prawo|166px Ignacy Błażej Franciszek Krasicki herbu Rogala (ur. 3 lutego 1735 w Dubiecku, zm. 14 marca 1801 w Berlinie) – biskup warmiński od 1767, arcybiskup gnieźnieński od 1795, książę sambijski, hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, prezydent Trybunału Głównego Koronnego w Lublinie w 1765Marianna Dobrowolska, Trybunał Koronny w Lublinie 1578-1794, Lublin 1994, s. 40., proboszczTak nazywano prepozyta kapituły. przemyski, kustosz kapituły katedralnej lwowskiej w 1765 rokuPrzyjaciel Chrześciańskiey Prawdy. Czasopismo teologiczne dla oświecenia i zbudowania kapłanów nayprzód, a potem katolickich chrześcian. 1839 Przemyśl R.VII z.IV, s. 106., poeta, prozaik, publicysta i encyklopedysta, kawaler maltański zaszczycony Krzyżem DevotionisPaweł Czerwiński, Zakon Maltański i stosunki jego z Polską na przestrzeni dziejów, s. 162., mianowany biskupem tytularnym Verinopolis w 1766 roku. Prymas Polski od 1795 r. aż do śmierci. Kawaler Orderu Orła Białego.
Jeden z głównych przedstawicieli polskiego oświecenia. Nazywany „księciem poetów polskich”.
Jako biskup warmiński (stąd pseudonim X.B.W. – książę biskup warmiński) z rozmachem urządzał swoje rezydencje w Lidzbarku Warmińskim i Smolajnach. Z racji pełnionej funkcji zasiadał w Senacie Rzeczypospolitej.
W roku 1781 wydał nakładem drukarni Michała Grölla w Warszawie 2-tomowy Zbiór potrzebniejszych wiadomości, trzecią po Inventores rerum Jana Protasowicza i Nowych Atenach polską encyklopedię powszechną. Jest również autorem dzieła uznawanego za pierwszą polską powieść (Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki). Tworzył głównie bajki, satyry i poematy heroikomiczne.
Życiorys Ignacy Krasicki urodził się w Dubiecku nad Sanem (województwo ruskie) w zubożałej rodzinie magnackiej posiadającej tytuł hrabiów Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Był skoligacony z rodzinami Potockich oraz SapiehówJuliusz Kleiner, Zarys dziejów literatury polskiej, wyd. Ossolineum, Wrocław Warszawa Kraków Gdańsk 1974, s. 146.. Był najstarszym synem Jana Bożego Krasickiego, kasztelana chełmskiego i senatora Rzeczypospolitej oraz stolniczanki Anny de domo Starzechowskiej. Miał dwie starsze siostry i czterech braci. Wychowywał się początkowo w domu rodzinnym, potem u matki chrzestnej, Teofili z Wapowskich Podoskiej oraz u ciotki, Anny Sapieżyny z Krasickich. Starannie wykształcony, wraz z dwoma braćmi obrał stan duchowny za sprawą rodziców, później pisał o wybranej drodze życia: „Szedłem dla grosza i dla chwały Bożej”. W latach 1743–1750 Krasicki uczył się w kolegium jezuitów we Lwowie. 1 maja 1751 r. wstąpił do seminarium duchownego ks. misjonarzy przy kościele św. Krzyża w Warszawie. Przed 8 lipca 1751 r. przyjął niższe święcenia duchowne. 2 lutego 1759 r. przyjął sakrament święceń z rąk Wacława Hieronima Sierakowskiego – biskupa przemyskiego. Został kanonikiem kijowskim, a 3 lata później kanonikiem katedry przemyskiej i objął probostwo katedralne.
W grudniu 1764 roku kapituła archidiecezji lwowskiej wybrała Krasickiego kustoszem katedralnym. Rok później otrzymał probostwo infułackie w Kodniu. Został także prezydentem Trybunału Małopolskiego. Od roku 1766 był kanonikiem, a później koadiutorem biskupa warmińskiego.
Był współorganizatorem i często uczestnikiem tzw. obiadów czwartkowych.
Wśród jego podróży obok wyjazdu do Paryża w czasie konfederacji barskiej, częstymi staną się teraz wyjazdy do Berlina, Poczdamu, Sanssouci na wezwanie Fryderyka II, z którym się zaprzyjaźnił. Wraz z całą diecezją warmińską był po I rozbiorze poddanym pruskim. Stwarzało to sytuację trudną dla poety – biskupa, który zaprzyjaźniony z królem Polski był zmuszony do towarzyskich i administracyjnych kontaktów z królem Prus. Był członkiem komisji pełnomocnej lwowskiej, powołanej w 1790 roku dla układów z Leopoldem II HabsburgiemWalerian Kalinka, Sejm Czteroletni, t. II, część 1, Kraków 1895, s. 118–119.. Był członkiem konfederacji Sejmu CzteroletniegoKalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792...., Warszawa 1791, s. 308.. Po III rozbiorze Polski papież Pius VI skierował do niego 16 grudnia 1795 r. brewe, nakazując mu wpajać w naród polski obowiązek wierności, posłuszeństwa i miłości panom i królomPapiestwo wobec sprawy polskiej w latach 1772–1864, wybór źródeł opracował Otton Beiersdorf, Wrocław 1960, s. XXIII..
Pochowany został w katedrze pw. Świętej Jadwigi Śląskiej w Berlinie, którą w 1774 roku konsekrował, w roku 1829 został przeniesiony do katedry gnieźnieńskiej dzięki staraniom Juliana Ursyna NiemcewiczaDawid Jung, Między Bogiem, królem a uciechą, [w:] „Piastowska Korona”..
Ordery i wyróżnienia W 1774 roku odznaczony został Orderem Orła Białego, a wcześniej w 1767 także Orderem Świętego Stanisława. Od 1786 kapelan honorowy Zakonu MaltańskiegoMarta Męclewska (red.): Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008. Zamek Królewski w Warszawie: 2008, s. 215., a od 1798 kawaler pruskich Orderu Orła CzarnegoHandbuch über den Königlich Preußischen Hof und Staat. Berlin, 1800, s. 21. i Orderu Orła CzerwonegoHandbuch über den Königlich Preußischen Hof und Staat. Berlin: 1800, s. 22..
Był członkiem rzeczywistym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół NaukAleksander Kraushar, Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800-1832 : monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych. Ks. 4, Czasy polistopadowe: epilog: 1831-1836, 1906, s. 489..
Twórczość mały|List Ignacego Krasickiego
Anonimowa publikacja tekstu Monachomachia w roku 1778 została bardzo źle przyjęta w kręgach kościelnych, budząc jednocześnie uznanie wśród zwolenników oświecenia.
Najbardziej znany pozostaje jako autor Bajek.
Zajmował się też tłumaczeniami (Pieśni Osjana, fragmenty Boskiej Komedii Dantego, utwory Anakreonta, Boileau, Hezjoda, Teokryta); napisał rozprawkę O tłumaczeniu ksiąg.
Pseudonimy Biskup Ignacy Krasicki posługiwał się w swej twórczości następującymi pseudonimami: Antalewicz; Autor „Podstolego”; Frater Blasius Dubecensis; Kloryndowicz; Łykaczewski; Mathuszalski; Mathyasz; Milczyński; Mistrz Błażej Bakałarz; Michał Mowiński; Niegustowski; Politycznicki; Powolnicki; Prawdzicki; Princeps Polonus; Rzetelski; Ignacy Słabski; Starosłużalski; Staruszkiewicz; X.A.G.; X.B.W.; Xiążę JMci B.W.; Yunip(?).
