Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі — удзел Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі ў баявых дзеяннях супраць тэрарыстычных фарміраванняў «Ісламскай дзяржавы» і «Фронт аль-Нусра» на баку ўрадавых войскаў і праўрадавых ваенізаваных фарміраванняў у ходзе грамадзянскай вайны ў Сірыі з верасня 2015 года па цяперашні часОсновные этапы российской операции в Сирии. Хроника // 12.12.2017. За гэты перыяд Расія тройчы аб’яўляла пра згортванне ваеннай аперацыі і свайго кантынгенту ў Сірыі, але і пасля працягвала ўдзел у баявых дзеянняхВывод, с которым многие не согласятся. Решение президента США вывести войска из Сирии вызвало критику союзников и одобрение Владимира Путина // Газета «Коммерсантъ» № 236 от 21.12.2018.

Асноўныя мэты — барацьба з тэрарыстамі, стабілізацыя законнай улады ў краіне і стварэнне ўмоў для пошуку палітычнага кампрамісуДва года операции в Сирии: чего добилась Россия и какой ценой «Русская служба Би-би-си», 29.09.2017.

22 жніўня 2018 года Мінабароны РФ апублікавала відэасправаздачу па выніках аперацыі УС РФ у Сірыі пад назвай «Вынікі ў лічбах». У ёй гаворыцца, што баявы вопыт у Сірыі атрымалі 63 012 расійскіх вайскоўцаў, з іх амаль палова (25 738 чалавек) — афіцэры. Таксама ў аперацыі ў Сірыі ўдзельнічалі 434 генералы. Праз групоўку войскаў у Сірыі прайшлі ўсе камандуючыя войскамі ваенных акруг, агульнавайсковых армій і армій ВПС і СПА, камандзіры дывізій, а таксама 95 % камандзіраў агульнавайсковых брыгад і палкоў. За час аперацыі быў апрабаваны 231 узор зброі, авіяцыя здзейсніла больш за 39 тыс. баявых вылетаў, сілы ВМФ — 189 баявых паходаўМинобороны в цифрах отчиталось об основных итогах операции в Сирии // РБК, 22.08.2018. Поўныя даныя пра сілы, якія прыцягваліся для вядзення баявых дзеянняў у Сірыі, кіраўніцтва УС РФ не раскрывала. Пэўна не вядомы як поўны склад расійскіх войскаў на тэрыторыі Сірыі, так і поўны пералік злучэнняў і вайсковых часцей, падраздзяленні якіх накіроўвалі ў «гарачую кропку»Какая военная группировка РФ останется в Сирии.

У аперацыі на тэрыторыі САР былі задзейнічаны падраздзяленні ВПС, ССА, ВМФ, СПА, марской пяхоты, матастралковых і інжынерных войскаў.

Папярэднія падзеі На пачатак лета 2015 года ваенная сітуацыя ў Сірыі да моманту пачатку аперацыі для ўрада Башара Асада была катастрафічнай, пагражаючы яму паразай і захопам Дамаска, што прывяло б да крушэння сірыйскай дзяржаўнасці. Тэрарыстычныя групоўкі і фарміраванні ўзброенай апазіцыі ажыццяўлялі атакі пераважна ўздоўж буйных транспартных магістраляў у напрамку буйных і густанаселеных гарадоў і знаходзіліся на подступах да Хамы, Дамаска, Латакіі, Эль-Хасакі, Эс-Сувейды, што давала ім стратэгічную перавагу і кантроль над цэлымі правінцыямі. Радыкальныя групоўкі да гэтага часу таксама ўзялі кантроль над большасцю нафтавых радовішчаў. Найбуйнейшыя нафтавыя запасы, размешчаныя на тэрыторыі ад Ракі да Пальміры і паблізу Дэйр-эз-Зора, трапілі пад кантроль ісламістаў. Урадавыя сілы былі фактычна прыціснуты да заходняй мяжы Сірыі, а на поўначы краіны ўчастак лініі фронту ўтрымлівалі курдыИзиляева Л. О. Особенности реализации внешнеполитического курса России в Сирии на современном этапе // ЭКОНОМИКА И УПРАВЛЕНИЕ: НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ, № 3 (137), 2017].

Каб пазбегнуць паразы сірыйскія ўлады звярнуліся па дапамогу да Расіі. Ужо 26 жніўня 2015 года паміж Расіяй і Сірыяй было заключана Пагадненне пра размяшчэнне авіяцыйнай групы Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі на сірыйскай тэрыторыі. Паводле яго авіягрупа па просьбе ўрада Сірыі размешчана на тэрыторыі краіны бестэрмінова, аэрадром Хмеймім перадаваўся расійскаму боку бязвыплатна. Усё ўзбраенне, боепрыпасы, абсталяванне і матэрыялы для расійскіх сіл увозіліся на тэрыторыю Сірыі без збораў, пошлін і любога дагляду. Асабісты склад авіягрупы атрымліваў дыпламатычны статус. Пагадненнем вызначана, што прысутнасць расійскай авіяцыі ў Сірыі «не скіравана супраць іншых дзяржаў»Соглашение между Российской Федерацией и Сирийской Арабской Республикой о размещении авиационной группы Вооружённых Сил Российской Федерации на территории Сирийской Арабской Республики от 26 августа 2015 года Госдума ратифицировала соглашение о размещении в Сирии авиагруппировки РФ// Интерфакс.

У жніўні—верасні 2015 года ў СМІ з’явіліся паведамленні пра павелічэнне расійскага кантынгенту, уключна з адпраўкай значнай колькасці ваеннай тэхнікі і асабістага складу, у 720-м пункце матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння ВМФ Расіі і пра магчымасць санкцыянавання Саветам Федэрацыі выкарыстання расійскіх войскаў у Сірыі — нават калі ЗША адмовяцца ад прапановы аб’яднання сіл. Расійскае кіраўніцтва наяўнасць такіх планаў адмаўляла. Па даных Reuters, важную ролю ў прыняцці Расіяй рашэння пра ўдзел у канфлікце ў Сірыі сыграў таемны візіт у Маскву генерала Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі Касема Сулеймані, які знаходзіўся пад санкцыямі ААН, і яго перамовы з расійскім кіраўніцтвам. Па даных выдання Bloomberg, ініцыятарамі пачатку ваенных дзеянняў у Сірыі сталі міністр абароны Сяргей Шайгу, сакратар Савета бяспекі Мікалай Патрушаў і кіраўнік Адміністрацыі прэзідэнта Сяргей Іваноў. Магчымасць ваеннага ўмяшання ў грамадзянскую вайну ў Сірыі расійскае кіраўніцтва пачало разглядаць у жніўні 2015 года.

Дзейнічаючы адпаведна з Дагаворам «Пра дружбу і супрацоўніцтва паміж СССР і Сірыйскай Арабскай Рэспублікай» ад 8 кастрычніка 1980 годаДоговор о дружбе и сотрудничестве между СССР и САР (1980), РИА Новости (30 сентября 2015)О дружбе и сотрудничестве между СССР и Сирийской Арабской Республикой / Договор от 08 октября 1980 года / Документ СПС-20770463/19845095 , Право.ru, прэзідэнт Сірыі Башар Асад звярнуўся да Расіі з афіцыйнай просьбай пра аказанне ваеннай дапамогі, на падставе чаго 30 верасня Савет Федэрацыі даў прэзідэнту Расійскай Федэрацыі Уладзіміру Пуціну згоду на выкарыстанне Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі на тэрыторыі Сірыі. Пры гэтым гаворка ішла толькі пра прымяненне ваенна-паветраных сіл для аказання авіяцыйнай падтрымкі сухапутным войскам Сірыі, без правядзення наземнай аперацыіАсад в письме Путину попросил о военной помощи в Сирии // Forbes.

Ход аперацыі

2015

Першыя авіяўдары па сірыйскай тэрыторыі самалёты ПКС Расіі нанеслі 30 верасня 2015 года. Дзеянні расійскай авіяцыі дазволілі пераламіць сітуацыю на карысць сірыйскага ўрада і пацясніць узброеную апазіцыю і ісламарадыкалаў. Ужо праз тыдзень армія Башара Асада разгарнула наступленне на антыўрадавыя фарміраванніВооружённые силы Сирийской Арабской республики начали широкомасштабное наступление // КП. 15 кастрычніка УС САР і праўрадавыя фарміраванні пры падтрымцы расійскай авіяцыі пачалі наступленне на стратэгічна важны горад Алепа.

З 17 лістапада ўдары ПКС Расіі значна ўзмацніліся, да бамбардзіровак пазіцый баевікоў падключыліся бамбардзіроўшчыкі далёкай авіяцыі.

7 кастрычніка караблі каспійскай флатыліі зрабілі 26 пускаў крылатых ракет з акваторыі Каспійскага мора, знішчыўшы 11 цэляў на тэрыторыі Сірыі. 20 лістапада караблі каспійскай флатыліі зрабілі 18 пускаў крылатых ракет, паразіўшы 7 цэляў. 8 снежня ўдары крылатымі ракетамі па цэлях у Сірыі зрабіла падводная лодка «Растоў-на-Доне» Чарнаморскага флоту, якая знаходзілася ў акваторыі Міжземнага мораКрылатый «Калибр», 08.12.2015. Кира Латухина. Интернет-портал «Российской газеты»..

Да 25 снежня расійская авіяцыя здзейсніла 5240 вылетаў, у тым ліку 145 вылетаў самалётаў стратэгічнай ракетаноснай і далёкай бамбардзіровачнай авіяцыі.

У ходзе сірыйскай аперацыі былі ўпершыню ўжыты крылатыя ракеты марскога базіравання «Калібр» і крылатыя ракеты паветранага базавання Х-101.

2016 У пачатку 2016 года сустаршыні Міжнароднай групы падтрымкі Сірыі — Расія і ЗША — сталі ініцыятарамі пагаднення пра перамір’е з групоўкамі ўзброенай апазіцыіСирийский рубеж. Авторский коллектив: М. С. Барабанов, А. Д. Васильев, С. А. Денисенцев, А. В. Лавров, Н. А. Ломов, Ю. Ю. Лямин, А. В. Никольский, Р. Н. Пухов, М. Ю. Шеповаленко (редактор). С предисловием С. К. Шойгу и послесловием С. В. Лаврова. М.: Центр анализа стратегий и технологий, 2016. — 184 с. Глава 2. Крах «системы Сайкса-Пико» и начало гражданской войны в Сирии, галоўнай мэтай якога стаў падзел «умеранай апазіцыі» і тэрарыстаўЪ-Власть — Между Раккой и Алеппо.

23 лютага МА РФ адкрыла на тэрыторыі авіябазы Хмеймім Каардынацыйны цэнтр па прымірэнні варагуючых бакоў на тэрыторыі Сірыйскай Арабскай РэспублікіНа авиабазе Хмеймим начал работу Координационный центр по примирению враждующих сторон на территории Сирии // Министерство обороны Российской Федерации

27 лютага рэжым спынення агню паміж урадавымі сіламі і фарміраваннямі ўзброенай апазіцыі ў Сірыі ўступіў у сілу. Рэжым спынення агню не распаўсюджваўся на «Ісламскую дзяржаву», «Джэбхат ан-Нусра» і шэраг іншых тэрарыстычных арганізацый, прызнаных такімі ААН. Прымірэнне варагуючых бакоў забяспечвалі расійскі Каардынацыйны цэнтр, амерыканскі цэнтр па прымірэнні ў Амане (Іарданія) і рабочая група ў ЖэневеИнициативы России и США по урегулированию сирийского конфликта // ТАСС, 3 октября 2016 года. Да перамір’я далучыліся сотні населеных пунктаў.

