Przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów (ang. anti-neutrophil cytoplasmic antibodies, ANCA) – autoprzeciwciała, które swoiście reagują z antygenami wchodzącymi w skład cytoplazmy granulocytów obojętnochłonnych czyli neutrofilów.

Historia ANCA po raz pierwszy zostały opisane w 1982 r. przez Daviesa i wsp. u chorych na kłębuszkowe zapalenie nerek . Natomiast w roku 1985 van der Woude i wsp. wykazali ich obecność u chorych na ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń. Wtedy tym przeciwciałom została przez nich nadana nazwa anti-neutrophil cytoplasmic antibodies (w skrócie ANCA).

Wartości prawidłowe Miano ANCA ≤ 1/80.

Wykrywanie Fluorescencja przeciwciał typu p-ANCA|mały Fluorescencja przeciwciał typu c-ANCA|mały Przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów wykrywa się w płynach ustrojowych: surowica krwi płyn z jamy opłucnej płyn z jamy osierdzia

Podstawową metodą oznaczania jest immunofluorescencja pośrednia. Na jej podstawie wyróżnia się trzy typy fluorescencji przeciwciał przeciw cytoplazmie neutrofilów: c-ANCA – typ cytoplazmatyczny (widoczna jest fluorescencja całej cytoplazmy) p-ANCA – typ okołojądrowy (silniejsza fluorescencja wokół jądra komórkowego) a-ANCA – atypowe przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów Swoiste antygeny dla ANCA wykrywa się metodą ELISA. Przeciwciała c-ANCA reagują głównie z proteinazą 3 (przeciwciała PR3-ANCA). Przeciwciała p-ANCA reagują przede wszystkim z mieloperoksydazą (MPO-ANCA), rzadziej z elastazą, lizozymem, laktoferyną, katepsyną G i katalazą.

Występowanie w określonych jednostkach chorobowych c-ANCA ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń p-ANCA mikroskopowe zapalenie naczyń eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń gwałtownie postępujące kłębuszkowe zapalenie nerek reakcje wywołane lekami (tiamazol, penicylamina, hydralazyna) wrzodziejące zapalenie jelita grubego pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych autoimmunologiczne zapalenie wątroby układowe choroby tkanki łącznej (reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy) infekcyjne zapalenie wsierdzia zakażenie HIV

Przydatność diagnostyczna Miano przeciwciał PR3-ANCA ma istotne znaczenie w określaniu stopnia nasilenia choroby i skuteczności leczenia w przypadku ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń. W pozostałych chorobach wartość diagnostyczna przeciwciał przeciw cytoplazmie neutrofilów (szczególnie typu p-ANCA) ma mniejsze znaczenie.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Autoprzeciwciała Kategoria:Diagnostyka laboratoryjna