thumb|Tablica w Barlinku, przy ul. Chmielnej 7, upamiętniająca Emanuela Laskera Emanuel Lasker (ur. 24 grudnia 1868 w Barlinku, zm. 11 stycznia 1941 w Nowym Jorku) – niemiecki szachista pochodzenia żydowskiegoEmanuel Lasker | BiographyLasker, Emanuel – JewishEncyclopedia.com, drugi mistrz świata w szachach. Tytuł zdobył w 1894 roku pokonując Wilhelma Steinitza w meczu, w którym wygrał 10 partii, 4 zremisował i 5 przegrałKrzysztof Pytel: Emanuel Lasker. Bielsko Biała: Wydawnictwo Szachowe 1993, s. 7.. Tytuł mistrza świata zachował przez następne 27 lat, najdłużej w historii. Był również matematykiem, filozofem i brydżystą, przyjaźnił się z Albertem EinsteinemKrzysztof Pytel: Emanuel Lasker. Bielsko Biała, s. 24 nn.. Jest autorem gry planszowej laska, opartej na warcabach.
Życiorys Do największych osiągnięć Laskera w grze praktycznej należy zaliczyć zwycięstwa w wielkich turniejach w Londynie (1899), Petersburgu (1896 i 1914), Nowym Jorku (1924)Krzysztof Pytel: Emanuel Lasker. Bielsko Biała 1993, s. 10 nn.. W 1921 roku stracił tytuł mistrza świata w meczu przeciwko CapablanceBill Price: Historia szachów w 50 ruchach. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press 2021. s. 156 nn.. Rok wcześniej Lasker uznał swego przeciwnika za najlepszego szachistę świata, jednak Capablanca chciał pokonać Laskera w oficjalnym meczu.
W 1933 roku Lasker wraz z żoną Martą Koh, oboje będąc pochodzenia żydowskiego, musieli opuścić Niemcy. Przeprowadzili się do Anglii, a następnie do ZSRR. Jako szachista występował pod flagą radziecką. Oczarowany radziecką rzeczywistością pisał: „Związek Radziecki uczynił szachy, będące udziałem tylko nielicznych – dostępnymi dla szerokich mas. Znaczenie kulturowe tysiącletniej gry zostało wzbogacone twórczymi myślami. Nigdy i nigdzie wcześniej nie uczyniono podobnego doświadczenia. Droga, którą zaproponował Związek Radziecki – to droga przyszłości”Krzysztof Pytel: Emanuel Lasker. Bielsko Biała 1993, s. 22.Emanuel Lasker – szachista, naukowiec, człowiek wielu talentów | Przegląd Dziennikarski (przegladdziennikarski.pl). Pod koniec 1937 roku osiedlił się w Nowym Jorku.
Lasker był znany ze swoich psychologicznych metod gry. Czasami wybierał posunięcia teoretycznie słabsze, które jednak miały zrobić wrażenie na przeciwniku. W sławnej partii przeciwko Capablance (Petersburg 1914) Laskerowi bardzo zależało na wygranej, jednak w celu uśpienia czujności przeciwnika wybrał wariant debiutowy uznawany za remisowy. W rezultacie Capablanca zagrał nieostrożnie i partię przegrałKrzysztof Pytel: Emanuel Lasker, s. 22 n.. „Lasker analizował postępowanie i charaktery swych przeciwników – wyciągał odpowiednie wnioski, a następnie podczas gry wszystko to starał się wykorzystać”.
Do kanonu szachów przeszła również inna słynna partia Lasker – Bauer (Amsterdam 1889), w której Lasker poświęcił dwa gońce i doprowadził partię do zwycięstwa. Jego nazwiskiem nazwano kilka wariantów szachowych debiutów, np. wariant Laskera w gambicie hetmańskim (1.d4 d5 2.c4 e6 3.Sc3 Sf6 4.Gg5 Ge7 5.e3 O-O 6.Sf3 h6 7.Gh4 Se4).
Wg Chessmetrics najwyższy ranking 2878 osiągnął Lasker w roku 1894Chessmetrics Player Profile: Emanuel Lasker.
Mecze Laskera o mistrzostwo świata RokPrzeciwnikWynik1894Steinitzwygrana (+10; −5; =4)1896/97Steinitzwygrana (+10; −2; =5)1907Marshallwygrana (+8; −0; =7)1908Tarraschwygrana (+8; −3; =5)1910Schlechterremis (+1; −1; =8)1910Janowskiwygrana (+8; −0; =3)1921Capablancaprzegrana (+0; −4; =10)W nawiasach: liczba wygranych (+), przegranych (−) i zremisowanych (=) partii.
Upamiętnienie Na cześć Emanuela Laskera w Barlinku organizowane są Międzynarodowe Festiwale Szachowe Pamięci Emanuela Laskera. Działa tam również miejscowy klub szachowy „Lasker” Barlinek. Jego imieniem nazwany jest także jeden z parków w tym mieście.
Jedna z ulic w Tel Awiwie nosi nazwę Emmanuel Lasker street.
Przypisy
Bibliografia Garri Kasparow: Moi wielcy poprzednicy (tłum. Grzegorz Siwek), t. 1, wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2022, s. 117-223. Reuben Fine, Fred Reinfeld Lasker’s Greatest Chess Games, 1889–1914 (Dover, 1965); Dr. J. Hannak Emanuel Lasker: The Life of a Chess Master (Dover, 1991); Kenneth Whyld The Collected Games of Emanuel Lasker (1998); Emanuel Lasker Lasker’s Manual of Chess (Dover, 1976); Irving Chernev Twelve Great Chess Players and Their Best Games (Dover, 1995); W. Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, tom I, Warszawa 1986, s. 501–504; ; Emanuel Lasker – szachista, naukowiec, człowiek wielu talentów | Przegląd Dziennikarski (przegladdziennikarski.pl) Krzysztof Pytel: Emanuel Lasker. Bielsko Biała: Wydawnictwo Szachowe 1993; Bill Price: Historia szachów w 50 ruchach. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press 2021. Tłum. z angielskiego: Jerzy J. Malinowski; Rec. Historia szachów w 50 ruchach (omówienie) | Przegląd Dziennikarski (przegladdziennikarski.pl).
Zobacz też Twierdzenie Laskera-Noether
Linki zewnętrzne [dostęp 2021-10-24]. Gońce za króla, czyli mat Laskera. polskaniezwykla.pl
Deutsche Biographie – Lasker, Emanuel (deutsche-biographie.de)]
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Heidelbergu Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazewnictwem Kategoria:Ludzie urodzeni w Barlinku Kategoria:Mistrzowie świata w szachach Kategoria:Niemieccy matematycy XIX wieku Kategoria:Niemieccy matematycy XX wieku Kategoria:Niemieccy szachiści Kategoria:Niemieccy Żydzi Kategoria:Szachiści XIX wieku Kategoria:Szachiści XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1868 Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Szachiści Manhattan Chess Club Kategoria:Szachiści Berliner SG 1827 Eckbauer