Інтэрвенцыянізм — гэта палітычная і эканамічная дактрына, якая абгрунтоўвае неабходнасць актыўнага ўмяшання адной дзяржавы ў справы іншых краін ці ўнутраныя працэсы ўласнай краіны дзеля дасягнення пэўных мэтаў: палітычных, гуманітарных, ваенных або эканамічных. Інтэрвенцыя можа ажыццяўляцца ў розных формах — ад дыпламатычнага ціску і эканамічных санкцый да прамой ваеннай прысутнасці.
У міжнародных адносінах знешнепалітычны інтэрвенцыянізм звычайна апраўдваецца неабходнасцю: абароны правоў чалавека, у тым ліку нацыянальных, рэлігійных або моўных меншасцяў, прасоўвання дэмакратыі (ва ўласным разуменні), спынення генацыдаў або грамадзянскіх войнаў, процідзеяння тэрарызму, фашызму ці распаўсюджанню зброі масавага знішчэння, забеспячэння ўласных геапалітычных або эканамічных інтарэсаў.
На практыцы інтэрвенцыянізм часта асацыюецца з палітыкай ЗША і іншых заходніх дзяржаў у пасляваенны перыяд — напрыклад, з ваеннымі аперацыямі ў В’етнаме, Іраку, Афганістане, Лівіі, а таксама з падтрымкай рэжымаў або апазіцый у розных частках свету. У гэтай сувязі інтэрвенцыянізм нярэдка падвяргаецца крытыцы як форма неаімперыялізму, калі пад выглядам гуманітарнай ці дэмакратычнай місіі прасоўваюцца нацыянальныя інтарэсы і кантроль над рэгіёнамі.
Унутры краіны эканамічны інтэрвенцыянізм — гэта палітыка, паводле якой дзяржава рэгулюе рынкі, уводзіць субсідыі, кантралюе цэны або забяспечвае пэўныя сферы грамадскага жыцця (медыцына, адукацыя, сацыяльная дапамога) у інтарэсах грамадскай стабільнасці або росту. Такая форма інтэрвенцыі супрацьстаіць эканамічнаму лібералізму.
Ідэалагічна інтэрвенцыянізм найбольш актыўна падтрымліваецца неакансерватарамі, для якіх знешнепалітычная роля ЗША як «ахоўніка дэмакратыі» — гэта маральная і геапалітычная неабходнасць. У той жа час палеакансерватары, неарэакцыянеры і частка левых крытыкаў выступаюць супраць інтэрвенцыянізму, разглядаючы яго як інструмент гегемоніі і парушэння нацыянальнага суверэнітэту.
Гл. таксама Неакансерватызм
Катэгорыя:Паліталогія Катэгорыя:Палітычныя тэорыі