Komisariat Straży Granicznej „Zebrzydowice” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowacka w latach 1928–1939.
Geneza
Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920 roku, powołano do życia Straż Celną. Proces tworzenia Straży Celnej trwał do końca 1922 roku. Komisariat Straży Celnej „Zebrzydowice”, wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Straży Celnej „Cieszyn”.
W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski powołał komisariat Straży Granicznej „Zebrzydowice”, który przejął ochronę granicy od rozwiązywanego komisariatu Straży Celnej.
Formowanie i zmiany organizacyjne
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną. Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Zebrzydowice” do Inspektoratu Granicznego nr 16 „Rybnik” i określił jego strukturę organizacyjną. Rozkazem nr 10 z 5 listopada 1929 roku w sprawie reorganizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił numer i nową strukturę komisariatu. Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 roku w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył komisariat „Zebrzydowice” z Inspektoratu Granicznego „Rybnik” i przydzielił do Inspektoratu Granicznego „Bielsko”. Rozkazem nr 3 z 27 lipca 1936 roku w sprawach reorganizacji placówek i zmian przydziałów, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski wyłączył placówkę I linii „Pogwizdów” z komisariatu Straży Granicznej „Zebrzydowice” i przydzielił do komisariatu Straży Granicznej „Cieszyn”.
Rozkazem nr 3 z 31 grudnia 1938 roku w sprawach reorganizacji jednostek na terenach Śląskiego, Zachodniomałopolskiego i Wschodniomałopolskiego okręgów Straży Granicznej, a także utworzenia nowych komisariatów i placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski, działając na podstawie upoważnienia Ministra Skarbu z 14 października 1938 roku zarządził przeniesienie siedzib komendy obwodu „Bielsko” do Cieszyna, a komisariatu i placówki II linii „Zebrzydowice” do Orłowej. Ponadto komisariat „Zebrzydowice” miał zorganizować nowe placówki linii w miejscowościach: Szymbark, Gietwałd, Pietwałd-Szyb Albrechta i Podlesie.
Służba graniczna 300 px|thumb|Szkic komisariatu SG „Zebrzydowice” 300 px|thumb|Mapa Inspektoratu „Bielsko” z naniesionymi szlakami i punktami przemytniczymi Sąsiednie komisariaty: komisariat Straży Granicznej „Gorzyce” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Cieszyn” − 1928
Kierownicy komisariatu stopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskokom.Wiktor Blachani– 30 IV 1932kierownik komisariatu „Tarnowskie Góry”pkom.Józef Jakubiecbył II i IX 1933kom.Wacław Zerygiewiczbył w 1934komisarzKazimierz Kostecki1936 –
Struktura organizacyjna Organizacja komisariatu w kwietniu 1928: komenda − Zebrzydowice placówka Straży Granicznej I linii „Zebrzydowice” Górne placówka Straży Granicznej I linii „Kaczyce” Dolne placówka Straży Granicznej I linii „Pogwizdów” placówka Straży Granicznej II linii „Zebrzydowice”
Organizacja komisariatu w listopadzie 1929: 4/16 komenda − Zebrzydowice placówka Straży Granicznej I linii „Ruptawa” placówka Straży Granicznej I linii „Marklowice” placówka Straży Granicznej I linii „Kaczyce” Dolne placówka Straży Granicznej I linii „Pogwizdów” placówka Straży Granicznej II linii „Zebrzydowice”
Organizacja komisariatu w 1935: komenda − Zebrzydowice placówka Straży Granicznej I linii „Ruptawa” placówka Straży Granicznej I linii „Marklowice” placówka Straży Granicznej I linii „Kaczyce” Dolne placówka Straży Granicznej I linii „Pogwizdów” → w 1936 przeszła do komisariatu „Cieszyn” placówka Straży Granicznej II linii „Zebrzydowice”
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.191/159.)
Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) Kategoria:Formacje Straży Granicznej (1928–1939) w Zebrzydowicach Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 16 „Rybnik” Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 17 „Biała”