Арон Навумавіч Трайнін (таксама Моўша-Арон Нахімавіч Трайнін; , Віцебск — 7 лютага 1957, Масква) — савецкі вучоны-правазнаўца, крыміналогіі і спецыяліст па крымінальнай праве, доктар юрыдычных навук, прафесар, член-карэспандэнт АН СССР (1946), заслужаны дзеяч навукі РСФСР.

Біяграфія Нарадзіўся ў Віцебску года ў яўрэйскай сям’і.

У 1903 годзе скончыў Калужскую гімназію з залатым медалём і ў тым жа годзе паступіў у Маскоўскі ўніверсітэт на юрыдычны факультэт, дзе вучыўся да 1908 года. Браў удзел у сацыяльна-дэмакратычнай арганізацыі ўніверсітэта і двойчы затрымліваўся за ўдзел у дэманстрацыях. Быў пакінуты пры універсітэце на кафедры крымінальнага права для падрыхтоўкі да прафесарскага звання (1909—1912), але ў 1912 годзе падаў у адстаўку ў знак пратэсту супраць абмежаванняў царскім урадам універсітэцкай аўтаноміі. У 1912—1918 гадах выкладаў у Народным універсітэце Шаняўскага і вёў прыватную практыку. У 1916—1917 гадах рэдагаваў газету яўрэйскай інтэлігенцыі «Новы шлях».

У якасці прысяжнага паверанага выступіў адным з сузаснавальнікаў грамадскай арганізацыі Маскоўскі Палітычны Чырвоны Крыж (МПКК)Глядзіце таксама Организации помощи политическим заключенным в России , удзельнікі якой з 1924 года, у асноўным па 1931 год, сярод іншай праваабарончай дзейнасці, дапамагалі ссыльным, якія належалі да сіянісцкіх партый, ажыццявіць замену ссылкі на выезд у падмандатную Палестыну.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года працаваў ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце юрыдычных навук (1925—1938) (былы інстытут па вывучэнні злачынца і злачыннасці пры НКУС СССР). Выкладаў у Маскоўскім дзяржаўным універсітэце (1920—1930, а затым — у 1943—1954). У 1931 годзе ў сувязі са скасаваннем юрыдычнага факультэта МДУ перайшоў на працу ва Усесаюзную прававую акадэмію (1935—1940), а пасля закрыцця Усесаюзнай прававой Акадэміі ў 1940 годзе, на працягу года працаваў у Маскоўскім юрыдычным інстытуце. Акрамя гэтага, займаўся адвакацкай практыкай.

17 лістапада 1938 года пастановай Вышэйшай атэстацыйнай камісіі А. М. Трайнін быў зацверджаны ў вучонай ступені доктара юрыдычных навук (без абароны дысертацыі) і з лістапада 1938 года працаваў у Інстытуце права АН СССР (1938—1954). 4 снежня 1946 года быў абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі Навук СССР па аддзяленні эканомікі і права, па спецыяльнасці «крымінальнае права».

Пасля аднаўлення юрыдычнага факультэта у складзе МДУ ў 1942 годзе стаў загадчыкам кафедры крымінальнага права і займаў гэтую пасаду да 1954 года, а затым выкладаў у МДУ ў якасці прафесара кафедры крымінальнага права.

Падчас Другой сусветнай вайны прымаў удзел у антыфашысцкім руху ў складзе міжнароднай групы яўрэйскіх інтэлектуалаў і грамадскіх дзеячаў, такіх як Саламон Міхоэлс, Ілля Эрэнбург, Альберт Эйнштэйн.

Памёр 7 лютага 1957 года ў Маскве. Пахаваны на Новадзявочых могілках ля цэнтральнага ўваходу, справа (5 участак), у другім шэрагу, магіла прызнана аб’ектам культурнай спадчыны федэральнага значэння.

Навуковая дзейнасць Яшчэ будучы студэнтам апошняга курса, А. М. Трайнін апублікаваў навуковую працу «Рух злачыннасці ў Маскоўскай губерні за перыяд 1884—1897 гг.» (1908). Па заканчэнні Маскоўскага універсітэта ў 1908 годзе прадставіў працу на тэму: «Класавая барацьба і пакаранне ў гісторыі рускага права».

Сярод першых публікацый Трайніна — артыкулы аб прававым становішчы яўрэяў у Расійскай імперыі («Яўрэі і воінская павіннасць», газета «Рускія ведамасці», 1909; «Класавая дыферэнцыя яўрэяў у Расіі», часопіс «Права», 1910; «Злачынства і пакаранне», «Працэс бяспраўя», газета «Рускія ведамасці», 1912) і шматлікія публікацыі ў рэдагуемым ім выданні яўрэйскай інтэлігенцыі «Новы шлях».

