Centralny Zarząd Lasów Państwowych  - centralna jednostka organizacyjna resortu leśnictwa, powołana do sprawowania ogólnego kierownictwa, nadzoru i kontroli nad działalnością gospodarczą państwowych przedsiębiorstw leśnych. Do jego podstawowych zadań należało również bezpośrednie prowadzenie gospodarstwa leśnego w zakresie urządzenia lasów oraz koordynowanie działalności podległych jednostek terenowych.

Powołanie Centralnego Zarządu Centralny Zarząd Lasów Państwowych utworzony został na podstawie zarządzenia Ministra Leśnictwa z 1949 r. o utworzeniu Centralnego Zarządu Lasów PaństwowychZarządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 30 grudnia 1949 r. o utworzeniu Centralnego Zarządu Lasów Państwowych. M. P 1950 nr 9 poz. 82. Powołanie Centralnego Zarządu związane było z ustawą z 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym  oraz rozporządzeniem Ministra Leśnictwa z 1949 r. w sprawie organizacji i zakresu działania przedsiębiorstw lasów  państwowychUstawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym. Dz. U. 1949 nr 63 poz. 494Rozporządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 27 grudnia 1949 r. w sprawie organizacji i zakresu działania przedsiębiorstw lasów państwowych. Dz. U. 1949 nr 63 poz. 510Rozporządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 27 grudnia 1950 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji i zakresu działania przedsiębiorstw lasów państwowych. Dz. U. 1950 nr 58  poz. 532.

Nadzór państwowy nad Centralnym Zarządem sprawował Minister Leśnictwa.

Przedmiot działalności Centralnego Zarządu Przedmiot działalności Centralnego Zarządu Lasów Państwowych obejmował przede wszystkim sprawowanie nadrzędnego kierownictwa nad działalnością gospodarczą rejonowych przedsiębiorstw lasów państwowychZarządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 30 grudnia 1949 r. o utworzeniu rejonowych przedsiębiorstw lasów państwowych. M. P 1950 nr 9 poz. 83. Do jego podstawowych kompetencji należało koordynowanie, nadzorowanie i kontrolowanie działalności tych przedsiębiorstw, a także sprawowanie nad nimi ogólnego kierownictwa gospodarczego. Centralny Zarząd pełnił zatem funkcję centralnego ogniwa organizacyjnego, którego zadaniem było zapewnienie jednolitego kierunku działalności poszczególnych jednostek terenowych oraz podporządkowanie ich działalności założeniom państwowej polityki leśnej i planowania gospodarczegoHenryk Żakowski Systemowa struktura Lasów Państwowych i jej dotychczasowy rozwój, Sylwan 1982, nr 7. .

Istotnym elementem kompetencji Centralnego Zarządu było koordynowanie działalności rejonowych przedsiębiorstw lasów państwowychJózef Gomółka,  O organizacji zarządzania lasami państwowymi w 30-leciu PRL, Sylwan 1974, nr 7. . Oznaczało to możliwość wyznaczania ogólnych kierunków ich działalności oraz zapewniania zgodności podejmowanych przez nie przedsięwzięć z zadaniami określonymi dla państwowego gospodarstwa leśnego. Funkcja koordynacyjna nabierała szczególnego znaczenia w warunkach gospodarki planowej, w której działalność przedsiębiorstw leśnych była podporządkowana centralnie ustalanym planom gospodarczymKazimierz Skura, Zmiany struktury organizacyjnej Lasów Państwowych, Sylwan 1976, nr 5. .

Centralny Zarząd posiadał również kompetencje nadzorcze i kontrolne. Obejmowały one kontrolę prawidłowości działalności gospodarczej rejonowych przedsiębiorstw, a także ocenę wykonywania powierzonych im zadań. Tym samym CZLP nie ograniczał się do formułowania ogólnych wytycznych, lecz posiadał instrumenty pozwalające na kontrolowanie sposobu ich realizacji przez jednostki terenowe. Wytyczne wydawane przez Centralny Zarząd w zakresie jego kompetencji miały charakter wiążący dla podległych mu przedsiębiorstwHenryk Ostrowski, Uwagi o ustroju zarządu lasów państwowych w związku z reorganizacją, Sylwan 1959, nr 1.

Odrębnym elementem działalności Centralnego Zarządu było bezpośrednie prowadzenie gospodarstwa leśnego w zakresie urządzenia lasów. Kompetencja ta miała szczególne znaczenie, ponieważ urządzenie lasu stanowiło podstawę racjonalnego i planowego gospodarowania jego zasobami. Obejmowało ono działania związane z rozpoznaniem i określeniem stanu zasobów leśnych oraz planowaniem ich gospodarczego wykorzystania. W tym zakresie Centralny Zarząd wykonywał więc zadania o charakterze specjalistycznym, które nie zostały przekazane przedsiębiorstwom rejonowym.

Uregulowanie przewidywało ponadto możliwość czasowego powierzania przez Centralny Zarząd rejonowym przedsiębiorstwom lasów państwowych wykonywania określonych czynności. Rozwiązanie to pozwalało na elastyczne kształtowanie podziału zadań pomiędzy centralnym i terenowym szczeblem zarządzania. Centralny Zarząd mógł zatem, zależnie od potrzeb organizacyjnych i gospodarczych, przekazywać poszczególnym jednostkom wykonanie czynności, które zasadniczo należały do jego zakresu działania.

Organ zarządzający Organem zarządzającym Centralnego Zarządu był  dyrektor naczelny, powoływany i odwoływany przez Ministra Leśnictwa.  Dyrektorowi naczelnemu podlegali trzej dyrektorzy, powoływani i odwoływani przez Ministra Leśnictwa, których kompetencje określał statut.

Dyrektor Centralnego Zarządu

Bolesław Saczuk — 1952–1953, Franciszek Rawa — 1954–1956.

Wykaz okręgowych lasów państwowych podległych Centralnemu Zarządowi w 1953 r. Według danych archiwalnych w 1953 r. Centralnemu Zarządowi podlegały następujące  okręgowe lasy państwoweArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Lasów Państwowych w Warszawie, Numer zespołu: 2/432/0,.1950–1954. :

Białostocki Okręg Lasów Państwowych; Bydgoski Okręg Lasów Państwowych; Gdański Okręg Lasów Państwowych; Katowicki Okręg Lasów Państwowych; Krakowski Okręg Lasów Państwowych; Lubelski Okręg Lasów Państwowych; Łódzki Okręg Lasów Państwowych; Olsztyński Okręg Lasów Państwowych;  Opolski Okręg Lasów Państwowych; Poznański Okręg Lasów Państwowych; Radomski Okręg Lasów Państwowych; Rzeszowski Okręg Lasów Państwowych; Szczeciński Okręg Lasów Państwowych; Warszawski Okręg Lasów Państwowych; Wrocławski Okręg Lasów Państwowych; Zielonogórski Okręg Lasów Państwowych;  Koszaliński Okręg Lasów Państwowych.

Przypisy

__INDEKSUJ____LINKNOWEJSEKCJI__

Kategoria:Leśnictwo Kategoria:Organy administracji publicznej