Ważniejsze dzieła Trojaka korona świętobliwości, czci i godności, wielowładności i mocy, za hołd i odwdzięczenie Królowej Nieba i Ziemie w Obrazie Berdyczowskim, kazaniem koronacjalnym przez... natenczas kanonika kijowskiego, teraz zaś proboszcza przemyskiego, oddana, roku 1750 (1756), dnia 16 lipca, Berdyczów 1765 Kazanie miane podczas koronacji Stanisława Augusta, wyd. w: Diariusz Sejmu Coronationis, Warszawa 1764 „Monitor”, Warszawa 1765–1768 i 1772 (autorstwo przeszło 220 numerów z lat 1765–1768 i całego rocznika 1772); przekł. niemiecki 1766–1767 Hymn do miłości ojczyzny, Zabawy Przyjemne i Pożyteczne 1774, t. 10, cz. 2, s. 318; przekłady: czeski, francuski 1831, łaciński 1934, niemiecki, rosyjski 1963 Myszeida, powst. 1774; wydano pt. Myszeidos pieśni X, Warszawa 1775; przekłady: czeski 1815, francuski 1778, niemiecki 1788, rosyjski Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki, powst. na przełomie lat 1774/1775; wydano pt. Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki przez niegoż samego opisane, na trzy księgi rozdzielone, Warszawa 1776; przekłady: francuski 1818, niemiecki 1776, rosyjski Mędrzec, powst. w latach 1776–1777; wydano pt. Mędrzec. Komedia w 3 aktach, z własnoręcznych rękopismów autora wyjęta Bajki i przypowieści, powst. w latach 1776–1778; wydano pt. Bajki i przypowieści, na cztery części podzielone, Warszawa 1779; przekłady: chorwacki 1837, czeski 1798, francuski 1828, łaciński 1796, niemiecki 1788, rosyjski 1824, węgierski 1939, włoski 1889 Monachomachia, powst. około roku 1778; wydano pt. Monachomachia, czyli wojna mnichów (Lipsk 1778); przekłady: czeski, niemiecki 1782, rosyjski Pan Podstoli cz. 1 pt. Pan Podstoli, na trzy księgi podzielony, Warszawa 1778; cz. 2, Warszawa 1784; przekłady: chorwacki 1848, niemiecki 1779, słoweński 1852 Historia, powst. w latach 1776–1779; wydano pt. Historia na dwie księgi podzielona, Warszawa 1779; przekłady: francuski 1817, niemiecki 1785, rosyjski 1794 Satyryk. Komedia w 5 aktach (nieukończona, doprowadzona w brulionie do aktu V, scena 3), powst. w latach 1778–1779 Solenizant, powst. w latach 1777–1779; wydano pt. Solenizant. Komedia w 3 aktach, przez Michała Mowińskiego, Warszawa 1780 Frant, powst. około roku 1779; wydano pt. Frant. Komedia w 3 aktach, z własnoręcznych rękopismów autora wyjęta Krosienka, powst. około roku 1779; wydano pt. Krosienka. Komedia w 3 aktach, z własnoręcznych rękopismów autora wyjęta Łgarz, powst. około roku 1779; wyst. Warszawa 1780; wydano pt. Łgarz. Komedia w 3 aktach, przez Michała Mowińskiego, Warszawa 1780 Statysta, powst. około roku 1779; wyst. Warszawa 1780; wydano pt. Statysta. Komedia w 3 aktach, przez Michała Mowińskiego, Warszawa 1780 Satyry tzw. część 1 (zawiera: Do króla; Świat zepsuty; Złość ukryta i jawna; Szczęśliwość filutów; Marnotrawstwo; Oszczędność; Pijaństwo; Przestroga młodemu; Żona modna; Życie dworskie; Pan niewart sługi; Gracz; Odwołanie) powst. 