Трайнін быў аўтарам манаграфій па крымінальным праве, аднаго з першых савецкіх падручнікаў па правазнаўстве і шматлікіх публікацый у галіне міжнароднага праваГл. список основных публикаций А. Н. Трайнина . Яго галоўным унёскам у савецкі крымінальны закон стала распрацоўка паняццяў "склад злачынства" і "саўдзел у злачынстве". Быў бліжэйшым паплечнікам галоўнага савецкага юрыста і пракурора Андрэя Вышынскага, разам з тым, паводле даследчыка яго біяграфіі Глеба Богуша, Трайнін не меў дачынення да палітычных рэпрэсій і судоў.

«Злачынствы супраць чалавечнасці» і Нюрнбергскі трыбунал

У сваёй працы 1935 года "Крымінальная інтэрвенцыя" Трайнін сцвярджаў, што рух за уніфікацыю міжнароднага права ў 1920-х і пачатку 1930-х гадоў праваліўся таму, што Ліга Нацый накіравала ўсе свае намаганні на спробы спыніць камуністычную экспансію і ігнаравала прадухіленне «агрэсіі». Трайнін крытыкаваў за гэтую недальнабачнасць некалькіх правазнаўцаў, у тым ліку варшаўскага юрыста Рафала Лемкіна. Трайнін называў «ваенную агрэсію» «велізарным, невымерным па наступствах злом, якое пагражае смерцю і спусташэннем мільёнам працоўных», і абвяшчаў, што СССР гатовы адыгрываць актыўную ролю ў «барацьбе за мір».

У 1937 годзе Трайнін развіў сваю крытыку міжнароднага права ў працы «Абарона міру і крымінальнага права», у якой раскрытыкаваў Лігу Нацый за тое, што арганізацыя не прызнала агрэсіўную вайну крымінальным злачынствам і не стварыла ніякага міжнароднага суда для пакарання агрэсараў. Ён заклікаў стварыць міжнародны крымінальны трыбунал для суда над тым, хто парушае мір.

У ліпені 1944 года выйшла чарговая кніга Трайніна «Крымінальная адказнасць гітлераўцаў», дзе ён сцвярджаў, што размах ваенных дзеянняў настолькі грандыёзны, а «метады гітлераўцаў» настолькі беспрэцэдэнтныя, што было б неймаверна пакінуць злачынцаў беспакаранымі. Трайнін настойваў, што нацысцкіх правадыроў трэба судзіць не толькі за злачынІдэяствы, учыненыя падчас вайны, але ў першую чаргу за развязванне вайны як такой - «злачынства супраць міру». Тэрміну «злачынствы супраць міру» была нададзена дэфініцыя: акты агрэсіі; прапаганда агрэсіі; заключэнне міжнародных дагавораў з агрэсіўнымі мэтамі; парушэнне мірных дагавораў; правакацыі з мэтай распальвання канфліктаў паміж краінамі; тэрарызм; падтрымка "пятых калон". Трайнін заклікаў стварыць міжнародны трыбунал для суда над гітлераўцамі і прапаноўваў уключыць «злачынствы супраць міру» ў новую канвенцыю па міжнародным праве. Трайнінскі тэрмін «злачынствы супраць міру» аказаў глыбокі ўплыў на пасляваенную юстыцыю і ўвайшоў у лексікон міжнароднага права.

У чэрвені 1945 года падпісаў ад імя Савецкага Саюза (разам з Іонай Нікітчанка) статут Выканаўчага камітэта саюзнікаў па ваенных злачынствах Другой сусветнай вайны, якім быў створаны Нюрнбергскі міжнародны ваенны трыбунал для «пераследу і пакарання галоўных ваенных злачынцаў еўрапейскай восі», вядомы таксама як «Лонданскае пагадненне».

Трайнін адыграў цэнтральную ролю ў стварэнні прававой базы для Нюрнбергскага працэсу. Ён прапанаваў выкарыстоўваць новую прававую канцэпцыю — «злачынная агрэсія» — для прыцягнення ваеннага і палітычнага кіраўніцтва нацысцкай Германіі да адказнасці за ўварванне і акупацыю шматлікіх краін. Разам з іншымі юрыстамі, якія ўдзельнічалі ў распрацоўцы Нюрнбергскай хартыі, Трайнін паўплываў на стварэнне новага прававога поля міжнароднага права.

Нягледзячы на гэтую фундаментальную ролю, яго ўклад часта ігнаруецца або забываецца заходнімі навукоўцамі, галоўным чынам з-за ўспрымання Савецкага Саюза часоў Халоднай вайны. У больш позніх даследаваннях пачаў прызнавацца ўплыў савецкай прававой думкі на міжнароднае права, і Трайніну прыпісваецца ключавая роля ў стварэнні юрыдычнай канцэпцыі «злачынствы супраць чалавечнасці».

Крыніцы

Спасылкі

Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута дзяржавы і права РАН Катэгорыя:Адвакаты паводле алфавіта Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР Катэгорыя:Правазнаўцы СССР Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі РСФСР Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга Катэгорыя:Дактары юрыдычных навук Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі