Культура рукапісаў, Рукапісная культура, Культура манускрыптаў — культура, якая залежыць ад рукапісных манускрыптаў для захоўвання і распаўсюджвання інфармацыі. Гэта стадыя, праз якую прайшла большасць развітых культур паміж і . Еўропа вайшла ў гэтую стадыю ў перыяд класічнай антычнасці. У рукапіснай культуры манахі перапісвалі рукапісы ад рукі. Яны капіравалі не толькі рэлігійныя творы, але і розныя тэксты, у тым ліку некаторыя працы па астраноміі, і бестыярыі. Сярэднявечная рукапісная культура звязана з пераходам рукапісаў з манастыроў на рынак у гарадах і ўзнікненнем універсітэтаў. Культура рукапісаў у гарадах стварала працоўныя месцы, звязаныя з вырабам і гандлем рукапісамі, і звычайна рэгулявалася ўніверсітэтамі. Позняя рукапісная культура характарызавалася імкненнем да аднастайнасці, упарадкаванага і зручнага доступу да змешчанага ў рукапісе тэксту, лёгкасці чытання ўслых. Гэтая культура вырасла з Чацвёртага Латэранскага сабору (1215) і ўздыму Devotio Moderna. Яна уключала змяненне матэрыялаў (пераход з пергаменту на паперу) і падлягала выпраўленню з боку друкаванай кнігай, а таксама ўплывала на яе.

Сярэднявечная рукапісная культура

Пачаткі

У рукапісная культура, падобна, пачалася прыкладна ў X стагоддзі. Гэта не азначае, аднак, што рукапісы і запіс інфармацыі не былі важнымі да X стагоддзя, але што ў X стагоддзі гісторыкі бачаць прыток і вялікую вагу, якая надаецца гэтым рукапісам. Гэта быў час, калі практыкуючыя лекары пашыралі тое, што яны ведалі пра чалавечы арганізм і спосабы ўзаемадзеяння некаторых рэчываў з ім. Гэтыя практыкуючыя лекары запісвалі гэтую інфармацыю і перадавалі праз пісьменных людзей. Каталіцкія манастыры і саборы ў Сярэдневякоўі былі цэнтрамі навучання, таму было б разумна, каб гэтыя тэксты апынуліся ў руках манахаў.

Манахі старанна запісвалі інфармацыю, прадстаўленую ў тэкстах, але не бяздумна. У выпадку з траўнікамі, напрыклад, ёсць доказы таго, што манахі палепшылі некаторыя тэксты, выправілі тэкставыя памылкі і часткова адаптавалі змест адпаведна мясцовасці, у якой яны жылі. Некаторыя манастыры нават пайшлі так далёка, што вырошчвалі некаторыя расліны, уключаныя ў тэксты, што было збольшага звязана з іх веданнем і разуменнем мясцовых траў. Гэта важна адзначыць, таму што такія дзеянні дэманстравалі практычнае выкарыстанне гэтых тэкстаў у жыцці манахаў. У іх было мала месца або цярпення, калі на тое пайшло, каб распаўсюджваць уяўныя расліны і мудрагелістыя тэксты, якія так часта ўяўляюцца ў галовах тых, хто думае пра гэтую эпоху. Аўтары сапраўды абмежаваліся ўключэннем толькі практычнай інфармацыі. Гэта быў час, калі расліны і батаніка былі вельмі цесна звязаны з медыцынай і .

У выпадку з бестыярыямі, як і з травамі, манахі звычайна капіравалі і цытавалі папярэднія тэксты, каб перадаць іх. У адрозненне ад траў, манахі не маглі вырошчваць жывёлу ў сваім садзе, таму інфармацыя, узятая з бестыярыяў, прымалася за чыстую манету. Наступствам гэтага з’яўляецца тое, што пісьменнікі маглі свабодна распрацоўваць і ўпрыгожваць тэксты. Гэта была пэўная і наўмысная спроба надаць жывёле пэўнае маральнае або алегарычнае значэнне, акрамя фізічнага выгляду. Гэтыя тэксты бестыярыя могуць быць вельмі падобныя на традыцыйную міфалогію.

Гандаль

У XIII стагоддзі Парыж быў першым горадам, у якім пачаўся буйны камерцыйны гандаль рукапісамі, прычым вытворцы рукапісаў атрымлівалі даручэнне вырабляць пэўныя кнігі для пэўных людзей. У Парыжы было дастаткова многа багатых пісьменных людзей, каб падтрымліваць сродкі да існавання людзей, што выраблялі рукапісы. Гэтая сярэднявечная эпоха азначыла зрух у вытворчасці рукапісаў ад манахаў у манастырах да кнігагандляроў і перапісчыкаў, якія зарабляюць на жыццё сваёй працай у гарадахBarker, Nicolas, and British Library. A Potencie of Life : Books in Society: The Clark Lectures 1986—1987, British Library Studies in the History of the Book. London: British Library, 1993. p. 45-52..

