Gruff Rhys, właśc. Gruffudd Maredudd Bowen Rhys (ur. 18 lipca 1970 w Haverfordwest) – walijski muzyk, wokalista, autor tekstów, kompozytor, producent, reżyser filmowy i pisarz. Jest współzałożycielem i frontmanem zespołu Super Furry Animals, a także twórcą solowym oraz członkiem electro-popowego duetu . Uważany jest za jedną z kluczowych postaci ruchu kulturalnego znanego jako .
Wczesne życie Gruff Rhys urodził się 18 lipca 1970 roku w Haverfordwest w hrabstwie Pembrokeshire, ale dorastał w walijskojęzycznym miasteczku Bethesda w północnej Walii. Jest synem poety Ioana Bowen Reesa oraz Margaret Wynn Meredith. Edukację odebrał w Ysgol Dyffryn Ogwen w Bethesda, a następnie ukończył studia artystyczne na . Jako piętnastolatek grał na perkusji w lokalnym zespole Machlud. W późniejszych latach występował również w zespole Emily, zanim stał się znany jako frontman Ffa Coffi Pawb.
Kariera muzyczna Ffa Coffi Pawb Na początku lat 90. Rhys stał na czele walijskojęzycznego zespołu Ffa Coffi Pawb, który stał się jednym z wiodących wykonawców na walijskiej scenie muzycznej w okresie ruchu Cool Cymru. Zespół podpisał kontrakt z wytwórnią Ankstmusik i wydał trzy albumy: Clymhalio, Dalec Peilon oraz Hei Vidal!.
Super Furry Animals Po rozwiązaniu Ffa Coffi Pawb w 1993 roku Rhys wraz z perkusistą Dafyddem Ieuanem założył zespół Super Furry Animals. W składzie znaleźli się również Cian Ciaran, Huw Bunford i Guto Pryce. Zespół zadebiutował w 1996 roku albumem Fuzzy Logic, wydanym nakładem Creation Records. Kolejne albumy, takie jak Radiator (1997), Guerrilla (1999) i Mwng (2000), ugruntowały pozycję grupy na scenie brytyjskiej. Album Mwng, nagrany w całości w języku walijskim, pozostaje najlepiej sprzedającym się walijskojęzycznym albumem w historii.
Zespół zasłynął również z ekscentrycznych występów scenicznych, w tym z dmuchanych niedźwiedzi i niebieskiego czołgu z napisem „SFA”, który wożono na festiwale muzyczne. Super Furry Animals wydali łącznie dziewięć albumów studyjnych, a ich ostatni singiel „Bing Bong” ukazał się w 2016 roku. W 2026 roku zespół ogłosił powrót na scenę.
Kariera solowa Rhys rozpoczął karierę solową jeszcze w czasie aktywności Super Furry Animals. Jego pierwszy album solowy, Yr Atal Genhedlaeth, ukazał się 24 stycznia 2005 roku nakładem wytwórni Placid Casual. Był to album w całości nagrany w języku walijskim, na którym większość instrumentów zagrał sam Rhys.
Drugi album, Candylion, wydany 8 stycznia 2007 roku przez Rough Trade, zawierał akustyczne piosenki pop w języku angielskim, hiszpańskim i walijskim. Trzeci album, Hotel Shampoo (14 lutego 2011), powstał w oparciu o kolekcję kosmetyków hotelowych, które Rhys gromadził podczas tras koncertowych; w 2011 roku zdobył za niego inauguracyjną nagrodę Welsh Music Prize.
W maju 2014 roku ukazał się album American Interior, będący częścią wielomedialnego projektu obejmującego film, książkę i aplikację mobilną. Projekt opowiadał historię Johna Evansa, walijskiego podróżnika z XVIII wieku, który poszukiwał legendarnego walijskiego plemienia w Ameryce Północnej.
Kolejne albumy solowe Rhysa to Babelsberg (2018), Pang! (2019), Seeking New Gods (2021) oraz Sadness Sets Me Free (2024). Jego dziewiąty album solowy, Dim Probs, ukazał się we wrześniu 2025 roku.
Neon Neon W 2007 roku Rhys nawiązał współpracę z amerykańskim producentem Boom Bipem, tworząc electro-popowy projekt Neon Neon. Ich pierwszy album, Stainless Style (2008), był koncepcyjnym albumem opowiadającym o życiu Johna DeLoreana, założyciela DeLorean Motor Company, i został nominowany do Mercury Prize w 2008 roku. Drugi album, Praxis Makes Perfect (2013), opowiadał historię włoskiego działacza i wydawcy Giangiacomo Feltrinellego.
Współprace Rhys współpracował z wieloma artystami, użyczając swojego wokalu m.in. w utworze „Dial: Revenge” zespołu Mogwai, „Fear of Guitars” (FC Kahuna), „Just War” (Danger Mouse i Sparklehorse) oraz „Superfast Jellyfish” zespołu Gorillaz.
Działalność filmowa i literacka Rhys jest również reżyserem filmowym i autorem książek. W 2010 roku wspólnie z Dylanem Gochem wyreżyserował film dokumentalny Separado!, opowiadający o jego podróży do Patagonii w poszukiwaniu dalekiego krewnego, muzyka René Griffithsa. W 2014 roku ukazała się jego książka American Interior, będąca reportażem historycznym o Johnie Evansie. W 2022 roku skomponował muzykę do filmu The Almond and the Seahorse z udziałem Rebel Wilson i Charlotte Gainsbourg.
Styl muzyczny Twórczość Rhysa wymyka się prostym klasyfikacjom, łącząc elementy rocka psychedelicznego, popu, electro i muzyki eksperymentalnej. Jego teksty cechuje inteligentny humor, surrealizm i zaangażowanie w tematykę walijskiej tożsamości kulturowej.
Dyskografia Albumy solowe: Yr Atal Genhedlaeth (2005) Candylion (2007) Hotel Shampoo (2011) American Interior (2014) Babelsberg (2018) Pang! (2019) Seeking New Gods (2021) Sadness Sets Me Free (2024) Dim Probs (2025)
Albumy z Super Furry Animals: Fuzzy Logic (1996) Radiator (1997) Guerrilla (1999) Mwng (2000) Rings Around the World (2001) Phantom Power (2003) Love Kraft (2005) Hey Venus! (2007) Dark Days/Light Years (2009)
Albumy z Neon Neon: Stainless Style (2008) Praxis Makes Perfect (2013)
Nagrody 2011 – Welsh Music Prize za album Hotel Shampoo. 2008 – nominacja do Mercury Prize za album Stainless Style (Neon Neon).
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1970 Kategoria:Walijscy muzycy Kategoria:Brytyjscy wokaliści rockowi Kategoria:Brytyjscy kompozytorzy