41-ы Сувальскі пяхотны полк

41-ы Сувалкаўскі пяхотны полк маршала Юзэфа Пілсудскага (41-ы пяхотны полк) пол. 41 Suwalski Pułk Piechoty Marszałka Józefa Piłsudskiego (41 pp)— вялікае пяхотнае падраздзяленне Літоўскай і Беларускай самаабароны і Польскага войска Другой Польскай Рэспублікі.

Ён адзначыў сваё свята 16 красавіка — у гадавіну першай бітвы пад Лідай.

Падчас Другой Польскай Рэспублікі ўваходзіла ў склад 29-й пяхотнай дывізіі. Дыслакавалася ў Сувалках.

Фарміраванне і змены арганізацыі 1 Сувальскі полк стралкоў, сфарміраванаўся ў снежні 1918 года ў Замброве ў складзе Літоўска-Беларускай дывізіі. Датай афіцыйнага стварэння палка лічыцца 19 снежня 1918 года, калі быў выдадзены першы арганізацыйны загад. У той дзень у складзе палка былі маёр Мечыслаў Мацкевіч (камандзір), падлейтэнант Клеменс Лютастанскі (ад’ютант), некалькі афіцэраў і 16 радавых. Адным з першых радавых быў Ежы Тышка, які выконваў абавязкі начальніка канцылярыі, пісара і пасыльнага. Маёр Мацкевіч выдаў пракламацыю да жыхароў Сувальскага рэгіёна, заклікаючы іх далучыцца да палка. Першай у Замброву прыбыла рота пад камандаваннем лейтэнанта Славаміра Ужупіса, якая складалася з членаў Польскай вайсковай арганізацыі.

Першапачаткова складаючыся з двух батальёнаў, толькі ў жніўні 1919 года ён быў папаўнены 3-м батальёнам, сфарміраваным з назіральных рот Сувальскага камандавання абароны памежжа. У ліпені 1919 года полк быў перайменаваны ў 41-ы Сувальскі пяхотны полк.

У снежні 1919 года рэзервовы батальён палка быў размешчаны ў Аўгустове.

Змагаючыся за межы У сярэдзіне лютага 1919 года полк адправіўся на фронт у раёне Мастоў і Скідзеля супраць расейскіх бальшавікоў, займаючы тэрыторыі, якія паступова пакідалі немцы. У пачатку сакавіка ён удзельнічаў у выцісканні рускіх на поўнач і ўзначаліў паспяховы наступ на Шпількі. 30 сакавіка ён дайшоў да рубяжа на рацы Дзвіна і адтуль вяруўнуўся да Ліды. З 16 красавіка ён вёў жорсткія баі за горад, якія скончыліся перамогай.

У канцы красавіка полк быў перакінуты поўначней дзеля абароны Вільні. Там, у крывавых баях пад Немежамі і Агроднікамі, полк зноў прымусіў ворага адступіць на ўсход. Полк увайшоў у Вільню.

У сярэдзіне чэрвеня полк атрымаў загад заняць раён Сувалкі . Менавіта тут далучыўся 3-ці батальён, які да таго часу ахоўваў дэмаркацыйную лінію ўздоўж Аўгустоўскага канала да мяжы Усходняй Прусіі.

З сярэдзіны ліпеня 1919 года полк удзельнічаў у наступе на Менск.

З канца жніўня 1919 года па сакавік 1920 года ён знаходзіўся на польска-літоўскай дэмаркацыйнай лініі. Пасля ратацыі і адпачынку быў перавезены ў Каленковічы, а адтуль адправіўся ў «Кіеўскую экспедыцыю». 25 красавіка ён захапіў Оўруч, а 28 красавіка рушыў у бок Маліна і атакаваў чыгуначную станцыю.

11 мая полк заняў пазіцыі на ўскраіне Кіева, у раёне Бровары-Княжыцы. На працягу многіх дзён ён адбіваў атакі рускіх, якія спрабавалі адкінуць часткі палка за Днепр. Рэйд на Трэбухава таксама аказаўся паспяховым.

У выніку прарыву кавалерыйскай арміі Будзёнага ў тыл 3-й арміі польскія часткі пачалі адступаць з Кіева. Полк праводзіў аперацыі, якія затрымлівалі варожае наступленне, жаорсткія баі адбываліся каля ракі Уша і за Оўруч. Нягледзячы на перамогі, полк быў вымушаны адступаць далей.

