thumb|250px|right|Mapa historycznej Karelii. Jasnozieloną barwą zaznaczono rosyjską Republikę Karelii, zaś na żółto i różowo - fragmenty krainy należące do Finlandii. Tzw. Przesmyk Karelski, na mapie oznaczony jako Karelian Isthmus, będący fragmentem historycznych ziem karelskich, nie wchodzi obecnie w skład tego kraju i jest częścią rosyjskiego obwodu leningradzkiego

Prehistoria Zasiedlanie obszaru dzisiejszej Karelii rozpoczęło się w IX-VIII tys. p.n.e. Głównymi zajęciami ówczesnych mieszkańców było myślistwo i rybołówstwo. Byli przedstawicielami kultury Suomusjärvi, do której przynależeli przodkowie ludów ugrofińskich. Pozostawiły po sobie zabytki, m.in. w postaci petroglifów. Od ok. 1500 roku p.n.e. zaczęto obrabiać brąz i stopniowo koczowniczy tryb życia ustępował uprawie roli i hodowli. Mimo to, ze względu na surowy klimat, przez długi czas nie odgrywały one istotnej roli. W połowie I tys. p.n.e. na terenach kraju rozpoczęto produkcję żelaza z lokalnych złóż, a narzędzia z niego produkowane zaczęto używać w życiu codziennym oraz jako przedmiot handlu. Obszary kraju zamieszkiwały wówczas plemiona ugrofińskie, które przez tysiące lat migrowały falami z dorzecza Wołgi i Kamy - przodkowie dzisiejszych Karelów (na większości terytorium), Wepsów (w pobliżu jezior Ładoga i Onega), oraz Lapończyków (na północy). W początku I tys. p.n.e. część Karelów zasiedliła tereny położone w pobliżu Zatoki Botnickiej i Morza Białego. 250px|thumb|Karelia (ziemie zasiedlone przez Karelów) na mapie XI-wiecznej Rusi

Źródła pisane Pierwsze pisemne wzmianki o obszarze i ludach zamieszkujących tereny dzisiejszej Karelii pochodzą z VI w. n.e. W księdze Jordanesa O pochodzeniu i historii Gotów wśród narodów pokonanych przez wodza gockiego Germanaricha wymieniono także lud o nazwie «Thiudos in Aunxis», które to miano obecnie rozszyfrowuje się jako Czudowie Ołonieccy (w języku karelskim miasto Ołoniec nosi nazwę Anus, a w fińskim – Aunus). Zdaniem badaczy wyliczenie narodów znajdujące się w tej księdze jest jednak jeszcze starsze i zostało przez Jordanesa przepisane z dokumentu, który nie dotrwał do naszych czasów.

Inna, relatywnie wczesna pisemna wzmianka o Karelach pochodzi z końca VII w. i dotyczy władcy duńskiego (lub gockiego) – Ivara Vidfamme, który poniósł klęskę i zginął w bitwie w niezidentyfikowanej miejscowości nazywanej Karelskie Zalewy (prawdopodobnie nazwa ta nawiązuje do rozpowszechnionego na Przesmyku Karelskim typu wybrzeża). Zdarzenie to zostało opisane w Gesta Danorum oraz w Sadze o Inglingach.

Natomiast pierwsze pisemne wzmianki o innym z plemion, które złożyło się na powstanie współczesnej narodowości karelskiej - Ludynkach pochodzą z napisanej w latach 921-922 księgi muzułmańskiego podróżnika Ahmeda ibn Fadlana, w której opisuje on m.in. lud o nazwie Luud-aana, pod którą to nazwą kryje się południowy odłam dzisiejszych Karelów – Ludynkowie.

Średniowiecze thumb|250px|right|Zamek w Prioziorsku (fin. Käkisalmi), dawniej Korieli (Koreli) - średniowiecznej stolicy Karelii. Obecnie miasto leży poza granicami kraju, ok. 20 km. na południe, w obwodzie leningradzkim thumb|250px|Zamek w Wyborgu, wybudowany przez Szwedów po założeniu miasta, mającego być bazą do dalszej ekspansji w Karelii (obecnie miasto nie wchodzi w skład Karelii, będąc częścią obwodu leningradzkiego). W następnych wiekach pojawiły się wpływy kultury słowiańskiej i skandynawskiej, które były efektem rozwoju dalekosiężnego handlu przy dużym udziale miejscowej ludności. Pozwoliło to na rozwój gospodarczy Karelów i przekształcenie struktur rodowych w terytorialno-plemienne (Pitäjä), a z czasem utworzenia federacji plemion, tworzącą przedpaństwowy twór polityczny, zdolny przeciwstawić się napaściom Waregów. Powstała sieć grodów, pełniąca funkcje obronne, handlowe, a możliwe że niektóre także polityczne. W XI wieku w Karelii zaczęły nasilać się wpływy Rusi Kijowskiej (po 1054 roku Księstwa Nowogrodu). W niektórych latach popadała w zależność trybutarną, w niektórych stawała jako sojusznik, a często prowadziła z nią wojny. Dzięki rozwiniętemu handlowi południowa część Karelii osiągnęła stosunkowo wysoki poziom rozwoju gospodarczego i demograficznego. Karelowie utrzymywali ożywione kontakty handlowe nie tylko ze Słowianami, ale także z Normanami i Bułgarami Nadwołżańskimi. W północnej części obecnie istniejącej republiki dominowało plemię określanie jako Kvenowie (fińskie Kainuu), które trudniło się myślistwem, rybołówstwem i ściąganiem danin od Lapończyków. Rolnictwo odgrywało wśród nich bardzo niewielką rolę, ze względu na zimny klimat. W 1227 roku z ręki nowogrodzkiego księcia Włodzimierza Wsiewołodowicza formalnie przyjęli chrzest w obrządku prawosławnym, jednak w praktyce niemal wszyscy byli poganami (rok później chrzest przyjęli Wepsowie). W tym czasie można zauważyć zmiany w sposobie pochówku, który został przejęty od chrześcijańskiego. Karelowie zaczęli także popadać w zależność o charakterze lennym, co miejscowe elity uznały za zagrożenie dla bytu plemienia. Zaczęły one więc dążyć do stworzenia własnego państwa, co przejawiało się w prowadzeniu agresywnej polityki przeciwko sąsiadom. Karelowie częściej organizowali łupieskie wyprawy przeciwko Nowogrodowi i plemieniu Häme ze środkowej Finlandii, próbowali osiedlać się w północnej Karelii i na Półwyspie Kolskim. Pragnąc zyskać monopol na ściąganie danin od Lapończyków, napadali na norweskich kupców, którzy wyprawiali się tam w celu pozyskania futer, na które istniało duże zapotrzebowanie w Europie i które osiągały wysokie ceny. Karelscy przywódcy zaczęli zawierać bezpośrednie umowy handlowe z niemieckimi kupcami, pomijając pośrednictwo Nowogrodu, co przyczyniło się do wzrostu znaczenia głównego grodu i centrum plemiennego Käkisalmi (ros. Korela) - obecnego miasta Prioziorsk, znajdującego się poza granicami Karelii, w obwodzie leningradzkim. Innymi ośrodkami był Tiurinlinna, Aunus (ros. Ołoniec), Sortavala, Lahdenpohja i Viipuri (Wyborg). W latach 70. tego wieku Karelia weszła w skład Republiki Nowogrodu po kilkuletniej kampanii, podczas której nowogrodzianie spalili wiele karelskich grodów i wiosek. Młodzi mężczyźni z tego rejonu zaczęli chodzić w skład sił zbrojnych księstwa. Mieszkańcy Karelii walczyli wspólnie z Nowogrodzianami przeciw niemieckim i szwedzkim próbom ekspansji w rejonie Morza Bałtyckiego. Mimo tego w końcu XIII w. Szwedzi opanowali część ziem w południowo-zachodniej Karelii, w rejonie Przesmyku Karelskiego, gdzie w 1293 roku na miejscu dawnej karelskiej osady założyli twierdzę Viipuri (Wyborg). Później podejmowali wyprawy w dorzecze Newy i nad Jezioro Ładoga, tymczasowo zajmując cały obszar Przesmyku Karelskiego. Działania te zostały zakończone pokojem w Pahkinasaari w 1323, na mocy którego sporne tereny podzielono między Republikę Nowogrodu i Królestwo Szwecji. Granica biegła przez rzekę Siestra (Siestarjoki, Rajajoki), jezioro Saimaa, północną część regionu Savo i rzekę Kalajoki uchodząca do Zatoki Botnickiej. Viipuri (Wyborg) i część Przesmyku Karelskiego znalazło się po stronie szwedzkiej.

W okresie zależności Karelów od Nowogrodu społeczeństwo ostatecznie przeszło od opisywanej we wspólnym dla Finów i Karelów eposie Kalevala wspólnoty plemiennej o charakterze rodowym do feudalizmu. W tym okresie uformowała się także ostatecznie narodowość karelska, którą od Finów odróżniało wyznanie prawosławne. W odróżnieniu od Ingrii i terenów położonych na południowy wschód od Jeziora Ładoga, kolonizacja ruska niemal nie istniała. Jedynie w miastach pojawili się Rosjanie, którzy stanowili aparat administracyjny oraz duchowieństwo, pozostawiając dużą swobodę Karelom w rozwijaniu ich własnej kultury. Udział w chrystianizacji miejscowej ludności miały klasztor na wyspie Wałaam i na Wyspach Sołowieckich. Dawni karelscy przywódcy tworzyli warstwę bojarów, która do XVI wieku uległa rusyfikacji, a cieszący się dotychczas wolnością osobistą chłopi popadli w zależność pańszczyźnianą. Ewenementem był fakt, iż rolę panów feudalnych odgrywali najczęściej nie możni posiadacze ziemscy, lecz klasztory prawosławne.

