Пратэсты ў Малдове (2022–2023)

18 верасня 2022 года ў сталіцы Малдовы, Кішынёве, пачаліся пратэсты з патрабаваннем адстаўкі празаходняга ўрада краіны на фоне росту цэн на прыродны газ і інфляцыі, часткова выкліканых вайной ва Украіне .

Арганізатарам пратэстаў выступіла прарасійская партыя «ШОР». Падчас пратэстаў журналісты выявілі, што партыя прапаноўвала некаторым пратэстоўцам грашовыя выплаты за ўдзел у мітынгах. Партыя «ШОР» таксама прапаноўвала ўсім удзельнікам пратэсту бясплатны праезд да сталіцы на сродкі, прадастаўленыя Іланам Шорам, алігархам і лідарам партыі «ШОР», які ўцёк з краіны праз абвінавачванні ў карупцыі.

Храналогія

2022 год

Верасень 18 верасня каля 20 000 чалавек прынялі ўдзел у акцыі пратэсту ў Кішынёве, патрабуючы адстаўкі празаходняга ўрада.

Кастрычнік 13 кастрычніка ўлады Рэспублікі Малдова прынялі рашэнне забараніць правядзенне сходаў, якія блакуюць поласы руху, транспартныя артэрыі або пад’ездныя шляхі да дзяржаўных устаноў на працягу тыдня, дазволіўшы гэта толькі ў выхадныя дні максімум на чатыры гадзіны.

14 кастрычніка ў цэнтры сталіцы прайшла шматлікая акцыя пратэсту супраць мер, прынятых уладамі, у выніку якой былі затрыманыя 4 чалавекі. 18 кастрычніка расійскі «Нацыянальна-вызваленчы рух» распачаў у Гагаузіі кампанію з мэтай «прызнання незаконным распаду Савецкага Саюза і аднаўлення межаў былога Савецкага Саюза ў адпаведнасці з вынікамі Другой сусветнай вайны». 26 кастрычніка 2022 года Міністэрства фінансаў ЗША ўвяло санкцыі супраць Ілана Шора і Уладзіміра Плахатнюка за іх сувязі з расійскім урадам.

Лістапад 6 лістапада больш за 50 000 прыхільнікаў партыі «ШОР» прынялі ўдзел у пратэсце ў сталіцы Кішынёве, зноў патрабуючы адстаўкі празаходняга ўрада і правядзення датэрміновых выбараў. 8 лістапада ўрад Рэспублікі Малдова абвясціў, што звярнуўся ў Канстытуцыйны суд з просьбай ініцыяваць працэдуру забароны малдаўскай партыі «ШОР» у сувязі з меркаваным прасоўваннем ёй замежных інтарэсаў і нападам на нацыянальны суверэнітэт і незалежнасць. 13 лістапада тысячы антыўрадавых пратэстоўцаў вярнуліся на вуліцы Кішынёва.

Снежань 7 снежня Ілан Шор звярнуўся да прэзідэнта Маі Санду з просьбай вылучыць яго кандыдатуру на пасаду прэм’ер-міністра Малдовы.

11 снежня ў Кішынёве адбылася новая антыўрадавая акцыя пратэсту, ініцыяваная Партыяй будаўніцтва дома ў Еўропе (PACE)Duminică cu protest, la Chișinău. Simpatizanții PACE au pichetat sediul Ambasadei SUA, Delegației UE și PAS .. 15 снежня расследаванне «Orheileaks» выявіла сувязі паміж пратэстоўцамі партыі «ШОР» і ўніянісцкім актывістам Уладам Білецкім. Апошні адмаўляў сваю сувязь з пратэстоўцамі. 18 снежня Партыя сацыялістаў Рэспублікі Малдова (ПСРМ) арганізавала пратэст ва УнгенахPSRM organizează proteste la Ungheni: Deputați și activiști, la fața locului .. 19 снежня вяшчанне шасці малдаўскіх тэлеканалаў, звязаных з Іланам Шорам (Prime TV, RTR Moldova, Accent TV, NTV Moldova, TV6 і Orhei TV), было часова прыпынена па абвінавачванні ў прарасійскай прапагандзе і распаўсюджванні ілжывай інфармацыі пра вайну паміж Расіяй і Украінай. Каналы працягнулі вяшчанне на іншых платформах.

2023 год

Студзень 25 студзеня некалькі журналістаў прыпыненых тэлеканалаў на чале з Аляксеем Лунгу правялі акцыю пратэсту ў Бухарэсце, патрабуючы ўмяшання румынскіх уладаў для перамоваў з уладамі Малдовы аб аднаўленні дзеяння ліцэнзій на вяшчанне прыпыненых каналаў. На наступны дзень, 26 студзеня, журналісты правялі акцыю пратэсту каля будынка Савета Еўропы ў Страсбуры. У той жа дзень расійскія дэпутаты Леанід Калашнікаў і Святлана Журава папярэдзілі, што намеры Малдовы аб’яднацца з Румыніяй, а затым уступіць у НАТА, прывядуць да яе знішчэння.

26 студзеня сотні пенсіянераў з ліку прыхільнікаў партыі «ШОР» правялі ў чацвер акцыю пратэсту каля прэзідэнцкага палаца, патрабуючы адстаўкі Маі Санду.

Люты 2 лютага міністр замежных спраў Расіі Сяргей Лаўроў заявіў, што Малдова можа напаткаць лёс Украіны (г.зн.падвергнуцца нападу з боку Расіі), калі прэзідэнт Малдовы Мая Санду, якая мае румынскае грамадзянства, захоча аб’яднання Малдовы з Румыніяй і ўступлення ў НАТА.

Сакавік 2 сакавіка Парламент Рэспублікі Малдова прагаласаваў за змяненне дзяржаўнай мовы з малдаўскай на румынскую. Гэтая ідэя была падтрымана кіроўнай партыяй «Дзеянне і салідарнасць» і падвергнулася рэзкай крытыцы з боку Блока камуністаў і сацыялістаў. Гэтае рашэнне таксама падтрымала Акадэмія навук Малдовы. У той жа дзень Парламент Рэспублікі Малдова прыняў рэзалюцыю, у якой асудзіў расійскае ўварванне ва Украіну 2022 года. Марыя Захаравa, прэс-сакратар МЗС Расіі, заклікала Малдову адмовіцца ад «русафобскай рыторыкі».

6 сакавіка Блок камуністаў і сацыялістаў арганізаваў пратэст перад будынкам Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Малдова супраць змены назвы дзяржаўнай мовы з малдаўскай на румынскую. Кіраўніцтва ПДС меркавала, што іх падтрымлівае Расія. Таксама адбыўся контрпратэст у падтрымку румынскай мовы.

26 сакавіка дзясяткі людзей выйшлі на акцыю пратэсту ля помніка Штэфану Вялікаму ў Кішынёве, заклікаючы да аб’яднання Малдовы і Румыніі. Некаторыя людзі таксама арганізавалі антыўніянісцкі контрпратэст.

Красавік 13 красавіка Шор быў завочна асуджаны да 15 гадоў пазбаўлення волі за крадзеж мільярда долараў. 27 красавіка прама перад будынкам Інфармацыйныга цэнтра НАТА ў Кішынёве група людзей на чале з дэпутатамі Аляксандрам Несцяроўскім (нядаўна выйшаў з Сацыялістычнай партыі і пачаў супрацоўніцтва з партыяй «Шор») і Ірынай Лазаван растаптала сцяг НАТА. Яны сарвалі гэты сцяг і аблілі яго чырвонай фарбай, што сімвалізавала кроў. 27 красавіка Парламент Рэспублікі Малдова прагаласаваў за зняцце Ілана Шора з пасады дэпутата. Яго месца заняў Уладзімір Віцюк.

Май

1 мая намеснік старшыні партыі «Шор» Марына Таўбер была арыштавана ў аэрапорце Кішынёва па абвінавачванні ў карупцыі пры спробе ўцякчы з краіны ў Ізраіль. 9 мая кіроўная партыя PAS ушанавала памяць ахвяр Другой сусветнай вайны ў мемарыяльным комплексе «Этэрнітаця» ў Кішынёве, у той час як прарасійская партыя Шор і Блок камуністаў і сацыялістаў адзначылі разам з некалькімі расійскімі дыпламатамі і паслом Расіі ў Малдове святкавалі «Перамогу Савецкага Саюза над фашызмам». Прарасійскія дэманстранты прайшлі маршам з георгіеўскай стужкай, сімвалам Z і выявамі Іосіфа Сталіна.

14 мая Яўгенія Гуцул з партыі «Шор» перамагла на выбарах башкана Гагаузіі, здабыўшы перамогу над Рыгорам Узунам з ПСРМ. Яе перадвыбарчая кампанія была заснавана на папулізме (адным з яе абяцанняў было будаўніцтва аэрапорта ў Камраце) і абяцанні больш цесных адносін з Расіяй. Марыя Захарава, прэс-сакратарка МЗС Расіі, заявіла, што перамога Гуцул сведчыць, што гагаузскі народ выступае супраць спроб Маі Санду румынізаваць і дэрусіфікаваць Гагаузію.

21 мая ўрад Малдовы арганізаваў у Кішынёве масавы праеўрапейскі мітынг, у якім, паводле некаторых звестак, прынялі ўдзел больш за 75 000 чалавек (паводле звестак «Deutsche Welle», у ім прынялі ўдзел больш за 100 000 чалавек). Сярод удзельнікаў былі прэзідэнт Рэспублікі Малдова Мая Санду, мэр Кішынёва Іон Чэбан, прэзідэнт Еўрапарламента Раберта Мецола, румынскі дэпутат Еўрапарламента Зігфрыд Мурэшан і пасол Румыніі ў Малдове Крысціян Леон Цуркану. Праеўрапейскія мітынгі былі таксама арганізаваны малдаўскай дыяспарай у Брэшыі, Падуі, Венецыі, Лондане, Рызе, Бухарэсце, Яссах, Бруселі, Вільніюсе, Рыме, Празе, Мілане, Вене, Страсбуры, Парыжы, Таліне, Берліне, Дубліне, Мадрыдзе і Стакгольме. У той жа дзень партыя «Шор» арганізавала контрпратэсты ў Камраце, Бельцах і Аргееве, галоўнай мэтай якіх было правядзенне рэферэндуму для вызначэння будучыні знешняй палітыкі Малдовы. Партыя «Шор» заявіла, што ў контрпратэстах прынялі ўдзел больш за 60 000 чалавек.

22 мая 2023 года былыя дэпутаты ПСРМ Аляксандр Несцяроўскі, Ірына Лазаван, Васіле Боля і Аляксандр Сухадольскі далучыліся да партыі «Адраджэнне» на чале з Сяргеем Мішыным. Боля заявіў, што партыя прасоўвае каштоўнасці ўсходняга праваслаўя, традыцыяналізму, малдаўскага нацыяналізму і хоча стаць найбуйнейшай левай сілай у Малдове. Партыя таксама хоча, каб руская мова стала адной з дзяржаўных моў Рэспублікі Малдова. У цяперашні час яна лічыцца партыяй-сатэлітам партыі «Шор». 31 мая Еўрапейскі Саюз увёў санкцыі супраць Уладзіміра Плахатнюка, Ілана Шора і Марыны Таўбер за іх сувязі з расійскім урадам.

Чэрвень 3 чэрвеня ў Кішынёве акбыўся прарасійскі мітынг, арганізаваны партыямі «Адраджэнне», «Шор» і Блокам камуністаў і сацыялістаў. Пратэст быў накіраваны супраць рашэння ўрада Рэспублікі Малдова замяніць Дзень Перамогі Днём памяці і прымірэння, прысвечаным загінулым у Другой сусветнай вайне. 19 чэрвеня партыя Шор была абвешчана па-за законам і забаронена пасля канчатковага рашэння Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Малдова.

Рэакцыя : 10 сакавіка 2023 года міністр замежных спраў Расіі Сяргей Лаўроў абвінаваціў Захад у двайных стандартах, бо той падтрымлівае антыўрадавыя пратэсты ў Грузіі, але асуджае іх у Рэспубліцы Малдова.

Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Малдовы