Станіслаў Хамінскі або Станіслаў Фадзеевіч Хамінскі (, ; ) — вайсковы і дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі; стацкі саветнік (1857), ваенны губернатар Ковенскай губерні, Валагодскі губернатар у 1861—1878, генерал-лейтэнант.
Біяграфія
Нарадзіліся ў 1807 годзе ў маёнтку Альшэва, Завілейскі павет, Літоўска-Віленская губерня (цяпер Мядзельскі раён, Мінская вобласць, Беларусь) у шляхецкай сям’і рымска-каталіцкага веравызнання. У 1824 годзе скончыў Віленскі ўніверсітэт.
З 16 чэрвеня 1826 года — прапаршчык лейб-гвардыі Паўлаўскага палка, якім камандаваў Аляксей Арбузаў. У 1828 годзе-удзельнік расійска-турэцкай вайны, у складзе Галоўнага атрада войскаў генерал-маёра Карла Бістрама. З 19 жніўня па 10 верасня 1828 года прымаў удзел у аблозе Варны. З 1831 года — паручнік і ў канцы года пераведзены ў гвардзейскі Генеральны штаб. У 1832 годзе быў у распараджэнні ваеннага міністра і генерал-кватэрмайстара Галоўнага штаба Аляксандра Нейдгардта. У 1834 годзе ў чыне штабс-капітана, стаў дывізіённым кватэрмайстарам 3-й пяхотнай гвардзейскай дывізіі.
Улетку 1832 года прыязджае на пабыўку на радзіму. Пасля адпраўляецца на вучобу ў Акадэмію Генеральнага штаба, дзе знаёміцца з будучым расійскім імператарам Аляксандрам II. У 1840 годзе ў чыне падпалкоўніка пераведзены ў Генеральны штаб. У 1841 годзе быў пры 2-м пяхотным корпусе, пасля пры 3-м пяхотным корпусе.
У 1843 годзе звольнены ў адстаўку з прычыны хваробы. Пасяліўся ў родавым маёнтку Альшэва. У фальварку Канстанцінава на службу да Станіслава Хамінскага ўладкаваўся камісарам Абдон Гурыновіч, родны дзядзька беларускага паэта-дэмакрата Адама ГурыновічаДраўніцкі І. Што можа рассказаць надмагільны помнік// Нарачанская зара. — № 21-23. — 9 лютага 2008 г.. У 1850—1854 гадах яго тройчы абіралі маршалкам дваранства Свянцянскага павета. У 1857 годзе — стацкі саветнік.
9 верасня 1858 года сустракаў у Коўне імператара Аляксандра II і ў той жа дзень пераведзены ў генерал-маёры з залічэннем па пяхоце з прызначэннем ваенным губернатарам Коўні і ковенскім генерал-губернатарам. 7 кастрычніка 1860 года сустракаў у Коўні спадчынніка Цэсарэвіча, вялікага князя Мікалая Аляксандравіча. 15 кастрычніка 1860 года сустракаў у Коўне імператара Аляксандра II.
З 19 верасня 1861 года — ваенны губернатар Волагды і Валагодскі грамадзянскі губернатар. 3 снежня 1861 года фактычна прыступіў да сваіх абавязкаў у Волагдзе. 15 снежня 1861 года зацверджаны віцэ-прэзідэнтам апякунскага камітэта аб турмах. 20 студзеня 1862 года валагодскім дваранствам у гонар яго быў дадзены абед. 1 студзеня 1863 года найвышэйшым указам прызначаны ў світу Яго Імператарскай Вялікасці з пакіданнем на пасадзе губернатара. 8 траўня 1865 года па пісьме Валагодскага гарадскога таварыства купцоў і мяшчан яму прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Волагды», а 9 жніўня 1865 года на гэта дадзена «Усяміласцівая воля».
14 траўня 1867 года адбылося яго абранне ганаровым старшынёй Нікольскага дабрачыннага таварыства. Улетку 1866 года Хамінскі кіраваў барацьбой з халерай, якая з’явілася ў Волагдзе і губерні. 1 траўня 1869 года Хамінскі хадайнічаў перад Святым Сінодам аб перайменаванні адной з цэркваў Волагды ў імя дабравернага князя Аляксандра Неўскага. 25 траўня 1869 года царква Мікалая Угодніка была пераасвячона ў імя дабравернага князя Аляксандра Неўскага.
3 ліпеня 1871 года быў дадзены ўрачысты абед у гонар яго дзесяцігадовага кіравання губерняй. У 1873 годзе вызначэннем Сената ён быў зацверджаны ганаровым сусветным суддзём у Тоцемскім павеце.
31 сакавіка 1874 года пераведзены ў генерал-лейтэнанты, а ў жніўні 1874 года залічаны ў Генеральны штаб. 30 студзеня 1875 года загадам Міністэрства юстыцыі прызначаны ганаровым міравым суддзём у Свянцянскай акрузе, Віленскай губерні. У 1877 годзе атрымаў тэлеграму ад Аляксандра II з удзячнасцю за віншаванне з нагоды здабытай з Божай дапамогай перамогі і ўзяцця Плеўны.
21 ліпеня 1878 года звольнены з пасады Валагодскага губернатара паводле асабістага прашэння з залічэннем да Міністэрству ўнутраных спраў і пакіданнем у Генеральным штабе. 30 чэрвеня 1878 года адбылася пастанова Валагодскай гарадской Думы аб перайменаванні вуліцы Галкінскай у ХамінскуюАднак перайменаванне не адбылося.. У 1882 годзе ён быў абраны ганаровым папячыцелем бясплатнай лячэбніцы ў Волагдзе. У 1885 годзе быў звольнены ў запас Генеральнага штаба.
7 мая 1886 года памёр у сваім маёнтку Альшэва ў Віленскай губерні. Пахаваны каля касцёла ў суседняй вёсцы Канстанцінава. 12 чэрвеня 1886 года найвышэйшым указам быў выключаны са спісаў.
Уладанні Меў родавы маёнтак Альшэва Свянцянскага павета; 4045 дзесяцін зямлі; 353 душы прыгонных сялян (да рэформы 1861 г.). Станіслаў Хамінскі значна пашырыў свае ўладанні, выкупіўшы ў дачок графа Адама Гюнтэра — Габрыелы, Іды і Мацільды — уладанні: Нястанішкі, Заблоцце, Наваполле, Надбярэжжа і ДабраўляныSłownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.- Tom II.- Warszawa, 1881. — s.202..
Памяць Да 1939 года ў Коўне і Свянцянах існавалі вуліцы імя Аляксандра Хамінскага. У сямейным архіве ў Альшэве да 1939 года захоўваліся лісты Бісмарка да генерала Хамінскага. У «Літаратурным квартальніку» за 1911 год яго сын, Аляксандр Хамінскі, надрукаваў успаміны генерала Станіслава Хамінскага.
Узнагароды
Ордэн Святой Ганны 4-й арт. з надпісам «За адвагу» (1829)Список генералам по старшинству. Исправлен по 1 января 1867 года. Санкт-Петербург, 1867. Ордэн Святога Уладзіміра 4-й ст. (1836)Список генералам по старшинству. Исправлен по 1 января 1867 года. Санкт-Петербург, 1867. Ордэн Святой Ганны 2-й ст. (1855), імператарская карона да ордэна (1856) Знак адрознення за XV гадоў беззаганнай службы (1858) Ордэн Святога Станіслава (1860) Ордэн Святой Ганны 1-й ст. (31.03.1868); імператарская карона да ордэна (1872)Список генералам по старшинству. Исправлен по 1 января 1885 года. Санкт-Петербург, 1885. Ордэн Святога Уладзіміра 2-й ст. (1875) Ордэн Белага Арла (1878) Медаль «За турэцкую вайну» (1829) Медаль «У памяць вайны 1853—1856» на Андрэеўскай стужцы (1856) Медаль «За працу па вызваленні сялян» (1861) Найвышэйшае бласлаўленне за асаблівую апеку пра інтарэсы размешчаных у губерні войскаў (1866) Ордэн Чырвонага Арла 2-й ст. з зоркай (1860, Каралеўства Прусія)
Сям’я Жонка — Эвеліна Ганна Неміровіч-Шчыт (08.06.1822 — 18.02.1904), герба «Ястрабец», рымска-каталіцкага веравызнання.
Дзеці:
Гелена Хамінская (1849—1836) — 15.08.1876 года выйшла замуж за Аляксандра Тадэвуша Юзафа Манвід-Белазора; Канстанцін Хамінскі (1850-я?); Вітольд Зыгмунт Станіслававіч ХамінскіСоболев А. Л. Артур Хоминский // Соболев А. Л. Летейская библиотека: Биографические очерки. — М.: Трутень, 2013. — Т. I. — С. 388—396. — ISBN 978-5-904007-05-8. (1850—1888); Марыя Хамінская (1850-я?) — у 1871 годзе выйшла замуж за Юзафа Шадурскага; Аліна Хамінская (1850-я?) — у 1880 годзе выйшла замуж за Юліюша Солтана; Юзаф Станіслававіч Хамінскі (1850? — 1910) — ротмістр расійскай армііAftanazy R. Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. — T.IV. Województwo wileńskie. Dobrowlany. — Warszawa-Kraków, 1993. — S. 76.. У 1900 годзе ўваходзіў у склад савета старэйшын Віленскага дваранскага Клуба разам з Янам Гінет-ПілсудскімПамятная книга Виленской губернии на 1900 год. — Вильна: губернская типография, 1899. — С.219.. Аляксандр Станіслававіч Хамінскі (22.08.1859 — 06.05.1936) — дэпутат Дзяржаўнай Думы. Каля 1880 года ажаніўся з Ядвігай Горват; Людвіг Аляксандравіч Хамінскі (01.02.1890 — 29.01.1958) — дзяржаўны і грамадскі дзеяч. Зыгмунт Станіслававіч Хамінскі (1860—1937) — быў тройчы жанаты: з Францішкай Горват (1863—1888), Юзэфай Скірмунт (1863—1899), Канстанцыяй Фокс-Патоцкай (1891—1982). Артур Зыгмунтавіч Хамінскі (1888 — пасля 1917) — паэт і празаік, жыў у Кіеве, творчасць яго было нанова адкрыта ў 2000-я гады.
Крыніцы
Літаратура Некролог. 04.07. // ВГВ., 1886. — № 27. — С. 6. Александров Л. Н. Внешняя жизнь в Вологде : (Из воспоминаний о 70-80 годах в Вологде).//Светоч и Дневник писателя. — № 3. — 1910. — С.104-109.
Попов Ю. Тише едешь… // Русский Север. — 3 сент. — 1996. — С.6. Балакшин Роберт. Возглавитель. // Красный Север. — 11 сент.. — 1996 Балакшин Роберт. Дом и хозяин / Р. Балакшин, Ю. Попов. // Хронометр. — Вологда. — № 16 (17 апр.). — 2001. — С.11. Балакшин Р. А. Почетные граждане города Вологды / Роберт Балакшин. — Вологда : Книжное наследие, 2005. — С. 10—17. Васильева М. В. Хоминский Станислав Фаддеевич : 1807—1886 : вологодский губернатор (1861—1878), генерал-лейтенант (1874), почетный гражданин города Вологды (1865) и других городов / М. В. Васильева, А. В. Суворов.//Вологда в минувшем тысячелетии / А. А. Аникина. — 2007. — С. 64—65. Якунина Ольга. Генерал-губернатор Клондайка : открыв первую железную дорогу и Лечебницу для приходящих, этот губернатор стал первым почетным гражданином Вологды / О. Ильинская //Премьер. — 24—30 июля. — 2007. — С. 20. Балакшин Р. А. Почётные граждане города Вологды. Р. А. Балакшин. — Изд. 2-е, испр. доп. — Вологда, Книжное наследие, 2011. — С. 10—17.
Спасылкі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Волагды Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1828—1829 Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Расійская імперыя) Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага арла 2-й ступені Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Станіслава 1 ступені Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Ганны 2-й ступені з імператарскай каронай Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра 4 ступені Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра 2 ступені Катэгорыя:Кавалеры ордэна Белага арла (Расійская імперыя) Катэгорыя:Пахаваныя ў Мінскай вобласці Катэгорыя:Нарадзіліся ў Свянцянскім павеце