Nashiño (hiszp. Río Nashiño, w języku Wao Tededo: Gabaro) – rzeka w Ekwadorze i Peru, będąca dopływem Curaray. Curaray uchodzi do Napo, należącej do dorzecza Amazonki.
W Ekwadorze górna część zlewni Nashiño znajduje się w kantonie Aguarico, w prowincji Orellana, oraz we wschodniej części Parku Narodowego Yasuní. Rzeka odgrywa również istotną rolę w wyznaczeniu granic Zona Intangible Tagaeri Taromenane (ZITT). W Peru płynie przez prowincję Maynas w regionie Loreto i uchodzi do Curaray.
Nazwa
Pochodzenie nazwy Nashiño nie jest dobrze udokumentowane. Forma Nashiño występuje w kartografii oraz dokumentacji ekwadorskiej i peruwiańskiej, natomiast źródła antropologiczne używają również formy Nashiño (Gabaro) jako waorańskiej nazwy rzeki.
W Wao Tededo rzeka znana jest jako Gabaro. Źródła językowe i kulturowe Waorani podają również formę Gabado. Badanie dotyczące odmian dialektalnych Wao Tededo wskazuje, że społeczność Gabaro lub Gabado przyjęła nazwę od rzeki, która na współczesnych mapach ekwadorskiego Instituto Geográfico Militar występuje jako „Nashino”.
Źródła kulturowe i leksykograficzne Waorani wiążą określenie Gabado z gabaon, nazwą odmiany palmy. Diccionario ilustrado Waodani definiuje gabao jako gatunek paja toquilla, a gabado jako „estero de palma”. Inne materiały kulturowe Waorani wskazują, że nazwa Gabado może być związana zarówno z imieniem dawnego wojownika Gaba, jak i z występowaniem w okolicy palm gabaon.
Geografia i hydrologia
Na terenie parafii Cononaco zlewnia Nashiño zajmuje około 170 138,22 ha. Według lokalnego planu rozwoju i zagospodarowania terytorialnego rzeka bierze początek w strumieniach i terenach podmokłych amazońskiej równiny aluwialnej, a następnie uchodzi do Curaray. Ma około 60 m szerokości, średnią głębokość przekraczającą 3 m, niewielki spadek i silnie meandrujący przebieg.
Rzeka płynie na wschód, przecina region pogranicza Ekwadoru i Peru i uchodzi do Curaray. Po stronie peruwiańskiej jej zlewnia znajduje się w prowincji Maynas, w regionie Loreto. Hydrograficznie należy do systemu Curaray–Napo–Amazonka.
Park Narodowy Yasuní i ZITT
Górna część zlewni Nashiño znajduje się we wschodniej części Parku Narodowego Yasuní oraz na przyległych terenach Amazonii ekwadorskiej. Rzeka stanowi również istotny punkt odniesienia przy wyznaczeniu granic Zona Intangible Tagaeri Taromenane (ZITT).
Dekret wykonawczy nr 2187 z 2007 roku wykorzystywał bieg Nashiño jako odniesienie dla części granicy ZITT. Analiza geograficzna opublikowana w 2013 roku przez Salvatore Pappalardo, Massimo De Marchiego i Francesco Ferrarese wykazała, że pomiędzy punktami 7 i 8 prawnie opisana granica powinna biec korytem Nashiño przez ponad 50 km. Autorzy wskazali rozbieżności pomiędzy tym opisem a niektórymi oficjalnymi przedstawieniami kartograficznymi.
Ludność rdzenna
Region rzek Nashiño, Cononaco, Yasuní i Curaray stanowi część historycznego terytorium Waorani. Badania antropologiczne wskazują sektor Nashiño–Curaray jako jeden z obszarów obecności i przemieszczania się grup rdzennych pozostających w izolacji i historycznie oraz kulturowo związanych ze światem Waorani.
Przyroda
Zlewnia Nashiño obejmuje rozległe obszary lasów amazońskich i została uznana przez Instituto de Investigaciones de la Amazonía Peruana za teren o dużym znaczeniu dla ochrony przyrody.
Badania IIAP wykazały m.in. istotne populacje Lagothrix lagotricha poeppigii, obecność Leontocebus tripartitus oraz dużą różnorodność ryb. Starorzecza Nashiño odznaczają się szczególnie wysoką różnorodnością ichtiofauny.
Zobacz też Curaray Park Narodowy Yasuní Waorani
Przypisy
Kategoria:Rzeki w Ekwadorze Kategoria:Rzeki w Peru Kategoria:Dorzecze Amazonki