thumb thumb 12 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 3046/Org z dnia 24 marca 1921 w miejsce batalionów wartowniczych i batalionów etapowych utworzone zostały bataliony celne. 12 batalion celny powstał w granicach DOG Lwów, a zorganizowano go na bazie 3/VI batalionu wartowniczego. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych. Podlegał Komendzie Głównej Batalionów Celnych, a pod względem politycznym Ministrowi Spraw Wewnętrznych.
Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej. Po sformowaniu dowództwo batalionu stacjonowało w Stryju, a sztaby kompanii w Oporcu, Siankach,Ludwikówce i Świętosławiu. W sierpniu 1921 4 kompania zluzowała 1 kompanię, a 1 kompania we wrześniu przeszła na miejsce 3 kompanii, a kompania 3 do Sianek na miejsce 2 kompanii. sztab 2 kompanii zajął kwatery w Ticholce.
W listopadzie 1921 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postanowiło powołać brygady celne. 12 batalion celny znalazł się w strukturze 4 Brygady Celnej. Z początkiem 1922 został rozwiązany stacjonujący w Chojnicach 20 batalion celny. 3 kompania celna rozwiązanego batalionu początkowo miała wejść w struktury 9 batalionu celnego stacjonującego w Oświęcimiu. Ostatecznie rozkaz zmieniono i przydzielono kompanię do 12 batalionu celnego. W lutym 1922 4 kompania była "w drodze" do Lubkowa, a 1 kompania celna była luzowana przez 19 batalion celny. 1 kwietnia 1 kompania odbywała przeszkolenie graniczne w Drohobyczu, a 4 kompania celna przeszła do Maniowa.
W czerwcu 1922 do Drohobycza przeniosło się dowództwo batalionu i 3 kompania. 12 batalion celny został zluzowany i zakończył służbę graniczną 30 lipca 1922 o godzinie 12:00. W sierpniu został przeznaczony do wzmocnienia granicy wschodniej i przegrupowany z Drohobycza do Stołpców do dyspozycji Wojewody Nowogródzkiego. Obsadził odcinek 4 kompanii celnej 32 batalionu celnego i 3 kompanii 2 batalionu celnego. Była to część powiatu stołpeckiego od placówki „Zagajna” do Tryszkowszczyzny. Na miejsce postoju dowództwa wyznaczono Rubieżewicze. Ostatni meldunek dyslokacyjny batalionu z października 1922 umiejscawiał sztab batalionu w Rubieżewiczach, a 3 kompanię celną w rezerwie.
Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną. 12 batalion celny przemianowany został na 12 batalion Straży Granicznej.
Służba celna Odcinek batalionowy podzielony był na cztery pododcinki, które obsadzały kompanie wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się nawzajem widzieć w dzień. W tym zakresie batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że te pierwsze wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście.
Sąsiednie bataliony 6 batalion celny w Sanoku ⇔ 10 batalion celny w Kołomyi – VI 1921WIG – mapa operacyjna Polski 1:300 000
Kadra batalionu
Dowódcy batalionu stopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskoppłk Stanisław TurskiVII – VIII 1921mjrLeparskiod IX 1921 – X 1922 Struktura organizacyjna Ordre de Bataille 12 batalionu celnego w Stryju na dzień 1 lipca 1921kompanie 1. Oporzec2. Sianki3. Ludwikówka4. Świętosławdowódcypor. Witwickikpt. Nizińskipor. Porucznikpor. WieselplacówkiWyżłówLibuchoraSeneczkówKlimiecBeskidHnyłaWyszkówIwaszkowceChaszczowanieHusneŚwieca KlausaŻupanieJelenkowateBukowiecBeskid KlausaRóżankaOsmołodaMosty kolejoweOrdre de Bataille 12 batalionu celnego w Stryju na dzień 1 grudnia 1921kompanie1. Ludwikówka2. Tucholka3. Sianki4. Ławocznedowódcypor. Witwickikpt. Nizińskipor. Porucznikkpt. KaczkowskiplacówkiSeneczkówŻupanieHnyłaBeskidBeskid KlauzaKlimiecLibuchoraJelenkowateŚwieca KlauzaIwaszkowceBukowiecChaszczowanieOsmołodaKrywkaWyżłówWyszkówHusneOdeB 12 batalionu celnego w Rubieżewiczach na dzień 1 października 1922kompanie1. Wołma2. Rubieżewicze3. Rubieżewicze4. Suładowódcypor. Witwickikpt. Szhenkpor. Porucznikkpt. SoleckiplacówkiSzczepkiRóżankaBasmanyZajówkaZichaczeNowy domWołmaRubieżewiczeBardzieJachimowoMikoliczeDubowoMorgiNowy dom
Przypisy
Bibliografia
(sygn.110/350 i 110/351)
Kategoria:Bataliony celne Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1922 Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1921 Kategoria:Stryj Kategoria:Drohobycz Kategoria:Formacje graniczne w Rubieżewiczach Kategoria:Bataliony celne w powiecie stołpeckim