Irena Grudzińska-Gross (ur. 15 grudnia 1946 w Gdyni) – polska historyk literatury, historyk idei, eseistka i publicystka.
Życiorys Jest córką Wacławy Grudzińskiej i Jana Grudzińskiego, siostrą Włodzimierza GrudzińskiegoKrystyna Naszkowska My, dzieci komunistów, wyd. Czerwone i Czarne, Warszawa 2019, s. 294, 307.
Należała do Związku Młodzieży Socjalistycznej, z którego została wykluczona w 1967. Studia z zakresu filologii romańskiej, przerwane w związku z wydarzeniami 1968, kontynuowała we Włoszech i USA. W czasie studiów w Polsce należała do kręgu „komandosów”, grupy kontestującej realia polityczne PRL. Na Columbia University w Nowym Jorku uzyskała doktorat.
Jest autorką książek, esejów, recenzji i tekstów publicystycznych na łamach pism: „Aneks”, „Res Publica”, „The New Yorker”, „Slavic Review”, „La Fiera Letteraria”, „Polish Review”, „Gazeta Wyborcza”. Wykładała na New York University. W latach 1998–2003 była odpowiedzialna za program dla Europy Środkowo-Wschodniej przy Fundacji Forda. W latach 2003–2008 dyrektor Instytutu Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Bostońskiego. Obecnie Associate Research Scholar (od 2008) na Wydziale Języków i Literatur Słowiańskich Princeton University oraz profesor wizytujący (od 2010) w Instytucie Slawistyki PAN. Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.
Mieszka w Stanach Zjednoczonych.
W 1996 została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, a w 2007 Krzyżem Oficerskim tego Orderu.
Życie prywatne Była żoną Jana Tomasza Grossa oraz partnerką Jonathana Schella (1943–2014).
Twórczość Świat zaaresztowanych słów [przedr. z: Aneks 1979 nr 21 s. 92-106] w: Język totalitarny. Wybór tekstów. NZS (wydawnictwo II obiegu; zawiera także teksty Ladislasa Boda: Język i polityka. Rozważania o stalinizmie i Aleksandra Wata: Semantyka języka stalinowskiego) The Art of Solidarity (Staten Island 1985) Piętno rewolucji. Custine, Tocqueville i wyobraźnia romantyczna (przekł. Bożena Shalcross; Wydawnictwo Naukowe PWN 1995, ; wydanie 2 poprawione pt.: Piętno rewolucji. Custine, Tocqueville, Mickiewicz i wyobraźnia romantyczna: PWN 2000, ) Miłosz i Brodski. Pole magnetyczne (wstęp Tomas Venclova; Znak 2007, )
Opracowania i prace redakcyjne War through children's eyes: the Soviet occupation of Poland and the deportations, 1939-1941 (opracowanie, wespół z Janem Tomaszem Grossem; Hoover Institution Press Stanford University 1985) W czterdziestym nas matko na Sibir zesłali... Polska a Rosja 1939-1942 (wybór i opracowanie, wespół z Janem Tomaszem Grossem; Aneks 1983, ; Międzyzakładowa Struktura „Solidarności” 1985; Spółdzielnia Wydawnicza „Profil”, Wrocław 1989; Res Publica, Libra 1990, ; także inne wydania tzw. „II obiegu”) Constitutionalism in East Central Europe: discussions in Warsaw, [December 14-15, 1992], Budapest, [December 17-18, 1992], Prague, [January 28-29, 1993], Bratislava, [January 25-26, 1993] (opracowanie i praca edytorska; Czecho-Slovak Comm. of the European Cultural Foundation, Bratysława 1994, ) Constitutionalism & politics – International Symposium November 11-14 1993: proceedings (opracowanie i praca edytorska; Slovak Committee of the European Cultural Foundation, Bratysława 1994, ) Adam Michnik, Letters from freedom: post-cold war realities and perspectives (opracowanie; University California Press 1998, ) Alexis de Tocqueville, Listy (wybór, wstęp i opracowanie; Wyd. Znak i Fundacja im. Stefana Batorego 1999, ) Alexis de Tocqueville, Piętnaście dni w pustkowiu (autorka wstępu; przekł. Roman Chymkowski; Spółdzielnia Pracy „Polityka” 2003, ) Złote żniwa, ang. Golden Harvest (wespół z Janem Tomaszem Grossem, książka w języku polskim wydana przez wydawnictwo Znak 10 marca 2011"Złote żniwa" wyjdą 10 marca, „Gazeta Wyborcza” 27.01.2011 [Dostęp 27.01.2011], zaś w języku angielskim przez Oxford University Press w sierpniu 2011)Waldemar Piasecki, "Złote żniwa”. Nowa książka Jana Tomasza Grossa, „Dziennik wschodni” 29 grudnia 2010 [Dostęp 09.01.2011].
Przypisy
Linki zewnętrzne Department of Slavic Languages and Literatures, Princeton University, USA Institute for Human Studies, Boston University, USA (en.)
Irena Grudzińska-Gross – Nowy stary patriotyzm, „Tygodnik Powszechny” nr 37 (2775), 15.09.2002 Irena Grudzińska-Gross – Anty-Europa w Ameryce, „Tygodnik Powszechny” nr 8 (2798), 23.02.2003 Renata Gorczyńska, Świadek poetów, Nowy Dziennik – Przegląd Polski, 20.04.2007
Kategoria:Działacze Związku Młodzieży Socjalistycznej Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Pracownicy instytutów naukowych PAN Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie Kategoria:Naukowcy polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Gdyni Kategoria:Urodzeni w 1946