thumb|Wyższy wykusz. Flaga wskazuje, że w latarni są turyści. Roter Sand – niemiecka latarnia morska na Morzu Północnym, w pobliżu ujścia Wezery. Wybudowany w 1885 obiekt nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, ale nadal stanowi punkt orientacyjny za dnia. Latarnia morska Roter Sand była pierwszą w ogóle budowlą wybudowaną na dnie oceanicznym i szybko stała się przez to symbolem postępu technicznego.
31 października 2010 Roter Sand została wyróżniona przez niemiecką korporację inżynierską (Bundesingenieurkammer) mianem Historisches Wahrzeichen der Ingenieurbaukunst (dosł. historycznego symbolu sztuki inżynierskiej).
Charakterystyka Latarnia morska Roter Sand liczy łącznie z podwodnym fundamentem 52,5 m wysokości. Podczas odpływu wznosi się ponad lustro wody na 30,7 m. Wysokość światła wynosi ok. 24 m przy średnim stanie przypływu.
Fundament ma kształt cylindryczny, a podczas odpływu wystaje ok. 1,5 m ponad lustro wody i przypomina platformę. Wieża zwęża się stożkowo ku górze. Dolna część, wysoka na ok. 8 m jest pomalowana na czarno, a wyższe części w czerwono-białe pasy (trzy białe i dwa czerwone), przy czym każdy pas odpowiada jednej z pięciu kondygnacji. Drzwi wejściowe znajdują się na wysokości dolnego białego pasa.
Najniższe pomieszczenie służy jako magazyn. Schody łączą go z sypialnią, nad którą urządzono kuchnię z piecem węglowym, szafkami i ławą oraz pomieszczenie dzienne, w którym pełniło się także służbę. Na tej wysokości bryłę latarni urozmaicają trzy wykusze. Wysokość dwóch z nich odpowiada wysokości kondygnacji, trzeci jest wyższy. Przybudówki znajdują się od północnego zachodu, południa i od północnego wschodu i mieściły światła uzupełniające. Z pomieszczenia służbowego prowadzą schody na galeryjkę wokół zwieńczonej miedzianym dachem laterny. Obejście laterny balkonem nie jest możliwe, gdyż wyższa wieżyczka blokuje przejście.
W latach 40. XX wieku podział pomieszczeń był inny. Możliwe było wejście do budynku z dolnej (pomalowanej na czarno) części, gdzie urządzono magazyn, zaś w miejscu obecnego magazynu umieszczone były agregaty prądotwórcze.
Wyposażenie Historia wyposażenia left|thumb|Latarnia zaznaczona na mapie z 1906 (północny zachód) Pierwsze oświetlenie na latarni Roter Sand stanowiła lampa naftowa o dwóch knotach. W celu utrzymania charakterystyki światła używano ruchomej przesłony, otwieranej i zamykanej przez mechanizm zegarowy, z łańcuchem przewieszonym na całą wysokość wieży. Dodatkowe sektorowe światła poprzeczne – jednoknotowe lampy naftowe z palnikiem Arganda – były umieszczone w północno-zachodnim i południowym wykuszu. Światło było stałe. Wejście na tor wodny Außenweser wskazywała silniejsza, dwuknotowa lampa w północno-wschodnim wykuszu.
Już rok po uruchomieniu latarni, w listopadzie 1885 wymieniono źródło światła na elektryczną lampę łukową. Prąd był dostarczany podmorskim kablem z Wangerooge. Przy tej okazji zmieniono charakterystykę podstawowego światła, a światła w wykuszach zostały wygaszone, z wyjątkiem północno-wschodniego. Kabel był często zrywany, co doprowadziło po ośmiu latach do przywrócenia oświetlenia naftowego.
Na początku lat 40. XX wieku w laternie zainstalowano wielką soczewkę Fresnela, przez którą świeciła żarówka. W północno-wschodnim wykuszu pozostawiono uzupełniające światło oraz umieszczono instalację telegraficzną i buczek mgłowy. Od 1945 roku źródłem światła była lampa gazowa (na propan). Ponownie zelektryfikowano latarnię w 1947: zamontowano agregaty prądotwórcze o napięciu wyjściowym 110 V prądu stałego. Prócz zaopatrzenia w prąd ładowały one akumulatory niklowo-żelazowe na noc. Stabilny dostęp do prądu pozwolił na instalację nowych, 1000-watowych reflektorów, dzięki czemu wzrósł zasięg światła.
W późniejszym okresie wykonano kapitalny remont laterny.
