Wśród okrętów zespołu admirała Cunninghama były cztery jednostki Royal Australian Navy: jeden krążownik i trzy niszczyciele.
W reakcji na przechwycenie i częściowe rozszyfrowanie brytyjskich depeszy z rozkazami operacyjnymi, włoskie dowództwo marynarki (Supermarina) zdecydowało się wysłać w morze obie eskadry bojowe, w składzie dwóch pancerników: „Giulio Cesare” i „Conte di Cavour”, sześciu ciężkich i dziesięciu lekkich krążowników w eskorcie niszczycieli. Całością dowodził admirał Inigo Campioni na „Giulio Cesare”. Okręty włoskie wyszły z portów w dzień 7 lipca. Rano 8 lipca Włosi otrzymali informację o wykryciu okrętów brytyjskich płynących w stronę Malty przez włoski okręt podwodny . Zespół włoski był słabszy pod względem liczby, odporności i uzbrojenia pancerników, lecz dysponował przewagą prędkości, miał w składzie więcej krążowników i mógł liczyć na wsparcie lotnictwa bazującego na włoskich lotniskachAndrzej Perepeczko, Burza nad Atlantykiem. Tom I, s. 479..