alt=Dron z zamontowanym spektrofotometrem, wykorzystywanym do zdalnego pomiaru widma odbicia powierzchni wody|mały|Dron wykorzystywany do monitoringu środowiska i pozyskiwania danych Ochrona i inżynieria środowiska – interdyscyplinarny obszar obejmujący zagadnienia ochrony środowiska i inżynierii środowiska. Termin ten jest stosowany w literaturze naukowej, nazwach konferencji oraz kierunków studiów. Zakres zagadnień określanych tym mianem obejmuje m.in. działania naukowe, projektowe, techniczne i organizacyjne służące zapobieganiu degradacji środowiska, ograniczaniu presji antropogenicznej oraz projektowaniu rozwiązań wspierających ochronę i odtwarzanie zasobów przyrodniczych oraz wspierających ochronę zdrowia ludzi. W publikacjach dotyczących tego obszaru omawiane są m.in. monitoring środowiska, gospodarka wodna, technologie środowiskowe, rekultywacja i renaturyzacja ekosystemów oraz rozwiązania wspierające zrównoważony rozwój.

Historia alt=Tama zbudowana przez bobry w cieku wodnym|mały|Przykład inżynierii ekosystemu - tama bobrowa sprzyjająca retencji wody Termin ochrona i inżynieria środowiska nie ma jednego, formalnie ustalonego czasu wprowadzenia. Nawiązuje do dwóch obszarów wiedzy – ochrony środowiska oraz inżynierii środowiska. W XX wieku rozwijały się równolegle dwa powiązane obszary: inżynieria środowiska, skupiona na rozwiązaniach technicznych, oraz ochrona środowiska, obejmująca działania związane z zachowaniem jakości i zasobów środowiska. Od końca lat 70. XX wieku w literaturze coraz częściej podkreślano potrzebę integrowania rozwiązań technicznych z podejściem ekologicznym i ekosystemowym. Jednym z pierwszych udokumentowanych przykładów oficjalnego użycia nazwy jest utworzenie w 1992 r. Szkoły Ochrony i Inżynierii Środowiska im. Walerego Goetla przy AGH. Po 2000 r. nazwa „ochrona i inżynieria środowiska” jest stosowana w tytułach publikacji naukowych, materiałach konferencyjnych oraz nazwach kierunków studiów.

Zakres alt=Schemat przedstawiający nakładanie na siebie warstw danych w systemie informacji geograficznej (GIS)|mały|Wykorzystanie GIS w analizie danych środowiskowych. Zakres zagadnień związanych z ochroną i inżynierią środowiska obejmuje m.in. ochronę powietrza, wody, gleb i bioróżnorodności, monitoring środowiska, jak i elementy inżynierii środowiska, która wykorzystuje narzędzia techniczne do rozwiązywania problemów ekologicznych. Ochrona i inżynieria środowiska kładzie duży nacisk na minimalizację presji antropogenicznej, remediację terenów zdegradowanych, rozwój technologii środowiskowych oraz wdrażanie rozwiązań opartych na procesach naturalnych. Z ochroną i inżynierią środowiska powiązane są inżynieria ekologiczna oraz inżynieria ekosystemów, które wykorzystują naturalne procesy ekologiczne do rozwiązywania problemów środowiskowych. alt=Prace związane z odtwarzaniem i renaturyzacją środowiska przyrodniczego|mały|Prace związane z odtwarzaniem i renaturyzacją środowiska - potok Third Creek, Nevada Do najczęściej omawianych zagadnień związanych z ochroną środowiska należą m.in. działania mające na celu zapobieganie degradacji środowiska i zachowanie jego zasobów, ograniczanie negatywnego wpływu działalności człowieka na przyrodę oraz przywracanie równowagi w ekosystemach przekształconych w wyniku działalności antropogenicznej. Obejmują one działania techniczne, prawne i edukacyjne służące racjonalnemu gospodarowaniu zasobami naturalnymi, ochronie różnorodności biologicznej oraz prowadzeniu działalności gospodarczej zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

W obszarze inżynierii ekologicznej omawiane są natomiast zagadnienia związane z projektowaniem, odtwarzaniem i zarządzaniem ekosystemami w celu przywracania ich funkcji ekologicznych lub zwiększania ich zdolności do świadczenia usług ekosystemowych. Obejmują one również projektowanie systemów ekologicznych korzystnych zarówno dla człowieka, jak i środowiska, ograniczanie zużycia energii i surowców oraz wykorzystywanie procesów naturalnych. Inżynieria ekologiczna integruje wiedzę m.in. z zakresu ekologii, hydrologii, geotechniki, architektury krajobrazu i planowania przestrzennegoCohen-Shacham, E. et al. Nature-based solutions to address global societal challenges. „IUCN / Research Report”, 2016. DOI: 10.2305/IUCN.CH.2016.13..

Obszary zastosowań alt=Badacz lokalizuje rysia wyposażonego w obrożę telemetryczną podczas kontroli |mały|Zastosowanie technik telemetrycznych w ochronie gatunków zwierząt Zagadnienia omawiane w ramach ochrony i inżynierii środowiska znajdują zastosowanie w wielu sektorach gospodarki i obszarach zarządzania środowiskiem. Obejmują one zarówno działania badawcze i monitoringowe, jak również planowanie, zarządzanie środowiskiem oraz wdrażanie technologii środowiskowych. Do głównych obszarów należą m.in.:

Adaptacja do zmian klimatu Edukacja ekologiczna Energetyka i odnawialne źródła energii Gospodarka wodna i ochrona zasobów wodnych Gospodarka komunalna i zarządzanie odpadami Inżynieria ekologiczna i rozwiązania oparte na przyrodzie alt=Schemat przedstawiający zintegrowane podejście do planowania niebiesko-zielonej infrastruktury. Diagram łączy podejścia ukierunkowane na wodę i roślinność, pokazując ich wzajemne powiązania i wspólne cele w skali miejskiej, krajobrazowej i obiektów budowlanych.|mały|Schemat ilustrujący zintegrowane podejście do planowania zielonej i błękitnej infrastrukturyOchrona przyrody i bioróżnorodności, monitoring ekosystemów Technologie środowiskowe i ochrona przed zanieczyszczeniami Renaturyzacja i rekultywacja ekosystemów Systemy informacji geograficznej (GIS) w analizach środowiskowych Rozwój zielonej i błękitnej infrastruktury oraz rozwiązań dla tzw. inteligentnych miast

Kształcenie Kształcenie związane z ochroną i inżynierią środowiska obejmuje zagadnienia z zakresu nauk przyrodniczych, technicznych oraz zarządzania środowiskiem. Współczesne podejście do kształcenia w tym obszarze uwzględnia m.in. współpracę z procesami przyrodniczymi (ang. working with nature), ochronę bioróżnorodności, działania związane ze zmianami klimatu oraz zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi. Programy kształcenia obejmują rozwój kompetencji w zakresie stosowania technologii środowiskowych, metod monitoringu, rozwiązań inżynierskich oraz narzędzi wykorzystywanych w inżynierii ekologicznej. Kształcenie w zakresie ochrony i inżynierii środowiska prowadzone jest m.in. w Stanach Zjednoczonych, Irlandii oraz Polsce.

Przypisy

Kategoria:Ochrona środowiska