Jan Alfred MacDonald, również Jan Mac-Donald, Iwan MacDonald (ros. Иван-Альфред Георгиевич Макдональд, ur. 1850 w Radomsku, zm. w Warszawie) – inżynier wojskowy, generał porucznik armii rosyjskiej, budowniczy portu wojennego w Lipawie.
Pochodzenie i rodzina Jan MacDonald urodził się w polskiej rodzinie pochodzenia szkockiego. Jego dziadek, inżynier John MacDonaldW polskich publikacjach i źródłach stosowana jest również pisownia nazwiska Mac-Donald. przybył ze Szkocji na zaproszenie ordynata Stanisława Kostki Zamoyskiego, który w 1804 powierzył mu budowę i zarząd fabryki maszyn rolniczych oraz browaru w Zwierzyńcu. John MacDonald zwierzyniecką fabryką zarządzał aż do swej śmierci w 1837.
Ojciec, Eneasz Jerzy MacDonald (1813–1885) był farmaceutą; praktykę zawodową rozpoczął w Radomsku, w aptece swojego przyszłego teścia, Feliksa Soczołowskiego (zm. 1880). Eneasz MacDonald był społecznikiem, badał obyczaje chłopów kurpiowskich i litewskich, a podczas powstania styczniowego w 1863 ukrywał też powstańców.
Matka, Pelagia z Soczołowskich, miała trójkę rodzeństwa: braci Kazimierza (1835–1908), farmaceutę, społecznika działającego w Radomsku i Juliana (1841–1863), studenta medycynyGłuszko mylnie nazywa Juliana lekarzem (por. zawiadomienie o nabożeństwie żałobnym "za duszę ś.p. Juliana Soczołowskiego, ucznia Akademii Medycznej Warszawskiej, poległego w Radziwiłowie w dniu 1 lipca 1863")., powstańca styczniowego, poległego w bitwie pod Radziwiłłowem oraz siostrę Marię (ur. 1863).
Jan MacDonald miał młodszego brata Piotra oraz trzy siostry: Cecylię (primo voto Mrozowską, secundo voto Gawrońską, zm. 1926), Annę i Stanisławę.
Życiorys i służba wojskowa Po ślubie z Pelagią Eneasz MacDonald otworzył własną aptekę w Błaszkach, w guberni kaliskiej.
Ich syn, Jan w 1864 ukończył Gimnazjum Filologiczne w Kaliszu, a jeszcze w tym samym roku MacDonaldowie przenieśli się do Warszawy. Na tamtejszym uniwersytecie Jan MacDonald ukończył studia matematyczne.
Po studiach wyjechał do Petersburga, stolicy Imperium Rosyjskiego, gdzie kontynuował naukę w Konstantynowskiej Szkole Wojskowej i w 1872 w stopniu podporucznika podjął służbę w 10 Pułku Grenadierów. W 1875 jako oficer saperów został przeniesiony do 1. Batalionu Saperów, a następnie wstąpił do Nikołajewskiej Akademii Inżynieryjnej, którą ukończył w 1878 z wyróżnieniemGłuszko mylnie podaje 1872 jako rok ukończenia przez MacDonalda Nikołajewskiej Akademii Inżynieryjnej, pomijając jego pobyt w Konstantynowskiej Szkole Wojskowej., otrzymując dodatkowo stopień inżyniera wojskowego (ros. военный инженер).
Po ukończeniu Akademii Inżynieryjnej Jan MacDonald swoją wojskową służbę związał z budownictwem morskim. Początkowo służył m.in. w portach Kronsztadu i Petersburga, a później objął stanowisko wykładowcy w macierzystej akademii (1887–1890).
Jeszcze w 1887 MacDonald, już w stopniu inżyniera-pułkownika, rozpoczął prace przygotowawcze i projektowe nad budową nowego portu wojennego, który miał powstać w nadbałtyckiej Lipawie (obecnie Łotwa). W 1890 został mianowany budowniczym tego portu.
W trakcie swojej służby kilkakrotnie wyjeżdżał na zagraniczne inspekcje obiektów portowych, a w styczniu 1900 został wysłany do Port Artur jako doradca komitetu opracowującego plany tamtejszego portu i twierdzy. Zaproponował budowę drugiego wyjścia z portu do zatoki Pigeon Bay (chiń. Jiu Wan), które jednak nie zostało zrealizowane.
Budową portu wojennego w Lipawie MacDonald zajmował się przez prawie 20 lat. W tym czasie aktywnie też uczestniczył w życiu społecznym miasta. W 1902 został wybrany do rady miejskiej. Pełnił również funkcję wiceprzewodniczącego miejscowego zarządu Czerwonego Krzyża oraz prezesa lipawskiego oddziału Cesarsko-Rosyjskiego Towarzystwa Technicznego. W 1895 otrzymał awans na stopień generała majora, a później awansował na generała porucznika.
Według autorów rosyjskiej Encyklopedii Wojskowej Sytina, budowa portu wojennego w Lipawie, począwszy od sztucznych basenów, kanału z licznymi molami i dokami, po drogi, sieć wodociągową i cały kompleks budynków, świadczyła o niezwykłych umiejętnościach organizacyjnych MacDonalda, który wyróżniał się wysoką etyką pracy, skrupulatną precyzją oraz stanowczością i wytrwałością.
Generał MacDonald, chorując na cukrzycę, wyjechał na leczenie do Warszawy, jednak zmarł tam na zapalenie płuc w wieku 56 lat. Został pochowany w rodzinnym grobowcu na warszawskich Powązkach.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Portret gen. Jana MacDonalda i jego nekrolog Grób rodziny MacDonaldów na warszawskich Powązkach
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Asnyka w Kaliszu Kategoria:Absolwenci Nikołajewskiej Akademii Inżynieryjnej Kategoria:Generałowie porucznicy armii Imperium Rosyjskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy – generałowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Rosyjscy inżynierowie Kategoria:Urodzeni w 1850 Kategoria:Zmarli w 1906