Święta

Imieniny obchodzą: Amata, Gerard, Gerarda, Herman, Jaromir, Kolumba, Maria, Morzysława, Pacyfik, Pafnucy, Seweryn, Tomir, Twardomir i Uniegost. równonoc jesienna, początek astronomicznej jesieni, która wypada między 21 a 24 września. Dominikana – Święto Matki Boskiej z Las Mercedes Gwinea Bissau – Święto Niepodległości Kambodża – Święto Konstytucji i Koronacji Republika Południowej Afryki – Dzień Dziedzictwa Trynidad i Tobago – Dzień Republiki Wspomnienia i święta w Kościele katolickim na brewiarz.katolik.pl. obchodzą: bł. Antoni Marcin Slomšek (biskup) bł. Herman z Reichenau (Kaleka) św. Gerard z Csanad (biskup misyjny) św. Pacyfik z San Severino (kapłan) bł. Kolumba Gabriel (założycielka Zgromadzenia Benedyktynek od Miłości)

Wydarzenia w Polsce

1331 – II wojna polsko-krzyżacka: nierozstrzygnięta bitwa pod Koninem. 1464 – Wojna trzynastoletnia: wojska gdańskie pod dowództwem rajców Jana von Herfordena i Macieja Kolmenera zdobyły po 5 miesiącach oblężenia krzyżacki Puck. 1621 – Poświęcono kościół św. Tomasza Apostoła w Krakowie. 1676 – IV wojna polsko-turecka: król Polski Jan III Sobieski pokonał Tatarów w bitwie pod Wojniłowem. 1686 – Papież Innocenty XI ogłosił św. Jacka Odrowąża głównym patronem Królestwa Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego na równi ze Stanisławem Kostką. 1793 – II rozbiór Polski: w nocy z 23 na 24 września Sejm obradujący w obecności generała rosyjskiego Johanna von Rautenfelda na otoczonym przez rosyjskie wojsko zamku grodzieńskim przeprowadził w milczeniu cesję terytorium Rzeczypospolitej na rzecz Królestwa Prus, które otrzymało: Gdańsk, Toruń, województwa gnieźnieńskie, poznańskie, sieradzkie (z Wieluniem), kaliskie, płockie, brzeskokujawskie, inowrocławskie, ziemię dobrzyńską oraz części krakowskiego, rawskiego i mazowieckiego (w sumie 57 tys. km²). 1831 – Gen. Maciej Rybiński został ostatnim wodzem naczelnym powstania listopadowego. 1868 – Sejm Krajowy Galicji uchwalił rezolucję, w której domagał się autonomii. Był to początek tzw. okresu rezolucyjnego. 1910 – W Cieszynie zainaugurował działalność dzisiejszy Teatr im. Adama Mickiewicza. 1911 – Oddano do użytku Stadion na Górce w Bielsku-Białej. 1920 – Zakupiono 4 niemieckie trałowce typu FM. 1922 – Odbyły się pierwsze wybory do Sejmu Śląskiego. 1926 – Utworzono przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe. 1928 – Kościół katolicki w Polsce zmienił przysięgę ślubną dla kobiet, usuwając z niej fragment zobowiązujący kobietę do posłuszeństwa mężowi. 1930 – W Warszawie rozpoczął się III Krajowy Konkurs Awionetek. 1935 – W Katowicach rozpoczął obrady Sejm Śląski IV kadencji, wybrany na podstawie niedemokratycznej ordynacji wyborczej. 1938 – Ruch Narodowo-Radykalny Falanga rozpoczął zaciąg do Zaolziańskiego Korpusu Ochotniczego. 1939 – Kampania wrześniowa: W Lerypolu w dawnym powiecie grodzieńskim mieszkańcy okolicznych wsi narodowości białoruskiej zamordowali w dniach 22–24 września co najmniej 11 polskich osadników wojskowych i przypadkowego świadka. W Lipnie koło Włocławka Niemcy rozstrzelali 11 rolników z pobliskiego Sumina. Zwycięstwo Armii Czerwonej w bitwie pod Husynnem. 1943: Żołnierze Armii Krajowej uwolnili 72 osoby z więzienia w Biłgoraju. Żołnierze harcerskiego oddziału „Agat” dokonali w Warszawie udanego zamachu na gestapowca Augusta Kretschmanna. 1944 55. dzień powstania warszawskiego: upadł Czerniaków. Po bitwie między Armią Czerwoną a Wehrmachtem w Komańczy zakończyła się okupacja niemiecka. 1946 – 5 górników zginęło w katastrofie w KWK „Boże Dary” w Murckach. 1952 – Rozpoczęło działalność Polskie Radio Rzeszów. 1958 – Władysław Gomułka po raz pierwszy rzucił hasło budowy tysiąca szkół na tysiąclecie państwa polskiego. 1962 – W Katowicach otwarto Spółdzielczy Dom Handlowy „Zenit”. 1967: Andrzej Bławdzin wygrał 24. Tour de Pologne. We wsi Patoki koło Łowicza został aresztowany seryjny morderca Stanisław Modzelewski. 1971 – Premiera filmu Życie rodzinne w reżyserii Krzysztofa Zanussiego. 1980: W rozegranym na Stadionie Śląskim w Chorzowie meczu towarzyskim Polska-Czechosłowacja (1:1) swój ostatni (75.) występ w reprezentacji narodowej zaliczył Włodzimierz Lubański. W Sądzie Wojewódzkim w Warszawie złożono wniosek o rejestrację NSZZ „Solidarność” z siedzibą w Gdańsku. 1985 – 2 osoby zginęły, a 15 zostało rannych w wyniku zderzenia pociągów pod Wyszkowem. 2004: Premiera filmu Mój Nikifor w reżyserii Krzysztofa Krauzego. Sejm RP przyjął wersję posła PiS Zbigniewa Ziobry jako ostateczny raport sejmowej komisji śledczej badającej tzw. aferę Rywina. 2010 – Otwarto podziemne muzeum pod płytą Rynku Głównego w Krakowie.