Падчас адступлення польскіх войскаў з Украіны 41-му пяхотнаму палку, які ўваходзіў у склад групы палкоўніка Яна Рыбака, было загадана заняць і ўтрымліваць Скародна на працягу двух дзён. 21 чэрвеня полк заняў пазіцыі на заходнім беразе ракі Славечна, трымаючы адзін узвод на ўсходнім беразе для прыкрыцця двух мастоў. Камандзір палка накіраваў афіцэрскі разведвальны патруль на ўскраіну горада ў напрамку Трошак, каб сабраць інфармацыю пра сілы і намеры праціўніка. Палонныя, захопленыя патрулём, сведчылі, што брыгада колькасцю прыблізна 2000 салдат, узброеных дваццаццю цяжкімі кулямётамі, планавала атакаваць Скародна. У той час 41-ы пяхотны полк налічваў каля 2500 салдат і быў узброены прыблізна 50 кулямётамі. Як колькасная, так і тактычная перавага дазволілі маёру Ігнацыю Азевічу навязаць ворагу свой уласны стыль бою. Ён вырашыў дазволіць савецкім войскам пераправіцца праз раку, каб потым адрэзаць ім масты і знішчыць іх канцэнтрычнай атакай.

Раніцай 22 чэрвеня да Скародна падышлі варожыя перадавыя патрулі. Узвод малодшага лейтэнанта Сакоўскага, які прыкрываў падыход да мастоў, пакінуў свае пазіцыі і паспешліва адступіў на заходні бераг. Падбадзёраныя гэтым, салдаты Чырвонай Арміі неадкладна пачалі наступ. Калі асноўныя савецкія сілы перайшлі масты, польскі абходны атрад (10-я рота) рушыў у тыл савецкіх войскаў і зноў заняў абодва масты. Затым па сігнале камандзіра палка 2-і і 3-ці батальёны пачалі канцэнтрычную атаку. Праціснутыя да ракі, савецкія стралкі трапілі пад агонь 10-й роты, узмоцненай кулямётамі. Расійская пяхотная брыгада была разграмілена і захапілены 12 кулямётаў.

У 1919—1920 гадах у баях загінулі 262 афіцэры і радавыя. Найбольшая колькасць магіл салдат палка знаходзілася ў Лідзе, Боркаве і мястэчку Рудня Мікалаеўская пад Кіевам.

За гераізм у баі 42 салдаты былі ўзнагароджаны Сярэбраным крыжам Ваеннага ордэна Virtuti Militari, а 243 — Крыжам Доблесці . Сцяг падраздзялення таксама быў узнагароджаны Сярэбраным крыжам Ордэна Virtuti Militari № 2983.

Карты баёў палка

Кавалеры ордэна Virtuti Militari Салдаты палка, узнагароджаныя Крыжам Ваеннага ордэна Virtuti Militari па выніках вайны 1918—1920 гг. Палкавы сцяг сяржант Францішак Бекелеўскі с.п. капітан Віктар Бірэта № 2267 падпаручнік Юзэф Бізіо паручнік Чэслаў Чэрпіцкі № 4863 падхар. Станіслава Хмялеўскага № 575 падхаружы Людвік Гаштоўт пар. Адольф Галіноўскі пар. Вальдэмар Херлоф паручнік Міхал Гурчын пар. Вацлаў Івашкевіч No4862 Маёр Станіслаў Юшчацкі Капрал Пётр Комар Сяржант Міхал Кавальскі Сяржант Францішак Кубат No623 Сяржант Міхал Купстас Сяржант Стэфан Кулігоўскі Падпаручнік Баляслаў Лянчоўскі пар. Клеменс Лютастаньскі Сяржант Міхал Лазарскі № 4865 Паручнік Вацлаў Макатрэвіч пар. Юзэф Мацеёўскі Старшы шэраговы Міхал Макарчык Сяржант Францішак Нячкоўскі Сяржант Антоні Мараўскі Капрал Пётр Матукін Капрал Адольф Матукін Маёр Ігнацы Озевіч Капітан Канстанты Перасьвет-Солтан Сяржант Вінцэнці Пшыбыльскі ст. шэраговы Аляксандр Рамалоўскі № 4864 Сяржант Марцін Рола Капрал Юзаф Размыслоўскі паручнік Казімір Руткоўскі пар. Людвік Смолень падхаружы Вітольд Свіда Паручнік Вацлаў Вільнеўчыц пар. Уладзіслаў Вяцяжынскі падпаручнік Эдвард Вітлінскі падхаружы Францішак Тшанкоўскі сяржант Ян Залескі сяржант штабу Мікалай Загорскі Лейтэнант Эдвард Жораўскі

Полк у мірны час

У міжваенны перыяд 41-ы пяхотны полк дыслакаваўся ў гарнізоне Сувалкі ў складзе корпуснай акругі № 3 і ўваходзіў у склад 29-й пяхотнай дывізіі. Штаб рэзервовага батальёна 41-га пяхотнага палка дыслакаваўся ў Саколцы