14 сакавіка прэзідэнт Пуцін распарадзіўся пачаць вывад «асноўнай часці» расійскай ваеннай групоўкі з тэрыторыі Сірыі, бо «задача, пастаўленая перад Міністэрствам абароны і Узброеных Сіламі, у цэлым выканана». Разам з тым, ПКС Расіі працягнулі нанясенне ўдараў на тэрыторыі Сірыі. Рашэнне пра вывад асноўных сіл РФ з Сірыі было прынята прэзідэнтам Пуціным па ўзгадненні з сірыйскім бокам. Для маніторынгу рэжыму спынення агню «ў каардынацыі з замежнымі партнёрамі» ў Сірыі працягвалі функцыянаваць дзве расійскія базы — Хмеймім і ТартусИз России с поддержкой. КАК РОССИЙСКИЕ ВОЕННЫЕ ПОМОГАЛИ БОРОТЬСЯ С ТЕРРОРИСТАМИ В СИРИИ // Спецпроект ТАСС.

Падпісанне пагаднення дазволіла сірыйскай арміі сканцэнтравацца на барацьбе з фарміраваннямі «Ісламскай дзяржавы» ў цэнтральнай Сірыі. 6 сакавіка пачалася аперацыя па вызваленні Пальміры, у распрацоўцы якой прымалі актыўны ўдзел расійскія ваенныя саветнікі. Была арганізавана магутная авіяцыйная і артылерыйская падтрымка наступлення войскаў. Нягледзячы на ​​распачаты частковы вывад расійскай групоўкі, у раёне Пальміры працягвалі дзейнічаць вайскоўцы расійскіх Сіл спецыяльных аперацый, а на пазіцыях сірыйскіх войскаў знаходзіліся расійскія ваенныя саветнікі. 27 сакавіка было абвешчана пра вызваленне Пальміры, пасля чаго сюды па просьбе прэзідэнта Сірыі Башара Асада быў накіраваны зводны атрад Міжнароднага супрацьміннага цэнтра ВС РФ для дапамогі ў размініраванні горада і аб’ектаў гістарычнай спадчыны.

Да канца красавіка, аднак, працэс мірнага ўрэгулявання ў Сірыі быў спынены, і рэжым спынення агню разваліўсяСпецпосланник ООН в Сирии просит Путина и Обаму принять меры по сохранению перемирия // Rambler News Service, 28.04.2016.

Наступныя падзеі паказалі, што размовы пра разгром радыкальных ісламістаў і пераход ад ваеннай кампаніі да палітычнага ўрэгулявання заўчасныя. Асноўнай праблемай стала размежаванне «ўмеранай апазіцыі», якую падтрымлівалі ЗША, Турцыя і шэраг арабскіх краін, і тэрарыстычных арганізацый («Ісламская дзяржава» і «Джэбхат ан-Нусра»)Перемирительная сила. Россия и Турция приглашают сирийское правительство и вооруженную оппозицию к столу переговоров // Газета «Коммерсантъ», 29.12.2016. Атрады ІД і «Джэбхат ан-Нусры» на працягу года не толькі ўтрымлівалі свае пазіцыі, але і наступалі на ключавых кірунках. Сірыйскім войскам не толькі ўдавалася атакаваць, але і даводзілася абараняцца пры падтрымцы расійскай авіяцыі і афіцэраў расійскіх сухапутных войскаў і спецыяльных падраздзяленняў. Пры гэтым Расія падвяргалася шматлікім абвінавачванням краін Захада ў падтрымцы «крывавага рэжыму» Башара Асада, а расійскія і сірыйскія ВПС — у бамбардзіраванні мірных жыхароў і ўжыванні хімічнай зброі. Расійскае кіраўніцтва, аднак, працягвала трымацца абранага курсуСирийский год. Как Россия наращивала военную и дипломатическую активность на Ближнем Востоке // Журнал «Власть», 26.12.2016.