Od momentu uruchomienia w 1964 nowej latarni Alte Weser z Roter Sand świeciła tylko mała lampa, zasilana gazem propan-butan i sterowana automatycznie. thumb|upright|Optyka w głównej laternie (stan na 2005), utrzymywana dla celów edukacyjnych
Ostatnie światło Katalog latarni morskich z roku 1985 opisywał latarnię Roter Sand następująco:
Główne światło świeciło stale w kolorach białym, czerwonym i zielonym, oznaczających sektory. Nominalny zasięg wynosił 9 mil morskich dla światła białego, 7 dla czerwonego i 6 dla zielonego. Wysokość światła wynosiła według mapy 23 metry. Światło wskazujące fragment toru przeznaczony do zmiany kursu (czerwono-biało-czerwone) było widoczne w sektorze od 185° do 293,5°. Sektor do korekty kierunku rozciągał się między 225° a 254,5°.
W zakresie od 312° do 341° było widoczne światło sektorowe wskazujące właściwy tor od morza w kierunku Wezery. Centralny (biały) kierunek mieścił się między 324° a 328°.
Od namiaru 341° do 167,5° światło było białe i mało widoczneLeuchtfeuerverzeichnis, Teil III A - Nordsee,S-licher Teil, einschließlich Orkney und Shetland Islands; Aktualisiert bis Heft 19 NfS vom 10. Mai 1985; S. 116; Publikacja w Wikipedii za zgodą Bibliothek, Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH).
Historia Początki thumb|Latarnia morska „Roter Sand“, 2005 thumb|Latarnia morska "Roter Sand", 2012 Około 1875 u ujścia Wezery pływały dwa latarniowce, których zadaniem było wskazywanie toru wodnego. W 1878 leżące nad Wezerą Brema, Oldenburg i Prusy uzgodniły wspólne uporządkowanie znaków nawigacyjnych. Pruski minister handlu nakazał, by zakotwiczyć u ujścia Wezery trzeci latarniowiec. Pomysł odrzucono, gdy okazało się, że zakotwiczenie statku na podwodnej skale, ławicy muszlowej Roter Sand jest niemożliwe. Urząd nawigacyjny (Tonnen- und Bakenamt) w Bremerhaven zaproponował w tym samym roku wybudowanie na skraju płycizny stałej wieży. Szacowano, że latarnia morska byłaby tańsza niż statek i pomysł szybko zaakceptowano.
23 sierpnia 1878 zlecono Carlowi Friedrichowi Hanckesowi, kierownikowi dyrekcji rozbudowy portów zaprojektowanie wieży latarni morskiej. Projekt Hanckesa przewidywał budowlę spoczywającą na kesonie. Ogłoszono ogólnopaństwowy przetarg, który zakończono 15 września 1880. Wpłynęły dwie oferty: przedsiębiorstwo Bavier, Kunz & Weiß z Bremy wyceniło swoje prace na złotych marek, a Harkort z Duisburga zażądał prawie marek. 2 października przetarg rozstrzygnięto i wybrano tańszą ofertę przedsiębiorstwa z Bremy.
Budowa thumb|upright|Latarnia morska Roter Sand, pocztówka (ok. 1907) thumb|Zmiana załogi na latarni „Roter Sand“, 1931 thumb|upright|Latarnik opuszcza latarnię w koszu, 1929 Keson wybudowano zimą 1880/1881 w porcie w Bremerhaven. Transport na plac budowy zapewniały dwa holowniki parowe, które rozpoczęły pracę przy dobrej pogodzie 22 maja 1881. Podczas transportu ładunek urwał się i osiadł na mieliźnie, przez co keson dotarł na miejsce z opóźnieniem 26 maja. Opuszczono go na głębokość 22 metrów (według stanu podczas odpływu) na ławicę Roter Sand, by napełnić go pod ciśnieniem betonem. Wkrótce po rozpoczęciu prac keson przekrzywił się. Prace przerwano aż do czasu, gdy podczas sztormów w okresie Zielonych Świątek keson powrócił do prawidłowego położenia. Opóźnienie spowodowało, że nie udało się konstrukcji wypełnić wystarczającą ilością betonu przed jesienną niepogodą. 13 października 1881 podczas ciężkiego sztormu uległ zniszczeniu. Pierwsza próba nie powiodła się.
Wskutek niepowodzenia prac przedsiębiorstwo budowlane Bavier, Kunz & Weiß kilka tygodni później złożyło wniosek o upadłość. Hanckes zdecydował się 7 marca 1882 podjąć drugą próbę budowy. Tym razem prace powierzono spółce Harkort, a umowa opiewała na marek, niemal dwukrotnie więcej niż w pierwotnym kosztorysie, co odpowiadało mniej więcej 15−20 mln euro według cen z 2010. Umowę podpisano 31 sierpnia 1882, a potwierdzono 21 września. Od zimy 1882/1883 do wiosny w Bremerhaven wybudowano nowy, stabilniejszy keson, wysoki na 18,5 m. Odholowano go 26 maja 1883, na miejsce położone ok. 1100 m na północ od wcześniejszego stanowiska i bez komplikacji opuszczono. Boczne ściany zostały wówczas podwyższone i wypełnione 316 metrami sześciennymi betonu. Keson zniósł jesienne sztormy bez większego uszczerbku. Prace nad fundamentem zakończono 22 maja 1884.
