Vedrana Rudan (ur. 29 października 1949 w Opatii, zm. 18 sierpnia 2026https://www.vecernji.hr/vijesti/vedrana-rudan-je-otisla-na-podrucje-bez-signala-1987250) – chorwacka pisarka i dziennikarka.
Życiorys Przed wojną na Bałkanach i rozpadem Jugosławii pracowała w radiu. W 1991 została dziennikarskim wolnym strzelcem, następnie publikowała felietony w tygodniku „Nacional”. Jej powieść Ucho, gardło, nóż (wydana w 2002) wywołała w Chorwacji skandal. Narratorką i główną postacią książki jest 50-letnia kobieta, która w swym – przesyconym wulgaryzmami i sarkastycznym humorem – monologu rysuje gorzki obraz otaczającej ją rzeczywistości. Tonka Babić nie oszczędza nikogo i niczego, równie ostro traktuje przeszłość i teraźniejszość. Najważniejszą warstwę książki stanowi jednak próba odpowiedzi na pytanie o pozycję kobiety we współczesnym świecie. Tekst jest chętnie wystawiany na scenach teatralnych, w Polsce monodram oparty na powieści Rudan zrealizowała Krystyna Janda i od 2005 roku gra go nieprzerwanie na scenie Teatru Polonia. Bohaterką jej następnej powieści, Miłości od ostatniego wejrzenia jest z kolei kobieta żyjąca w przemocowym związku. Na jej podstawie Iwona Kempa wyreżyserowała spektakl w warszawskim Teatrze Dramatycznym.
Jej książki są niezwykle popularne w krajach byłej Jugosławii, w tym także w Serbii. W Polsce dotychczas ukazało się pięć książek Chorwatki.
W 2017 roku była zaangażowana w podpisanie deklaracji o wspólnym języku Serbii, Czarnogóry, Chorwacji i Bośni i Hercegowiny, dokumentu, w powstanie którego zaangażowanych było około dwustu językoznawców i pisarzy z czterech państw byłej Jugosławii. Deklaracja przedstawiona została w Sarajewie 30 marca 2017 roku. Jej celem było między innymi zwrócenie uwagi na sztuczne, wynikające z nacjonalizmów podziały i uwydatniane na siłę różnice, nadmierny i nieautentyczny puryzm. Podkreślano, że istnienie jednego, wspólnego języka nie zmienia faktu, że państwa i narody są cztery i nie ma nic wspólnego z przynależnością etniczną i poczuciem tożsamości narodowej.
Polskie przekłady Ucho, gardło, nóż (Uho, grlo, nož) tłum. Grzegorz Brzozowicz, Janusz Granat, Władysław Szablewski, wyd. Drzewo Babel, 2004 Miłość od ostatniego wejrzenia (Ljubav na posljednji pogled), tłum. Marta Dobrowolska-Kierył, wyd. Drzewo Babel, 2005 Murzyni we Florencji (Crnci u Firenci), tłum. Marta Dobrowolska-Kierył, wyd. Drzewo Babel, 2010 Oby cię matka urodziła (Dabogda te majka rodila), tłum. Marta Dobrowolska-Kierył, wyd. Drzewo Babel, 2016 Taniec wokół słońca. Autobiografia (Ples oko Sunca), tłum. Marta Dobrowolska-Kierył, wyd. Drzewo Babel, 2021
Przypisy
Kategoria:Chorwaccy prozaicy Kategoria:Chorwaccy dziennikarze Kategoria:Urodzeni w 1949 Kategoria:Zmarli w 2026