Wydarzenia na świecie

thumb|Lotniskowiec USS „Enterprise”, zwodowany w 1960 roku

  622 – Mahomet opuścił Mekkę i udał się do Jatribu (późniejszej Medyny). Zakończyła się hidżra.   787 – Rozpoczął się sobór nicejski II. 1180 – Aleksy II Komnen został cesarzem bizantyńskim. 1526 – Założono miasto Banjarmasin na Borneo. 1531 – Król Szwecji Gustaw I Waza ożenił się z księżniczką saską Katarzyną. 1645 – Angielska wojna domowa: zwycięstwo wojsk Parlamentu w bitwie pod Rowton Heath. 1664 – Holendrzy przekazali Anglikom Nowy Amsterdam (późniejszy Nowy Jork). 1706 – III wojna północna: zawarto pokój w Altranstädt na mocy którego August II Mocny zrzekł się polskiej korony na rzecz Stanisława Leszczyńskiego. 1789 – Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił Ustawę Sądowniczą. 1794 – Pierwsi rosyjscy prawosławni misjonarze przybyli na wyspę Kodiak u wybrzeży Alaski. 1795 – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk austriackich nad francuskimi w bitwie pod Handschuhsheim. 1825 – Wojna o niepodległość Urugwaju: zwycięstwo powstańców nad wojskami brazylijskimi w bitwie pod Rincón. 1841 – Sułtan Brunei odstąpił Wielkiej Brytanii obszar Sarawak. 1848 – Został poświęcony ewangelicki kościół Pokoju w Poczdamie. 1852 – W Paryżu Henri Jules Giffard wzniósł się na wysokość 1800 m i pokonał 27-kilometrową trasę na pierwowzorze sterowca własnej konstrukcji o napędzie parowym. 1853 – Nowa Kaledonia została kolonią francuską. 1868 – Edward von Taaffe został premierem Austrii. 1869 – W USA nastąpił krach na rynku złota (tzw. „czarny piątek”). 1877 – Japońskie wojska cesarskie stłumiły bunt byłych samurajów w prowincji Satsuma. 1879: Paul von Hindenburg ożenił się z Wilhelminą von Sperling. Uruchomiono komunikację tramwajową w Göteborgu. 1888 – Zwodowano francuski okręt podwodny o napędzie elektrycznym „Gymnôte”. 1889 – Biskupi kościołów starokatolickich podpisali tzw. Deklarację utrechcką. 1898 – Uruchomiono komunikację tramwajową w Sewastopolu na Krymie. 1903: Alfred Deakin został premierem Australii. Zwodowano brytyjski krążownik pancerny HMS „Hampshire”. 1904 – José Pardo został prezydentem Peru. 1906 – Prezydent USA Theodore Roosevelt ustanowił pierwszy narodowy pomnik USA – Devils Tower w stanie Wyoming. 1908 – Augusto B. Leguía został prezydentem Peru. 1912 – Guillermo Billinghurst został prezydentem Peru. 1917 – 10 nowozelandzkich żołnierzy zginęło, a 2 zostało rannych w wyniku potrącenia przez pociąg na stacji Bere Ferrers w angielskim hrabstwie Devon. 1919 – Gen. Jin Yunpeng został premierem Republiki Chińskiej. 1920: Georges Leygues został premierem Francji. Wybuchła wojna armeńsko-turecka. 1921: Otwarto Memorial Stadium w angielskim Bristolu. Otwarto Neyland Stadium w Knoxville w amerykańskim stanie Tennessee. W Berlinie oddano do użytku pierwszy europejski odcinek autostrady AVUS. 1923 – W Berlinie po raz pierwszy wyświetlono film dźwiękowy. 1924 – Premiera francuskiego krótkometrażowego filmu eksperymentalnego Balet mechaniczny w reżyserii Fernanda Légera i Dudleya Murphy’ego. 1931 – Podpisano pierwszą międzynarodową konwencję ograniczającą połowy wielorybów. 1932 – Per Albin Hansson został premierem Szwecji. 1938 – Hiszpańska wojna domowa: rząd Republiki Hiszpańskiej pod naciskiem Ligi Narodów wycofał jednostki międzynarodowe z linii frontu. 1940: Na ekrany niemieckich kin wszedł antysemicki film propagandowy Żyd Süss w reżyserii Veita Harlana. Ustanowiono brytyjskie odznaczenia cywilne: Krzyż Jerzego i Medal Jerzego. 1941: Początek „piekielnej jesieni” lub „burzy ogniowej” – specjalnej operacji NKWD mającej na celu zniszczenie centrum Kijowa, okupowanego przez Niemców. Mieszkania i ważna infrastruktura miasta zostały przez sowieckich dywersantów zaminowane. Wybuchy w centrum miasta trwały pięć dni, od 24 do 28 września, niektóre budynki, takie jak Katedra Wniebowzięcia NMP zostały wysadzone w październiku i listopadzie, łącznie zniszczono 940 budynków. Reinhard Heydrich został mianowany przez Adolfa Hitlera protektorem Czech i Moraw. W Londynie członkowie koalicji antyhitlerowskiej podpisali Kartę Atlantycką. W Londynie utworzono francuski rząd emigracyjny (początkowo pod nazwą Francuski Komitet Narodowy) na czele z gen. Charles’em de Gaulle’em. 1942: Na Morzu Arktycznym podczas holowania zatonął wraz z 77 członkami załogi brytyjski niszczyciel HMS „Somali”, uszkodzony 4 dni wcześniej przez niemieckiego U-Boota. W Ugandzie spadł meteoryt Maziba. 1943 – Powstała kolaboracyjna Słoweńska Domobrana. 1945 – W Topolczanach na Słowacji zostało pobitych 47 Żydów (w tym 15 ciężko) przez tłum wzburzony doniesieniami o rzekomo trujących szczepionkach aplikowanych dzieciom przez żydowskiego lekarza. 1948 – Założono japoński koncern motoryzacyjny Honda. 1950: Amerykański dziennikarz Edward Hunter w artykule opublikowanym w „Miami News” użył po raz pierwszy terminu „pranie mózgu”. Zakończyła się ewakuacja 49 tys. Żydów z Jemenu do Izraela w ramach operacji „Magic Carpet”. 1951 – Premiera amerykańskiego filmu muzycznego Statek komediantów w reżyserii George’a Sidneya. 1952 – Na Pacyfiku w czasie badania erupcji podmorskiego wulkanu został wciągnięty pod powierzchnię japoński statek badawczy „Kaiyo Maru 5” wraz z 31 członkami załogi. 1955 – Przyjęto hymn Białoruskiej SRR. 1957: Do Little Rock w amerykańskim stanie Arkansas przybyły oddziały armii amerykańskiej w celu zapewnienia wykonania w miejscowej Central High School ustawy zakazującej segregacji rasowej. W Barcelonie otwarto stadion Camp Nou. W meczu inauguracyjnym FC Barcelona pokonała reprezentację Polski (występującą pod nazwą Warszawa) 4:2. 1959: Krótko po starcie w rejs do Abidżanu z międzylądowaniem w Bamako rozbił się w Bordeaux samolot Douglas DC-7 francuskich linii TAI, w wyniku czego 54 osoby zginęły, a 11 zostało rannych. W Mediolanie rozpoczął się pierwszy międzynarodowy festiwal piosenki dziecięcej Zecchino d’Oro. 1960 – Zwodowano pierwszy amerykański lotniskowiec o napędzie atomowym USS „Enterprise”. 1964 – Komisja Warrena przekazała prezydentowi Lyndonowi B. Johnsonowi raport stwierdzający, że Lee Harvey Oswald był jedynym zabójcą odpowiedzialnym za śmierć poprzedniego prezydenta Johna F. Kennedy’ego. 1968 – Suazi zostało członkiem ONZ. 1969 – Premiera westernu Butch Cassidy i Sundance Kid w reżyserii George’a Roya Hilla. 1971 – Wielka Brytania wydaliła 105 radzieckich dyplomatów i przedstawicieli handlowych podejrzewanych o szpiegostwo. 1972 – W wyniku upadku prywatnego odrzutowego myśliwca Canadair Sabre na lodziarnię w Sacramento w Kalifornii zginęły 22 osoby, a 28 zostało rannych, w tym pilot. 1973 – Gwinea Bissau proklamowała niepodległość (od Portugalii). 1975 – Podczas podchodzenia do lądowania w Palembang na Sumatrze rozbił się lecący z Dżakarty, należący do linii Garuda Indonesia Fokker F28, w wyniku czego zginęło 26 osób (w tym jedna na ziemi), a 36 zostało rannych. 1979: Hilla Limann został prezydentem Ghany. W USA uruchomiono serwis CompuServe. 1984 – Ukazał się album Some Great Reward brytyjskiej grupy Depeche Mode 1986 – Premiera francusko-włosko-niemieckiego filmu Imię róży w reżyserii Jean-Jacques’a Annauda. 1990 – NRD formalnie wystąpiła z Układu Warszawskiego. 1991: Ukazał się album Blood Sugar Sex Magik amerykańskiej grupy Red Hot Chili Peppers.