Размяшчэнне Згодна з распараджэннем Міністэрства ваенных спраў Дэпартаменту пяхоты аб увядзенні арганізацыі пяхоты мірнага часу (PS 10-50) у 1930 годзе ў Польскім войску былі ўведзены тры тыпы пяхотных палкоў. 41-ы пяхотны полк быў класіфікаваны як пяхотны полк II тыпу (т.зв. узмоцнены). Штогод ён прымаў каля 845 рэкрутаў. Колькасць палка складала 68 афіцэраў і 1900 унтэр-афіцэраў і радавых. Ён быў запланаваны на першую хвалю мабілізацыі ў ваенны час. Узімку ў ім было два старшыя батальёны і вучэбны батальён, а летам — тры стралковыя батальёны. Яго колькасць перавышала колькасць «звычайнага» палка (I тыпу) прыкладна на 400—700 салдат.

Абарончая вайна 1939 года Падчас абарончай вайны 1939 года ваяваў у складзе мацярынскай 29-й пяхотнай дывізіі ў рэзервовай арміі «Прусы» .

Памятны значок Першапачаткова значок меў форму авальнага шчыта з дзяржаўным арлом і выгравіраванымі нумарам і ініцыяламі «41 SPP». Ён выраблены з аксідаванага пасярэбранага тампаку без эмалі. Памеры: 42x26 мм. Выраб: Я. Ронтэнштэйн з Сувалкі.

7 верасня 1927 года міністр ваенных спраў маршал Польшчы Юзэф Пілсудскі зацвердзіў дызайн і палажэнні аб новым памятным знаку . Знак памерам 45x30 мм мае форму шчыта, пакрытага цёмна-сіняй эмаллю з жоўтай аблямоўкай. На шчыце намаляваны сярэбраны арол, які трымае разгорнуты сцяг з выявай крыжа Virtuti Militari. Унізе — лічба «41» і дубовыя галінкі. Знак двухчасткавы, выраблены з срэбра, пакрыты эмаллю і злучаны пяццю заклёпкамі. На рэверсе — сярэбраны клеймо, нумар і цёзка гравёра «IM» — Юзэфа Міхроўскага з Варшавы. Аўтарам праекту знака быў маёр Браніслаў Сільвін Кенцбок (1898—1940), забіты ў Харкаве.

Камандзіры палка

Маёр Мечыслаў Мацкевіч (19.12.1918 — 5.10.1919) Маёр Ігнацы Азевіч (пасля 6.10.1919 — 12.4.1920) Маёр Мечыслаў Мацкевіч (13 красавіка — 6 жніўня 1920 г.) Маёр Станіслаў Юшчацкі (7 жніўня — 20 верасня 1920) Маёр пяхоты Казімір Хозер (20 верасня 1920 г. — 30 лістапада 1924 г. → І Дэпартамент Міністэрства ваенных спраў). Падпалкоўнік пяхоты Казімеж Выдэрка (пасля снежня 1924 г. — студзеня 1925 г.) Палкоўнік пяхоты Канстанты Ашвянінскі (18 студзеня 1925 — 31 сакавіка 1927 → член OTO) Палкоўнік памежнай аховы Здзіслаў Вінцэнты Пшыялкоўскі (31 сакавіка 1927 — лістапад 1928) Падпалкоўнік пяхоты Вітольд Адрыян Роджэр Комероўскі (студзень 1929 г. — чэрвень 1930 г.) Падпалкоўнік пяхоты Яраслаў Шафран (VI 1930—1937 → камандзір дывізійнай пяхоты 1-й пяхотнай дывізіі) Падпалкоўнік пяхоты Казімеж Выдэрка (1937 — верасень 1939)

Бібліяграфія

Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923. Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924. Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928. Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932. Ilustrowana jednodniówka 41 Suwalskiego pułku piechoty. Wydana w dniu wręczenia sztandaru 3 czerwca 1923. Henryk Gorgoń (red.). Suwałki: 1923. Piotr Bieliński: 29 Dywizja Piechoty. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2018, seria: Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918—1939. ISBN 978-83-794-5621-5. Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24 zeszyt 2, dział III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923. Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985. ISBN 83-11-07109-8. Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918—1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4. Janusz Odziemkowski: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919—1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza «Adam», 2010. ISBN 978-83-7072-650-8. Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko — rosyjskiej 1919—1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza «Rytm», 2004. ISBN 83-7399-096-8. Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk., Warszawa 1937—1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992. Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1. Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935—1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-21111041. Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918—1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918—1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2. Krzysztof Skłodowski: Garnizon Suwałki w latach 1921—1939. Warszawa: IPN, Muzeum Okręgowe w Suwałkach, 2021. ISBN 978-83-8229-322-7. Ludwik Smoleń: Zarys historji wojennej 41-go suwalskiego pułku piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.

Крыніцы

Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі