisy

Kategoria:Epidendronowe