Stanisław Więckowski (ur. 15 marca 1931 w Pyrach, zm. 22 marca 2011 w Krakowie) – polski biochemik, fizjolog roślin, naukowiec i nauczyciel akademicki.

Życiorys Urodził się w rodzinie Władysława i Anieli z domu Staszyńskiej. Naukę rozpoczął w roku 1937 w Szkole Powszechnej w Bądkowie w powiecie Nieszawskim, którą przerwał wybuch II wojny światowej. Edukację wznowił w 1943 r. w szkole niemieckiej zorganizowanej dla polskich dzieci w BądkowieKazimierz Strzałka, Wspomnienie o profesorze Stanisławie Więckowskim [dostęp 2026-08-26]..

Po wojnie kontynuował naukę w szkole podstawowej w Konecku, którą ukończył w roku 1946. W tym samym roku rozpoczął naukę w trzyletnim Gimnazjum Ogrodniczym w Aleksandrowie Kujawskim, a po jego ukończeniu kontynuował naukę w dwuletnim gimnazjum ogrodniczym w Sopocie, które ukończył w roku 1951. W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalizując się w fizjologii roślin. Tytuł magistra biologii ze specjalnością fizjologia roślin uzyskał 7 lutego 1956 r. Następnie rozpoczął badania związane ze swoją pracą doktorską. Stopień doktora nauk przyrodniczych uzyskał 21 czerwca 1961 r. na podstawie rozprawy Związek pomiędzy wzrostem liścia a syntezą barwników asymilacyjnych (promotor: prof. dr Franciszek Górski). W latach 1964–1965 odbył 11-miesięczny staż w Aberystwyth, w Department of Biochemistry and Agricultural Biochemistry, University College of Wales, gdzie zdobywał szlify naukowe pod kierunkiem prof. Trevora Goodwina, wybitnego uczonego, światowego autorytetu w dziedzinie badań nad karotenoidami. Na podstawie rozprawy zatytułowanej Badania nad aktywnością i ultrastrukturą aparatu asymilacyjnego w rosnącym liściu Phaseolus vulgaris oraz kolokwium habilitacyjnego uzyskał 11 listopada 1967 r. stopień naukowy doktora habilitowanego. 15 kwietnia 1977 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego.

Swoją pracę na UJ na stanowisku asystenta rozpoczął jeszcze jako student IV roku biologii (od 1 listopada 1954 r. jako pracownik kontraktowy), po uzyskaniu dyplomu ukończenia studiów zatrudnienie zmieniono na czas nieokreślony. Z dniem 1 marca 1956 r. otrzymał awans na stanowisko starszego asystenta w Katedrze Fizjologii Roślin UJ, zaś rok później przyjął dodatkowe zatrudnienie na pół etatu na stanowisku starszego asystenta w Zakładzie Fizjologii Roślin Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Następnie awansował na stanowisko adiunkta w Katedrze Fizjologii Roślin UJ (1 listopada 1961 r.), później na stanowisko docenta w tejże Katedrze (1 kwietnia 1969 r.), a 1 czerwca 1971 r. przeszedł na etat docenta w Zakładzie Biochemii Roślin Instytutu Biologii Molekularnej UJ i objął kierownictwo tego Zakładu, przemianowanego później na Zakład Fizjologii i Biochemii Roślin. Funkcję tę sprawował do roku 1997. Jako kierownik Zakładu objął w nim w roku 1977 stanowisko profesora nadzwyczajnego, a następnie profesora zwyczajnego. Brał czynny udział w tworzeniu Instytutu Biologii Molekularnej UJ, a w latach 1974–1976 pełnił funkcję zastępcy dyrektora tego Instytutu. W latach 1998-2004 był dodatkowo zatrudniony na część etatu profesora zwyczajnego w Samodzielnym Zakładzie Chemii, Akademii Pedagogicznej w Krakowie (obecnie Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej). Pomimo przejścia z dniem 30 września 2001 r. na emeryturę pracował nadal (do roku 2007) na część etatu w Zakładzie Fizjologii i Biochemii Roślin.

W macierzystej uczelni pełnił funkcje organizacyjne i administracyjne. Wielokrotnie był przewodniczącym, zastępcą przewodniczącego lub egzaminatorem komisji rekrutacyjnych na kierunku biologia. W latach 1969–1976 był członkiem Rady Oddziałowej ZNP na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi UJ, a w latach 1970–1975 przedstawicielem ZNP do Kolegium i Rady Naukowej Instytutu Biologii Molekularnej UJ. Brał udział w pracach Wydziałowych Komisji ds. przewodów doktorskich, ds. nagród i odznaczeń, jako ich członek, był także pełnomocnikiem dziekana ds. stypendiów i pomocy materialnej studentom.

Autor lub współautor 5 książek, podręczników i skryptów akademickich, w tym podręcznika Fizjologia roślin pod redakcją J. Zurzyckiego i M. Michniewicza, który doczekał się dwóch wydań. Wypromował ok. 70 magistrów, a 10 osób wykonało pod jego kierunkiem swoje prace doktorskie. Napisał 44 recenzje rozpraw doktorskich, 30 recenzji rozpraw habilitacyjnych, 32 recenzje dorobku naukowego kandydatów do tytułu lub stanowiska profesora oraz 4 recenzje związane z odnowieniem doktoratu lub przyznaniem doktoratu honoris causa.

W latach 1979–1989 był członkiem Rady Redakcyjnej „Wiadomości Botanicznych” – jej przewodniczącym (1979–1984), a następnie Zastępcą Redaktora (1982–1989). W latach 1985–1989 był redaktorem Wydawnictw Naukowych UJ – seria Biologia Molekularna, a w latach 1988–2005 członkiem Rady Redakcyjnej „Acta Physiologiae Plantarum”. Przez ponad dwadzieścia lat był także członkiem Rady Redakcyjnej czasopisma zagranicznego „Photosynthetica”.

W latach 1993–2006 był członkiem Komitetu Fizjologii, Genetyki i Hodowli Roślin PAN, w latach 1996–2002 - członkiem Komitetu Botaniki PAN, w latach 1996–2002 - członkiem Komisji Biologicznej PAN. Przez ponad dwadzieścia lat uczestniczył w pracach Rady Naukowej Zakładu (a następnie Instytutu) Fizjologii Roślin im. Franciszka Górskiego będąc w latach 1996–2006 jej wiceprzewodniczącym, a w latach 2007–2010 członkiem. Był także członkiem-założycielem Polskiego Towarzystwa Biologii Eksperymentalnej Roślin oraz członkiem Zarządu Głównego Sekcji Fotobiologii przy Polskim Towarzystwie Biochemicznym.

Zmarł w Krakowie, pochowany 29 marca 2011 r. na cmentarzu Salwatorskim (sektor P-2-21).

Ordery i odznaczenia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1999) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1979) Złoty Krzyż Zasługi (1975) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1990) Odznaka „Budowniczy Nowej Huty” (1973) Źródło:.

Nagrody

Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego i Nauki indywidualna III stopnia za rozprawę habilitacyjną (1968) Nagroda Sekretarza Naukowego PAN zespołowa za badania nad rozwojem i adaptacją aparatu fotosyntetycznego (1973) Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego i Nauki zespołowa II stopnia (1978) Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego i Nauki zespołowa I stopnia (1979) nagrody Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego nagrody Rektora Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu Źródło:.

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Polscy biochemicy Kategoria:Polscy fizjolodzy Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2011