W składzie państwa rosyjskiego thumb|250px|right|Cerkiew na wyspie Kiży - przykład starej karelskiej architektury sakralnej W 1478 Karelia wraz z innymi ziemiami dotychczas wchodzącymi w skład Nowogrodu weszła w skład państwa rosyjskiego.

W końcu XVI w. ponownie rozpoczęła się szwedzka ekspansja na ziemie Karelii. W 1581 Szwedzi zdobyli Käkisalmi (Korela) i zajęli cały Przesmyk Karelski, a także pewne inne obszary, na których pozostawali do roku 1595, kiedy to ziemie te odzyskała Rosja na mocy traktatu w Täyssinä. Jednak już po 16 latach, w 1611, po sześciomiesięcznym oblężeniu twierdza Koriela padła ponownie. W traktacie pokojowym z 1617 zwanym pokojem stołbowskim Rosja zmuszona była odstąpić Szwecji całość ziem Przesmyku Karelskiego, a także pewne inne obszary, co pociągnęło za sobą przesiedlenia dużej liczby Karelów na terytorium państwa rosyjskiego. Szacuje się, iż swoje domy opuściło około połowy wszystkich Karelów. Przesiedleńcy osiedlali się w rejonach przyległych do Karelii, lub w centralnej Rosji. Największa ich liczba (25.000-30.000 osób) osiadła w rejonie Tweru, gdzie wykształciła się z nich grupa etniczna tzw. twerskich Karelów (populacja ta w okresie międzywojennym była liczniejsza, niż populacja Karelów w Karelii, co świadczy o skali migracji z początku XVII wieku).

W 1649 r. założono nowe centrum administracyjno-handlowe Karelii - twierdzę Ołoniec (dawną karelską osadę Aunus), która zastąpiła znajdującą się w rękach szwedzkich Korielę (karelskie Käkisalmi) (noszącą wówczas szwedzką nazwę Kexholm). W XVII w. nastąpił znaczny rozwój hutnictwa żelaza na terenie kraju.

W 1710 r. car Piotr I pokonał Szwedów w rejonie Przesmyku Karelskiego i zajął historyczne karelskie ziemie w tej części kraju, zaś na mocy traktatu pokojowego z Nystad (fin. Uusikaupunki) w 1721 r. formalnie przyłączył do Rosji pozostającą dotychczas w rękach szwedzkich południowo-zachodnią Karelię.

W XVIII w. większość terytorium Karelii wchodziło w skład najpierw guberni petersburskiej, następnie nowogrodzkiej, a od 1784 r. - guberni ołonieckiej (ze stolicą w Pietrozawodsku). Pozostała część znajdowała się w składzie guberni wyborskiej i archangielskiej.

Po opanowaniu przez Rosję szwedzkiej Finlandii i utworzeniu w 1809 r. Wielkiego Księstwa Finlandii - autonomicznej prowincji Cesarstwa Rosyjskiego włączono w jego skład tereny północnej części Przesmyku Karelskiego oraz pewne obszary na północ od niego, pozostające dotąd w bezpośredniej władzy Rosji. Ziemie te, od czasu exodusu Karelów z początku XVII w. zamieszkane były niemal w całości przez Finów, osiadłych na częściowo wyludnionych terenach. W kilku wioskach na pograniczu mieszkali Rosjanie, a na północy przez Karelów.

Od 2. połowy XVIII w południowej Karelii, w pobliżu nowej rosyjskiej stolicy - Sankt Petersburga feudalizm zaczął stopniowo przechodzić w kapitalizm. Kraj zaczął powoli rozwijać się, do czego przyczynił się ożywiony handel. W tym okresie pojawiła się grupa ludzi pracujących w przemyśle, głównie górniczym, nazwana później klasą robotniczą, jej liczebność była jednak niewielka (w 1897 r. ok. 3.000 osób na 215.000 mieszkańców Karelii). Rozwój nasilił się zwłaszcza po zniesieniu pańszczyzny w 1861 r. Karelia stała się ważnym ogniwem europejskiego handlu drewnem. Od lat 60. i 70. po jeziorze Onega i Morzu Białym zaczęły regularnie kursować parowce, niedługo potem zaczęto w kraju budować linie kolejowe.

Okres radziecki thumb|250px|Flaga państwa karelskiego, proklamowanego w Uhtua thumb|250px|Znaczek pocztowy Karelii z 1921 r. przedstawiający herb państwa