Cmentarze mennonickie w Barcicach – dwa nieczynne cmentarze mennonickie w Barcicach, w gminie Ryjewo, w powiecie kwidzyńskim, w województwie pomorskim. Są pozostałością osadnictwa mennonickiego na Powiślu. Zachowały się na nich historyczne nagrobki, w tym kamienne stele, oraz dawne nasadzenia drzew.
Historia Dzisiejsze Barcice obejmują dawne osady Schweingrube, Tragheimerweide i Zwanzigerweide. W Tragheimerweide w 1713 roku osiedliło się dziewięciu mennonitów. W 1728 roku biskup chełmiński zezwolił miejscowej wspólnocie na budowę domu modlitwy. Nowy, murowany dom modlitwy wzniesiono w 1866 roku. Budynek ten znajdował się w południowej części obecnej wsi, na obszarze dawnej osady Zwanzigerweide, gdzie powstał również cmentarz na sztucznym wzniesieniu.
Kres istnienia miejscowej społeczności mennonickiej nastąpił w związku z ucieczką części mieszkańców przed Armią Czerwoną oraz powojennymi wysiedleniami. Murowany dom modlitwy został zdewastowany w 1945 roku, a następnie rozebrany. Oba cmentarze zachowały się i zostały uporządkowane staraniem władz gminy.
Cmentarz północny W gminnej ewidencji zabytków figuruje jako cmentarz menonicki I, położony za gospodarstwem nr 70.
Nekropolia znajduje się w lesie i zajmuje teren o wymiarach około 60 × 80 m. Zachowany starodrzew częściowo wyznacza jej historyczny układ. Według opisu opublikowanego przez Lokalną Organizację Turystyczną „Liwa” na cmentarzu zachowało się osiem stel, a najstarsze pochodzą z pierwszej połowy XIX wieku.
Cmentarz południowy W gminnej ewidencji zabytków oznaczony jest jako cmentarz menonicki II, położony obok budynku nr 85. Znajduje się na południowym skraju wsi, na wschód od drogi wojewódzkiej nr 602. Założono go na terpie, czyli sztucznym wzniesieniu.
Na cmentarzu zachowały się nagrobki z XIX i pierwszej połowy XX wieku. Występują wśród nich stele o trójkątnych zwieńczeniach, zdobione motywami roślinnymi i symbolami chrześcijańskimi, oraz nagrobki przybierające formę pni ściętych drzew. Opis Lokalnej Organizacji Turystycznej „Liwa” wymienia jedenaście stel i dwie drewniane tablice inskrypcyjne.
Przed cmentarzem ustawiono głaz z tablicą upamiętniającą mennonitów w językach polskim i niemieckim. Na wschód od nekropolii zachowały się zabudowania dawnej plebanii i szkoły oraz budynek gospodarczy. Między cmentarzem a zabudowaniami znajdują się pozostałości fundamentów domu modlitwy.
Ochrona Obie nekropolie są ujęte w gminnej ewidencji zabytków. W „Programie Opieki nad Zabytkami Gminy Ryjewo na lata 2024–2027” zostały wymienione w wykazie obiektów nieruchomych pod pozycjami 18 i 19.
Przypisy
Linki zewnętrzne Barcice – opis miejscowości i fotografie cmentarza w serwisie Urzędu Gminy Ryjewo
Kategoria:Cmentarze mennonickie w Polsce Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Ryjewo