Jo Grimond

Joseph Grimond, baron Grimond (ur. 29 lipca 1913 w St Andrews, zm. 24 października 1993 w Kirkwall) – brytyjski prawnik i polityk pochodzący ze Szkocji, lider Partii Liberalnej w latach 1956–1967 i 1976, poseł do Izby Gmin od 1950 do 1983, par dożywotni (1983–1993).

Życiorys

Młodość, wykształcenie i kariera zawodowa Był synem właściciela wytwórni juty. Ukończył Eton College, a następnie studia prawnicze oraz z zakresu filozofii, politologii i ekonomii () w Balliol College, na Uniwersytecie Oksfordzkim. W 1937 uzyskał uprawnienia barristera w Middle Temple. W 1939, na trzy dni przed wybuchem wojny, wstąpił do wojska. Służył w regimencie początkowo w Irlandii Północnej, zaś od 1944 walczył na froncie zachodnim. Zakończył wojnę w stopniu majora. W latach 1945–1947 był, jako wojskowy, oddelegowany do służby w Administracji Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy (UNRA). Następnie – po demobilizacji, został sekretarzem National Trust for Scotland. W latach 1960–1963 sprawował funkcję rektora Uniwersytetu Edynburskiego, zaś w w 1970 – Uniwersytetu w Aberdeen. Od 1970 do 1990 był kanclerzem Uniwersytetu Kentu.

Działalność polityczna W czasie studiów wstąpił do Partii Liberalnej. W trakcie kampanii przed wspierał (późniejszego polityka Partii Pracy), bezskutecznie kandydującego z ramienia liberałów do Izby Gmin w okręgu . W (w 1945), Grimond kandydował do niższej izby parlamentu z obejmującego Orkady i Szetlandy. Nie uzyskał wówczas mandatu, otrzymując 5 975 głosów – wobec 6 304 oddanych na kandydata . W zdobył mandat w tym samym okręgu i utrzymywał go w w kolejnych wyborach (po raz ostatni został wybrany w ). W Izbie Gmin początkowo pełnił funkcję głównego whipa liberałów (1950–1956).

W 1956 zastąpił Clementa Daviesa na stanowisku lidera partii. W okresie kierowania przez Grimonda Partią Liberalną, ilość jej członków zwiększyła się z ok. 100 tysięcy do 350 tysięcy. Znacząco wzrosła również liczba oddawanych na nią głosów (z 2,5% w do 11,2% w ). Grimond krytykował decyzję premiera Anthony’ego Edena o udziale wojsk brytyjskich w wojnie przeciwko Egiptowi (1956) oraz wzrost znaczenia politycznego zarówno związków zawodowych, jak i organizacji pracodawców. Sprzeciwiał się rozbudowie brytyjskiego arsenału jądrowego, opowiadając się za jego integracją z siłami amerykańskimi. Popierał starania o przystąpienie Zjednoczonego Królestwa do wspólnot europejskich, a także plany dewolucji (w szczególności utworzenia samorządowych parlamentów Szkocji oraz Walii). W 1967 jego następcą na stanowisku lidera liberałów został Jeremy Thorpe. W 1976, po rezygnacji Thorpe’a z przywództwa w partii – w następstwie i podejrzeń o podżeganie do zabójstwa, Jo Grimond sprawował funkcję jej tymczasowego lidera.

Na początku 1983 ogłosił swoją rezygnację z kandydowania w do Izby Gmin. W tym samym roku został mu nadany tytuł barona (baron Grimond) – przez co wszedł w skład Izby Lordów, jako par dożywotni. W 1988, w wyniku połączenia Partii Liberalnej z Partią Socjaldemokratyczną, stał się członkiem Liberalnych Demokratów.

Życie prywatne W 1938 ożenił się z (ur. 1918, zm. 1994), córką (1887–1969; Partii Liberalnej w latach 1945–1947, baronessy Asquith of Yarnbury, par dożywotniej od 1964 do 1969), wnuczką Herberta Henry'ego Asquitha (1852–1928; lidera Partii Liberalnej w latach 1908–1918 i 1920–1926 oraz premiera od 1908 do 1916) i ciotką aktorki Heleny Bonham Carter (ur. 1966) – z którą miał czworo dzieci.

Zmarł i został pochowany na Orkadach.

Upamiętnienie W lipcu 2026 grupa działaczy Liberalnych Demokratów powołała The Grimond Society – stowarzyszenie działające na rzecz spółdzielczości, przedsiębiorczości społecznej i własności pracowniczej.

Publikacje autorstwa Jo Grimonda

The Liberal Future (1959) The Liberal Challenge (1963) The Common Welfare (1978) Memoirs (1979) Personal Manifesto (1983) The St Andrews of Jo Grimond (1992) Źródła:

Przypisy

Źródła zewnętrzne

Kategoria:Brytyjscy politycy Kategoria:Absolwenci Eton College Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Oksfordzkiego Kategoria:Baronowie Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1950–1951 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1951–1955 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1955–1959 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1959–1964 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1964–1966 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1966–1970 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1970–1974 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1974–1974 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1974–1979 Kategoria:Brytyjscy parlamentarzyści 1979–1983 Kategoria:Brytyjscy prawnicy Kategoria:Parowie dożywotni Kategoria:Rektorzy uczelni w Wielkiej Brytanii Kategoria:Uczestnicy kampanii zachodnioeuropejskiej (1944–1945) Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 1993