Walenty Uberfeldt (niem. Valentin Überfeldt, także: Uberfelt, Uberfeld, Oberfeldt, Iberfeld; XVI w.) – sekretarz królewski, pisarz i sekretarz miejski Gdańska, urzędnik skarbowy Zygmunta II Augusta, członek Komisji Morskiej, namiestnik Parnawy, starosta daleński.
Od 1557 był pisarzem miejskim w GdańskuMarkus A. Denzel, Die Rechnungsbücher der Danziger Loitz 1566–1570, Stuttgart 2024, s. 519. Na początku lat 60. jako sekretarz Gdańska reprezentował interesy miasta na dworze królewskimStanisław Bodniak, Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona, Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, 1939-1946, t. 3, s. 76Stanisław Bodniak, Pierwsi strażnicy morza, w: Księga pamiątkowa ku czci profesora dra Wacława Sobieskiego, t. 1, Kraków 1932, s. 46-50. 10 października 1563 przekazał królowi w imieniu miasta 8666 florenów należnego podatkuDokumenty skarbowe prowadzone przez Stanisława Włoszka oraz dokumenty z czasów Zygmunta III Wazy. Sygn. BK 250, https://platforma.bk.pan.pl/pl/search_results/213152 [dostęp 2026-08-20]. W dokumencie z 1563 jest określany mianem sekretarza królewskiegoW Metryce Koronnej, MK 96, k. 143–145, w regestrze nobilitacji Eliasza Arcopaeusa zapisano, że ten został wcześniej adoptowany do rodziny Walentego Uberfeldta, sekretarza królewskiego - https://agad.gov.pl/szukaj/?data_do=&data_od=&q=&s=Poka%C5%BC+wszystko&zbior=63 [dostęp 2026-08-21], na pewno w służbie królewskiej był w 1565Stanisław Bodniak w Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona, Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, 1939-1946, t. 3, s. 84, przyp. 4Adolf Pawiński (wyd.), Sprawy Prus Książęcych za Zygmunta Augusta w r. 1566–1568. Dyaryusz trzykrotnego poselstwa komisarzy królewskich, Źródła Dziejowe, t. VII, Warszawa 1879, s. 56. W lipcu 1567 występuje już w roli komisarza królewskiego wraz z Andrzejem SwarożyńskimPaul Simson, Danziger Inventar 1531-1591, München 1913, n. 5174, s. 395. 24 marca 1568 został członkiem Komisji Morskiej powołanej przez Zygmunta II AugustaStanisław Bodniak, Komisja morska Zygmunta Augusta, Rocznik Gdański, R. 4-5, 1930-1931, s. 8. Nadzorował handel zbożem pochodzącym z królewszczyzn, pełnił też funkcję zarządcy królewskich towarów leśnych na LitwieStanisław Bodniak, Polska a Bałtyk za ostatniego Jagiellona, Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej, 1939-1946, t. 3, s. 110. Wraz z Izaakiem Brodawką i Mendlem Isajkowiczem z Brześcia dzierżawił komorę celną w Kownie, a ponadto był kontrolerem mennicy wielkoksiążęcej w WilnieLaurynas Šedvydis, Marius Sirutavičiuss, All The Grand Duke’s Lenders: Creditors of the Grand Duchy of Lithuania from 1555 to 1569, Lithuanian Historical Studies 26(1), s. 16, 20. W 1569 wspólnie z Izaakiem Brodawką otrzymał prawo bicia dwudenarów w WilnieIvar Leimus, Die Münzbeziehungen zwischen Livland und seinen Nachbarn im 16. Jahrhundert, w: Die baltischen Länder und Europa in der Frühen Neuzeit, red. N. Angermann, K. Brüggemann, I. Põltsam-Jürjo, Köln–Weimar–Wien 2015, s. 198–199. W drugiej połowie 1569 został namiestnikiem Parnawy; Zygmunt August polecił mu współpracę ze szwedzkim komendantem Rewla i działania przeciwko DaniiStanisław Bodniak, Kongres szczeciński na tle bałtyckiej polityki polskiej, Prace Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego nr 3, Kraków 1929, s. 28O tej funkcji Uberfelda (capitaneus Parnaviensis) mówi też dokument z Metryki Koronnej, z 7 marca 1571, MK 108, f. 434-435, MRPS V, nr 10586. Zajmował się też spłatą królewskiego długu wobec garnizonu w ParnawieIvar Leimus, О чеканке монет в Долеском (Даленском) замке в 1572 и 1573 годах, Proceedings of the Estonian Academy of Sciences Humanities and Social Sciences 37(1), 1988, s. 88-89Ignacy Zagórski, Monety dawnej Polski, Warszawa 1845, s. 125-127. 20 czerwca 1569 otrzymał w zastawUrzędnicy inflanccy XVI-XVIII wieku, w: Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII-XVIII wieku. Spisy, t. IX, red. Antoni Gąsiorowski, Kórnik 1994, s. 177, 196, 200 zamek Dalen w Inflantach (niem. Dahlen, obecnie Dole, Łotwa), gdzie nadzorował funkcjonującą tam w latach 1572–1573 mennicę. W źródłach jest poświadczony jako starosta Dalen ponownie 22 maja 1582. 15 lutego 1571 otrzymał zabezpieczone na sumę 8000 florenów nadanie starostwa rzeżyckiego (Rositten, łot. Rezekne) wraz z jego przynależnościami i jurysdykcją. Prawdopodobnie nie objął jednak starostwa, pozostającego w posiadaniu Jerzego von Altenbokuma. Uberfeldt był uważany za szlachcica i posługiwał się herbem, którego w 1563 użyczył nobilitowanemu Eliaszowi Arcopaeusowi. Nie wiadomo jednak, aby zabiegał o formalne uznanie swojego szlachectwa w PolsceJózef Szymański, Indygenat czy nobilitacja, "Acta Universitatis Nicolai Copernici. Historia", t. 26, z. 240, 1992, s. 194.
Przypisy
Kategoria:Sekretarze Zygmunta II Augusta Kategoria:Członkowie Komisji Morskiej 1568–1572 Kategoria:Ludzie związani z Gdańskiem w I Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w XVI wieku Kategoria:Zmarli w XVI wieku