Pozytywistyczny pisarz Adolf Dygasiński uważał siebie za „bezwyznaniowca” i „materialistę”, i publicznie się do tego przyznawał. Religioznawca i badacz ateizmu Andrzej Nowicki uważa, że za datę narodzin polskiego ateizmu marksistowskiego należy uznać rok 1882, czyli datę powstania partii Proletariat. Teoretykiem marksistowskiego ateizmu był Ludwik Krzywicki (1859-1941). Zdecydowanymi ateistami byli Stanisław Krusiński (jeden z pierwszych popularyzatorów marksizmu w Polsce) i krytyk literacki Bronisław Białobłocki.
Na początku XX w. propagatorem ateizmu i naukowego spojrzenia na religię był na ziemiach polskich poeta i publicysta Andrzej Niemojewski. Od 1906 wydawał i redagował antyklerykalne i krytyczne wobec religii pismo Myśl Niepodległa. Wydał też szereg antyreligijnych i wolnomyślicielskich książek, m.in. Objaśnienie katechizmu (1907) i Katechizm wolnego myśliciela (1908), w których atakował dogmatyzm religijny. W 1911 został skazany na rok twierdzy za bluźnierstwo.