Tomasz Łęcki – postać literacka, bohater powieści Lalka Bolesława Prusa. Jest zdeklasowanym i zubożałym szlachcicem, ojcem Izabeli Łęckiej. Postać ta stanowi satyryczny portret przedstawiciela upadającej klasy szlacheckiej, nieprzygotowanej do życia w nowej sytuacji ekonomicznej.

Charakterystyka postaci Tomasz Łęcki jest liczącym ok. 60 lat zdeklasowanym szlachcicem. Jest wdowcem, ma córkę Izabelę. Odziedziczył po rodzinie spory majątek, który roztrwonił jako młody człowiek. Nie potrafi pracować zarobkowo, samą pracę traktuję jako ujmę na honorze szlacheckim. Z majątku pozostała mu jedynie kamienica czynszowa w Warszawie, sam mieszka w wynajmowanym ośmiopokojowym mieszkaniu w Alejach Ujazdowskich. Świadomy trudnej sytuacji finansowej cieszy się z każdego możliwego źródła pozyskania pieniędzy, w tym nawet z wygranych w karty, gdzie Stanisław Wokulski pozwala mu wygrywać. Łęcki planuje założenie z Wokulskim spółki do handlu ze Wschodem.

Pomimo dalekosiężnych planów związanych z Wokulskim, Łęcki przez długi czas nie wyobrażał sobie, by związał się on z jego córką i dołączył do rodziny. W końcu jednak Wokulski zaręcza się z Izabelą, co pozwala Łęckiemu kontynuować swoje plany co do przyszłego zięcia. Wszelkie plany przepadają jednak za sprawą Izabeli, która na oczach Wokulskiego flirtuje z Kazimierzem Starskim. Po tym jak Wokulski zrywa zaręczyny i wycofuje się ze spółki, Tomasz traci pozycję w towarzystwie, pociesza się jednak, że Łęckiej oświadczył się marszałek. Kiedy jednak i ten w atmosferze skandalu odchodzi od Izabeli, Łęcki doznaje ataku apopleksji, która doprowadza do jego śmierci.

Lekarz i przyjaciel Wokulskiego Michał Szuman zestawia ze sobą upadek Łęckich oraz awans społeczny Szlangbaumów mówiąc, że Społeczeństwo jest jak gotująca się woda: co wczoraj było na dole, dziś pędzi w górę.

Interpretacja Alina Kowalczykowa w notce o Tomaszu Łęckim na Nowej Panoramie Literatury Polskiej wskazuje, że Bolesław Prus pozornie przedstawia go jako osobę, która nie jest świadoma konsekwencji swoich nieodpowiedzialnych decyzji finansowych. Kowalczykowa wskazuje, że Łęcki świetnie opanował grę pozorami, co czyni go „mistrzem samozakłamania”. Zdaniem Kowalczykowej, prawdziwy jego charakter można dostrzec, gdy ten wyzyskuje innych, wyłudza wysokie procenty od kapitału, uzyskanego ze sprzedaży domu, a także potrafi utrzymać wysoką pozycję w środowisku. Autorka noty wskazuje również, że postać Łęckiego to satyryczny portret przedstawiciela upadającej klasy szlacheckiej, nieprzygotowanej do życia w nowej sytuacji ekonomicznej.

Historyk literatury Bogusław Grodzki przedstawia Łęckiego jako postać sympatyczną i pełną uroku obywatelskiego, ale jednocześnie reprezentującą wszystkie wady obywatelskie, opisane przez Józefa Supińskiego w Szkole polskiej gospodarstwa społecznego (1862–1865). Jak na ironię, Łęcki sam w jednej z rozmów z Wokulskim nawiązuje do utworu Supińskiego, nie rozumiejąc, że krytyka jest skierowana m.in. w jego stronę.

Ekranizacje W filmowej ekranizacji Lalki w reżyserii Wojciecha Jerzego Hasa z 1968 roku rolę Tomasza Łęckiego zagrał Jan Kreczmar, a w serialowej w reżyserii Ryszarda Bera z 1977 roku Emil Karewicz.

W nadchodzących ekranizacjach powieści w postać Tomasza Łęckiego wcielą się: Andrzej Seweryn (wersja filmowa) oraz Jacek Braciak (wersja serialowa Netfliksa i Akson Studio).

Przypisy

Kategoria:Postacie z Lalki Kategoria:Fikcyjna polska szlachta