Łuskonośne, łuskoskóre (Squamata) – rząd w obrębie gromady gadów, obejmuje zwierzęta o ciele pokrytym łuskami: węże, amfisbeny i jaszczurki (około 7,5 tysiąca współcześnie żyjących gatunków).
Cechy charakterystyczne ciało zwykle wydłużone, pokryte łuskami na grzbiecie i bokach oraz tarczkami na głowie i na brzuchu, na którym tworzą gładką powierzchnię, co jest szczególnie istotne u zwierząt beznogich, takich jak węże i jaszczurki beznogie (np. padalec zwyczajny) cienka skóra język rozdwojony na końcu silnie rozwinięty węch, narząd Jacobsona parzysty narząd kopulacyjny (hemipenes) u samców
Systematyka Początkowo łuskonośne dzielono na węże (Serpentes) i jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria). W późniejszych klasyfikacjach wyodrębniono też amfisbeny (Amphisbaenia). Z kolei jaszczurki, jako takson parafiletyczny (choć pochodzą od nich węże i amfisbeny, obie te grupy nie są do nich zaliczane), przestały być wyróżniane w niektórych nowszych klasyfikacjach; np. w klasyfikacji ITIS są zastąpione przez trzy odrębne linie ewolucyjne – Autarchoglossa, Gekkota i Iguania.
Klasyfikacja ze The Reptile Database:
Rząd: Squamata Klad: Sauria Nadrodzina: Iguania Nadrodzina: Gekkota Nadrodzina: Scincomorpha Nadrodzina: Lacertoidea Nadrodzina: Diploglossa Nadrodzina: Platynota Nadrodzina: Shinisauroidea Nadrodzina: Dibamia Klad: Ophidia Nadrodzina: Acrochordoidea Nadrodzina: Uropeltoidea Nadrodzina: Pythonoidea Nadrodzina: Booidea Nadrodzina: Colubroidea Nadrodzina: Elapoidea Nadrodzina: Typhlopoidea
Rodziny kladu Ophidia o niepewnej pozycji systematycznej i nie sklasyfikowane w żadnej z powyższych nadrodzin: Aniliidae Bolyeriidae Homalopsidae Pareidae Tropidophiidae Viperidae Xenodermidae Xenophidiidae
Kladogram Kladogram przedstawiający pokrewieństwo w obrębie Squamata na podstawie The Reptile Database (czas w milionach lat):
Przypisy
Kategoria:Łuskonośne