1778–1779; wyd. Warszawa 1779 (2 wydania); tzw. część 2 (zawiera: Pochwała milczenia; Pochwała wieku; Pochwała głupstwa; Wziętość; Człowiek i zwierz; Klatki; Mędrek; Małżeństwo; Podróż) powst. 1781–1784; przekłady: czeski, niemiecki 1788, rosyjski Antymonachomachia, powst. 1779–1780; wydano pt. Anti-Monochomachia w sześciu pieśniach (Warszawa 1780) Przemowa do Pieśni Osjana, powst. 1779–1780 Pieniacz, powst. 1779–1780; wydano pt. Pieniacz. Komedia w 5 aktach, z własnoręcznych rękopismów autora wyjęta Wojna chocimska, Warszawa 1780 Zygmunt August. Tragedia. Akt II scena 7 i 8, powst. około roku 1780; wyd. L. Bernacki: Krasciana, Studia staropolskie. Księga ku czci A. Brücknera, Kraków 1928 i odb. Kraków 1927 Zbiór potrzebniejszych wiadomości, porządkiem alfabetu ułożonych, wydano t. 1-2, Warszawa 1781 (-początek 1783); redakcja I zakończona 20 września 1777 w Heilsbergu; uzupełnień do wydania dokonali różni autorzy, głównie K.H. Szembek, biskup płocki; z egzemplarza interfoliowanego i uzupełnionego ręką autora – reedycji dokonał A. Jakubowski Opisanie podróży z Warszawy do Biłgoraja w liście do Jaśnie Oświeconego Książęcia JMci Stanisława Poniatowskiego, Warszawa 1782 Listy, powst. 1780–1783; zebrane po raz pierwszy w Wydaniach zbiorowych poz. 1, t. 2 Przydatek do opisania podróży do Biłgoraja, w którym znajdują się następujące wiersze... (11 wierszy), Warszawa 1783 Wiersze X.B. W., Warszawa 1784; zawartość: 8 satyr tzw. części 2, 4 listy i 12 drobnych wierszy Listy i pisma różne X.B. W. t. 1, Warszawa 1786; t. 2, Warszawa 1788; zawartość: Wyjazd z Warszawy, 3 listy, 10 powieści wschodnich, 13 bajek, drobne wiersze, wiersze z prozą, drobne przekłady, urywki prozą; przekł. niemiecki 1787 Wiersze z prozą, powst. przed rokiem 1788; większość ogłoszono w poz. 29 Kalendarz obywatelski, przez X.B. W., Warszawa 1794; Lwów 1794; przekł. francuski 1794 Powieść prawdziwa o narożnej kamienicy w Kukorowcach, Warszawa 1794; przekł. niemiecki 1840 „Co tydzień”, Poznań: 1798 nr 1-26; 1799 nr 1-13 Bajki nowe, powst. 1779–1800; do druku przygotował sam autor około roku 1800; wyd. F.K. Dmochowski; przekł. czeski Powieści wschodnie, zebrane po raz pierwszy (z opuszczeniem Derwisza) w Wydaniach zbiorowych poz. 2, t. 6; przekłady: chorwacki 1837, czeski 1833, niemiecki 1788, rosyjski, słoweński 1852 Wiersze różne powst. 1772–1800; zebrane po raz pierwszy w Wydaniach zbiorowych poz. 1, t. 2; przekłady: niemiecki 1839, rosyjski 1871 Lucjan fragm. w: „Co tydzień” 1798, nr 18 O rymotwórstwie i rymotwórcach fragm. w: „Co tydzień” 1798, nr 8-11, 20, 22-24; 1799, nr 11-13 Rozmowy zmarłych fragm. w: „Co tydzień” 1798, nr 3, 12, 21; 1799, nr 5, 8-9 Uwagi fragm. w: „Co tydzień” 1798, nr 2, 16-17, 19, 21, 25; 1799, nr 1-4, 8 Życia zacnych mężów, z Plutarcha fragm. w: „Co tydzień” 1798, nr 14 Listy o ogrodach, „Nowy Pamiętnik Warszawski” t. 2-4 (1801)