10 czerwca tego samego roku rozpoczęto budowę samej wieży latarni. Na początku listopada miała już wysokość trzech pięter. Najniższą część otynkowano i pokryto ognioodpornym pokryciem. W wieży zakwaterowano 12 robotników, którzy zajmowali się wykończeniem wnętrz. Od początku grudnia do kwietnia 1885 prace wstrzymano ze względu na niekorzystne warunki pogodowe.
10 sierpnia 1885 była już gotowa część mieszkalna, wykusze i laterna, i można było przystąpić do montażu oświetlenia.
Hanckes dokonał odbioru budynku 23 października 1885. Osiem dni później, 1 listopada 1885 o godz. 0:00 włączono oświetlenie. Od pierwszego projektu do zakończenia budowy Roter Sand upłynęło siedem lat. Latarnia morska Roter Sand była pierwszą budowlą na świecie wzniesioną poza stałym lądem (offshore) i uchodzi za pionierskie osiągnięcie swojej epoki.
Latarnia w latach 1885–1964 Niemal 35 lat latarnia pełniła swoją funkcję bez komplikacji. W latach 20. XX wieku straciła nieco na znaczeniu ze względu na przesunięcie się mielizn, a w konsekwencji toru wodnego. Nadal jednak była ważna dla nawigacji w ujściu Jade i Wezery.
Na początku 1933 podwyższono poziom kamieni, stabilizujących od zewnątrz konstrukcję. W latach 40. XX wieku przeprowadzano drobniejsze prace budowlane: na nowo postawiono laternę, a urządzenia w północno-zachodnim i południowym wykuszu zdemontowano. W 1953 okazało się, że dolna część konstrukcji jest poważnie przerdzewiała. W konsekwencji przeprowadzono dalsze badania wszystkich stalowych elementów konstrukcji oraz murów, stanu betonu i podsypki. W fundamencie odkryto poważne uszkodzenia, których naprawa wymagała kompleksowych i kosztownych prac budowlanych. Również stabilność budowli była kwestionowana.
Po zakończeniu renowacji w latach 1958 i 1959 rozważano możliwość montażu radaru na latarni Roter Sand. Obiekt miał być włączony w sieć stacji radarowych. Przy okazji badań okazało się, że stalowy płaszcz jest podziurawiony, a w betonie znajduje się słona woda. Obniżało to stabilność budowli, co w połączeniu z ograniczoną ilością miejsca na urządzenia techniczne nie pozwalało na instalację radaru. Z tego powodu w 1961 trzy kilometry na północ od Roter Sand rozpoczęto budowę nowej latarni - Alte Weser, która została włączona 1 września 1964. Latarnia Roter Sand stała się w tej sytuacji niepotrzebna i jeszcze tego samego dnia odprawiono ostatnią załogę. Odtąd pełniła rolę punktu orientacyjnego za dnia. Nocą włączano skromne światło gazowe dla odróżnienia od latarni Hohe Weg i dwa poprzeczne światła nawigacyjne.
Okres 1964–1987 Do 1974 latarnia morska była utrzymywana przez urząd morski w Bremerhaven (Wasser- und Schifffahrtsamt Bremerhaven). W 1975 wymontowano stary dzwon mgłowy i mechanizm zegarowy i przeniesiono je do muzeum w Bremerhaven (Deutsches Schiffahrtsmuseum). Przyszłość budynku nie była jasna. Proponowano m.in. rozbiórkę albo przeniesienie w inne miejsce. Opinia publiczna sprzeciwiła się tym pomysłom.
Wszystkie frakcje w parlamencie Bremy zdecydowały 16 listopada 1978, że latarnia powinna zostać zachowana. Rok później krajowy urząd ochrony zabytków uznał obiekt za „zabytek kulturalno-historyczny o wyjątkowym znaczeniu“W oryginale: Kulturgeschichtliches Denkmal von erheblicher Bedeutung. 22 września 1982 władze Bremerhaven zawiązały fundusz na ocalenie i utrzymanie latarni morskiej, a kilka tygodni później urząd ds. ochrony zabytków Dolnej Saksonii (Niedersächsische Landesamt für Denkmalpflege) objął latarnię Roter Sand ochroną konserwatorską.