Zakrewscy – ukraiński ród wywodzący się ze starszyzny kozackiej, później zaliczany do szlachty. Jednym z przedstawicieli rodu był Josyp Łukjanowycz Zakrewski, który pełnił urząd oboźnego generalnego.P. W. Hołobucki, N. A. Szyp, Закревські („Zakrewscy”), Енциклопедія історії України („Encyklopedia historii Ukrainy”), t. 3, s. 226. Wersja zarchiwizowana. W Hetmanacie pełnił również urząd buńczucznego generalnego.
Jego syn Andrij Josypowycz Zakrewski (1742–1804) był dyrektorem Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu oraz przewodniczącym Kolegium Medycznego.
Do jednej z gałęzi rodu Zakrewskich należała wieś Berezowa Rudka, obecnie położona w rejonie łubieńskim obwodu połtawskiego. Od 1787 roku jej właścicielem był Hryhorij Zakrewski. We wsi zbudowano pałac.
Posiadłość Zakrewskich odwiedzał w latach 1843, 1845 i 1846 Taras Szewczenko. Gościł wówczas u braci Wiktora Ołeksijowycza i Płatona Ołeksijowycza Zakrewskich. Informację o tych wizytach przekazał Ołeksandr Afanasjew-Czużbynski. Wiktor Ołeksijowycz Zakrewski (1807–1858) był emerytowanym rotmistrzem i mieszkał w pobliskim chutorze Wiktoriwka.
W grudniu 1843 roku Taras Szewczenko namalował portrety Wiktora i Płatona Zakrewskich oraz Hanny Iwaniwny Zakrewskiej, żony Płatona.
Szewczenko znał również ich siostrę Sofiję Ołeksijiwnę Zakrewską. Była ona pisarką i autorką powieści „Институтка” („Instytutka”) oraz opowiadania „Ярмарка” („Jarmark”). Oba utwory ukazały się w 1841 roku w czasopiśmie „Отечественные записки” („Notatki ojczyste”).
Syn Płatona i Hanny, Hnat Płatonowycz Zakrewski (1839–1906), był prokuratorem Charkowskiej Izby Sądowej. W 1894 roku został oberprokuratorem I Departamentu Senatu Rządzącego. Był autorem prac dotyczących prawa i zagadnień społecznych, w tym „Об учениях уголовно-антропологической школы” („O poglądach szkoły antropologii kryminalnej”; Charków, 1893), „О равенстве в обществе” („O równości w społeczeństwie”; „Журнал гражданского и торгового права” – „Czasopismo prawa cywilnego i handlowego”, 1883, nr 1) oraz „По поводу резюме председателя суда” („W sprawie podsumowania przewodniczącego sądu”; „Журнал гражданского и уголовного права” – „Czasopismo prawa cywilnego i karnego”, 1887, nr 4).
Jego córka Maria (1892–1974), po zamążpójściu Benckendorff, później baronowa Budberg, była związana z Maksimem Gorkim, brytyjskim dyplomatą Robertem Bruce'em Lockhartem oraz pisarzem Herbertem George'em Wellsem. Gorki poświęcił jej powieść „Жизнь Клима Самгина” („Życie Klima Samgina”).
Z bocznych gałęzi rodu pochodził prawdopodobnie Mykoła Wasylowycz Zakrewski. Nie należy go utożsamiać z połtawskim szlachcicem o tym samym imieniu i nazwisku. Osoby te zostały utożsamione w pracy Wadyma Modzalewskiego „Малороссийский родословник” („Małorosyjski rodowód”), t. 2, Kijów 1910, oraz w „Критико-биографическом словаре” („Słownik krytyczno-biograficzny”) z 1916 roku.
Innym przedstawicielem rodu był Mykoła Zakrewski, lekarz marynarki wojennej. Jego daty urodzenia i śmierci nie są znane. W latach 1861–1865 publikował w czasopiśmie „Морской сборник” („Zbiór morski”) artykuły dotyczące historii Floty Czarnomorskiej, obrony Sewastopola podczas wojny krymskiej oraz dowódców marynarki wojennej.
Do przedstawicieli rodu należeli również: Hnat Płatonowycz Zakrewski (1839–1906) – prawnik, prokurator i senator. Mykoła Wasylowycz Zakrewski (1805–1871) – historyk, folklorysta i etnograf, urodzony w Kijowie w rodzinie mieszczańskiej. Nick Clegg – brytyjski polityk, prawnuk Hnata Płatonowycza Zakrewskiego.
Przypisy
Bibliografia P. W. Hołobucki, N. A. Szyp, Закревські („Zakrewscy”), Енциклопедія історії України („Encyklopedia historii Ukrainy”), t. 3, s. 226. Wersja zarchiwizowana. Wołodymyr Panczenko, Спокуси Березової Рудки („Pokusy Berezowej Rudki”). Wersja zarchiwizowana. I.M. Samojłowski, М.В. Закревський – історик Києва („M.W. Zakrewski – historyk Kijowa”), „УІЖ”, 1958, nr 4. Шевченківський словник („Słownik szewczenkowski”), t. 1, Kijów 1976. Березова Рудка („Berezowa Rudka”), [w:] Полтавщина. Енциклопедичний довідник („Połtawszczyzna. Encyklopedyczny informator”), Kijów 1992. Kategoria:Szlachta Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Rosyjskie rody szlacheckie