Перапісваннем займаліся асобныя пісцы, але сустракалася і супрацоўніцтва. У гэты час камерцыйныя або атэлье працавалі за межамі Парыжа, часта супрацоўнічаючы ў выкананні заданняў. Даследаванні , Джаан Дайманд і іншых пацвердзілі, што два ці больш мастака чаргаваліся ці іншым чынам удзельнічалі ў ілюмінацыі аднаго рукапісу, аднак падрабязная лагістыка гэтай працы застаецца незразумелайBarker, 1993 p.46..

Большасць сярэднявечных пісараў збіраліся разам, калі перапісвалі, але некаторыя падзялялі кнігі на раздзелы, каб перапісваць іх па частках. Раней у манастырах праца была падзелена паміж кніжнікамі і , існуюць прыклады, калі пісец пакідаў месца і пісаў маленькую курсіўную літару ў пачатку новага абзаца, якую потым размалёўваў ілюмінатарde Hamel, Christopher. The British Library Guide to Manuscript Illumination: History and Techniques. Toronto: University of Toronto Press. 1988. p. 41-52..

Сістэма Pecia Сістэма Pecia была распрацавана ў італьянскіх універсітэцкіх гарадах да пачатку XIII стагоддзя і стала рэгламентаванай працэдурай у Парыжскім універсітэце ў другой палове стагоддзяRouse, Richard H., and Mary A. Rouse. Manuscripts and Their Makers : Commercial Book Producers in Medieval Paris, 1200—1500. 2 vols, Illiterati Et Uxorati. Turnhout, Belgium: Harvey Miller, 2000. p.85.. Паводле яе кніга разбівалася на раздзелы, якія называліся peciae. Асобы — напрыклад, студэнты — бралі іх у арэнду, раздзел за раздзелам, каб скапіяваць. Peciae, як правіла, складаліся з чатырох аркушаў, што дазваляла хутка абарачаць кожную pecia для абмену студэнтаміUllman, B. L., «La Pecia dans les manuscrits universitaires du XIII e et du XIV e siecle.» Rev. of La Pecia, by Jean Destrez. Classical Philology, Vol. 33, No. 2. Apr. 1938: pp. 238—240.. Згодна з гэтай сістэмай, большая колькасць капіістаў, якія працуюць адначасова, могуць вырабіць копію за значна меншы прамежак часу, чым адзін чалавек, які працуе ў адзіночку.

Арыгінальная калекцыя peciae для кнігі, на якой будуць грунтавацца ўсе будучыя копіі, называецца экзэмплярам. Працэс стварэння экзэмпляра павінен быў быць упарадкаванай працэдурай: магістры ўніверсітэта, што складалі новы твор, павінны былі адрэдагаваць, выправіць і здаць гэты аўтэнтычны тэкст канцыляру; ён, у сваю чаргу, скапіяваў з яго экземпляр у peciae, выпраўляў яго у адпаведнасці з аўтарскім тэкстам з асаблівай дбайнасцю і, нарэшце, прадстаўляў на праверку дэлегатам універсітэта для зацвярджэння і ўстанаўлення кошту арэнды. Толькі тады peciae былі даступныя для пракату і капіяванняRouse, Mary A., and Richard H. Rouse. Authentic Witnesses: Approaches to Medieval Texts and Manuscripts, Publications in Medieval Studies; 17 Notre Dame, Ind.: University of Notre Dame Press, 1991. p.303..

У рэчаіснасці справа зводзілася да таго, што канцыляр — часткай працы якога была здача ў арэнду — знаходзіў і прапаноўваў у арэнду творы, якія, на яго думку, будуць запатрабаваны. Гэты ціск на канцыляраў падштурхоўваў іх набываць асобнікі ў як мага больш добрым стане і ў самыя кароткія тэрміны. Акцэнт рабіўся на хуткасці набыцця, а не на якасці прадукту. Калі здавалася, што пэўная праца стане «бэстсэлерам», канцыляры адразу рабілі копію найлепшага тэксту і выпраўлялі у сістэму экземпляр-peciae, калі гэта было дазволена. Часам канцыляры шукалі тэкст; часам гэта быў аўтар, які прапаноўваў сваю толькі што завершаную працу канцыляру, але гэта ніколі не быў універсітэт як фармальны орган, які рабіў запыты або распрацоўваў тое, што было прапанаванаRouse, 1991 p.304-305..

Кнігагандляры ў Парыжы

Кароль Францыі Філіп Прыгожы (1285—1314) увёў камерцыйны падатак у памеры 0,4 % на ўсе таварыBarker, 1993 p.47.. У 1307 годзе кароль вызваліў усе універсітэцкія бібліятэкі ад выплаты камерцыйнага падатку, тайле. Гэтае вызваленне давала перавагу французскім універсітэтам у параўнанні з кнігагандлярамі, таму што, калі яны не прысягалі, яны не вызваляліся ад падаткуRouse, 1991 p.272..

Librarius — гэта агульны тэрмін, у той час як stationarius адносіцца да аднаго канкрэтнага віду librarius. Librarius можа азначаць што заўгодна — ад пісца да прадаўца кніг ці бібліятэкара . Stationarius або стацыянер адносіцца да тых тыпаў librarius, якія здавалі ў арэнду peciae. Абодва тыпы, аднак, займаліся букіністычным гандлем, выпускалі новыя кнігі і рэгуляваліся універсітэтам. Адзiнай рознiцай памiж iмi была дадатковая паслуга канцылярыi па здачы ў арэнду peciaRouse, 1991 p.261-263..

Абмежаванні Прысягі, якія бібліятэкары або кнігагандляры павінны былі даваць універсітэтам аб выкананні іх правілаў і патрабаванняў для вызвалення ад падаткаў, былі вельмі абмежавальнымі ў дачыненні да перапродажу букіністычных кніг. Яны павінны былі дзейнічаць больш як пасярэднікі паміж прадаўцом і пакупніком, у той час як іх прыбытак быў абмежаваны па сутнасці чатырма пенсамі за фунт. Акрамя таго, ад іх патрабавалася выстаўляць букіністычныя кнігі на бачным месцы ў сваіх крамах, даваць прафесійную ацэнку верагоднай цаны прадстаўленых ім кніг і наладжваць патэнцыйных пакупнікоў на прамы кантакт з прадаўцомRouse, 1991 p.270..

Кнігагандляр мусіў паклясціся не недаплачваць пры куплі і не завышаць пры продажы. Канцыляры здавалі ў арэнду копіі карысных тэкстаў па адной 24-25 лістоў, каб студэнты і магістранты маглі рабіць свае копіі. Абодва зборы рэгуляваліся ўніверсітэтамBarker, 1993 p.52-53.. Абодва віды кнігагандляроў павінны былі гарантаваць выкананне сваёй прысягі шляхам унясення закладу ў 100 пенсаўRouse, 2000 p.77..

Універсітэты рэгулявалі не толькі кнігагандляроў. Акрамя таго, універсітэцкія правілы забаранялі пергаменшчыкам хаваць добры пергамент ад членаў універсітэта, якія жадалі купіць. Было шмат іншых прэтэндэнтаў на пергамент па-за межамі універсітэта, у тым ліку ён купляўся для гэтых патрэб: вядзенне справаводства для каралеўскага ўрада, кожнай падобнай арганізацыі камерцыйнай або , кожнага рэлігійнага дома, які выдаваў або рэнтную ведамасць, кожны грамадскі пісар лістоў, кожны, ад буйнога міжнароднага гандляра да мясцовага ўладальніка крамы, які вёў бухгалтэрыю. Усе яны патрабавалі большай колькасці пергаменту і былі гатовыя плаціць больш, чым рэгламентаваная цана, якую плацілі члены універсітэта. Такім чынам, універсітэты, якія адчувалі такі ціск, часта вырашалі таксама рэгуляваць рынак пергаментуRouse, 2000 p.80..

Перавагі Нягледзячы на тое, што для прадаўца кніг было шмат абмежаванняў, праца мела свае перавагі. Кнігагандляр мог свабодна вырабляць і прадаваць кнігі, ілюмінаваць або пісаць для каго заўгодна, напрыклад, для суда, сабора або багатых сталіцы і правінцый, калі яны выконвалі свае абавязацельствы перад універсітэтам, якому яны далі прысягу. Фактычна, большая частка іх гандлю не падпадала пад універсітэцкае рэгуляванне. Існуе важнае адрозненне паміж рэгуляваннем таго, як гандлявалі кнігамі ва ўніверсітэце, і тым, як гандляры кнігамі маглі спаганяць плату за тое, што было на адкрытым рынку. Для нестудэнтаў і магістрантаў такіх абмежаванняў не былоRouse, 1991 p.269.. Паміж 1300—1500 гадамі пасада бібліятэкара была закрытай пасадай, якая адкрывалася толькі пасля адстаўкі або смерці папярэдняга. Акрамя танных кніг, у Парыжы было дазволена прадаваць кнігі толькі бібліятэкарам. Універсітэт па сутнасці гарантаваў манаполію на продаж кніг кнігагандлярамRouse, 2000 p.78..

Позняя рукапісная культура

Характарыстыка