Maciej Euzebiusz Walerian Bardel (ur. 14 sierpnia 1895 w Podgórzu, zm. 11 września 1975 w Penrhos) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, doktor.

Życiorys Syn Franciszka i Marii z domu Cichy, urodzony 14 sierpnia 1895 w Podgórzu (obecnie dzielnica Krakowa). W 1913 złożył maturę z odznaczeniem w c. k. Gimnazjum III w Krakowie.

W czasie I wojny światowej walczył w Legionach Polskich. Był porucznikiem 3 pułku piechoty Legionów. W czerwcu 1915 roku pod Zadobrówką na północ od Czerniowiec na czele plutonu złożonego z 17 żołnierzy, wykorzystując właściwości terenu, uderzył na batalion rosyjski, a tym samym umożliwił pozostałym siłom pułku wzięcie tego batalionu wraz z karabinami maszynowymi do niewoli. W lutym 1916 został ranny pod Kostiuchnówką nad Styrem. 6 lipca 1916 w toku dalszych walk sam dostał się do niewoli rosyjskiej, z której uciekał dwukrotnie. W lutym 1918 przeszedł front pod Baranowiczami. Pod koniec wojny był przetrzymywany w areszcie garnizonowym w Wiedniu, a następnie w obozie w Witkowicach, pod Krakowem. Pod koniec października 1918 przedostał się do Warszawy i brał udział w rozbrajaniu Niemców. thumb|180px|left|Por. Maciej Bardel w czasie służby w Legionach Polskich Od 5 maja do 19 lipca 1924 roku odbył praktykę w Oficerskiej Szkole Artylerii w ToruniuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 45 z 6 maja 1924 roku, s. 258.. Z dniem 1 listopada 1924 roku został przeniesiony z Oddziału I Sztabu Generalnego do 29 pułku piechoty w Kaliszu z równoczesnym „odkomenderowaniem” na roczny Kurs Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej w WarszawieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 78 z 12 sierpnia 1924 roku, s. 444.. Z dniem 15 października 1925, po ukończeniu kursu i otrzymaniu tytułu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przeniesiony do 78 pułku piechoty w Baranowiczach na stanowisko zastępcy dowódcy pułkuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 106 z 15 października 1925 roku, s. 572..

23 grudnia 1927 został przeniesiony do Kadry Oficerów Piechoty przy Departamencie Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych z pozostawieniem na dotychczas zajmowanym stanowiskuDodatek nr 1 do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 28 z 23 grudnia 1927 roku, s. 2.. Do 1931 roku pełnił służbę w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych na stanowisku I oficera sztabu Inspektoratu Armii we Lwowie. W lipcu 1931 roku został wyznaczony na stanowisko szefa Oddziału III Sztabu GłównegoDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 233.. W 1935 roku został dowódcą piechoty dywizyjnej 18 Dywizji Piechoty w Łomży. Czasowo pełnił obowiązki zastępcy szefa Sztabu Głównego, a jego miejsce zajął nominowany 15 kwietnia 1936 gen. bryg. Tadeusz Malinowski. Od 28 stycznia 1938 roku pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu na stanowisku dowódcy Obrony PrzeciwlotniczejPułkownicy piechoty, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1. Z informacji zamieszczonych w wykazie wynika, że został on sporządzony w marcu 1939 roku.. Służbę na tym stanowisku pełnił do września 1939 rokuPolska artyleria przeciwlotnicza w wojnie obronnej 1939 r. Sprawozdanie dowódcy Obrony Przeciwlotniczej Kraju, płk dypl. Włodzimierza Juliusza Ludwiga z działalności w czasie wojny, Opracowanie Mieczysław Lipiński i Zbigniew Moszumański, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 4 (204) z 2004 r., s. 159.. Od lipca 1969 mieszkał w polskim osiedlu w miejscowości Penrhos w Walii, pochowany na cmentarzu w Pwllheli.

Awanse chorąży – 18 listopada 1914 podporucznik – 27 stycznia 1915 porucznik – 15 grudnia 1915 i 62. lokatą na liście starszeństwa Legionów Polskich z dnia 12 kwietnia 1917 kapitan – major – podpułkownik – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 50. lokatą (w 1928 – lokata 23) pułkownik – 1 stycznia 1929 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 4. lokatą (w 1932 – lokata 4)

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1011 – 19 lutego 1922 Krzyż Niepodległości – 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1928 „za zasługi na polu organizacji wojska”M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 631. Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 18 lutego 1939 „za zasługi na polu pracy społecznej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych – 12 maja 1936 Komandor Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia) Komandor Orderu Korony Rumunii (Rumunia, 23 maja 1929)Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 roku, s. 361. Order Krzyża Orła III klasy (Estonia, 1933)

Przypisy

Bibliografia

Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 8. Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 r.), Sztab Główny WP, Warszawa 1931, s. 4. Rocznik Oficerski 1924, s. 194, 343. Rocznik Oficerski 1928, s. 116, 163. Rocznik Oficerski 1932, s. 17, 421.

Wacław Lipiński: Walka zbrojna o niepodległość Polski w latach 1905–1918, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1990, , s. 97. Wiktor Krzysztof Cygan, Żołnierze Niepodległości 1863–1938. Słownik biograficzny, tom 4, Mińsk Mazowiecki-Warszawa-Kraków 2012, s. 70–71 (z fotografią).

Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 18 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Ludzie urodzeni w Podgórzu (Kraków) Kategoria:Ludzie związani ze szkołą im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Pochowani na cmentarzu w Pwllheli Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Orła Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1975 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej