Міжнаро́дная прэ́мія імя́ Ка́рла Вялі́кага (, да 1988 года — Internationaler Karlspreis der Stadt Aachen, , ) — прэстыжная еўрапейская ўзнагарода, якая прысуджаецца за выдатны ўклад у аб’яднанне Еўропы. Прэмія ўручаецца штогод з 1950 года германскім горадам Ахен. Узнагарода названа ў гонар Карла Вялікага, заснавальніка Франкскай імперыі і фактычнага стваральніка Свяшчэннай Рымскай імперыі, які кіраваў дзяржавай са сваёй рэзідэнцыі ў Ахене і ўпершыню пасля падзення Заходняй Рымскай імперыі аб’яднаў Заходнюю Еўропу.

Традыцыйна цырымонія ўручэння адбываецца ў свята Ушэсця Гасподняга ў Каранацыйнай зале Ахенскай ратушы. Патронамі фонду прэміі з’яўляюцца кароль Бельгіі Філіп, кароль Іспаніі Філіп VI і Вялікі герцаг Люксембурга Анры.

Гісторыя Заснаванне прэміі было ініцыявана 19 снежня 1949 года, калі Курт Пфайфер прадставіў на пасяджэнні заснаванай ім чытацкай групы «Corona Legentium Aquensis» свае прапановы. Ён адзначыў:

Спонсары прэміі і прадстаўнікі горада Ахена называюць Карла Вялікага заснавальнікам заходняй культуры і падкрэсліваюць, што ў часы яго кіравання горад быў духоўным і палітычным цэнтрам усёй цяперашняй Заходняй Еўропы. Першая прэмія Карла Вялікага была прысуджана Рыхарду Кудэнговэ-Калергі, заснавальніку Пан'еўрапейскага саюза.

Пасля ўручэння ўзнагароды італьянскаму прэм'ер-міністру Альчыдэ дэ Гасперы ў 1952 годзе Міжнародная прэмія Карла Вялікага неаднаразова накіроўвала пасланні, якія выходзілі далёка за межы Германіі і спрыялі ідэі еўрапейскага адзінства. Спіс лаўрэатаў прэміі фактычна адлюстроўвае гісторыю працэсу еўрапейскай інтэграцыі. Яе атрымлівалі як бацькі-заснавальнікі аб’яднанай Еўропы, такія як Рабер Шуман, Жан Манэ і Конрад Адэнаўэр, так і тыя, хто ўвасабляў надзею на далейшую інтэграцыю.

Спонсары падкрэсліваюць, што прэмія з’яўляецца не толькі выразам удзячнасці за шматгадовыя заслугі ў імя адзінства Еўропы, але і заахвочваннем, якое скіравана ў будучыню. Яны цытуюць Курта Пфайфера:

У красавіку 2008 года арганізатары прэміі сумесна з Еўрапейскім парламентам заснавалі новую Еўрапейскую маладзёжную прэмію Карла Вялікага. Гэтая ўзнагарода адзначае ўклад маладых людзей у працэс еўрапейскай інтэграцыі. З 2019 года Акадэмія прэміі Карла Вялікага таксама штогод выдзяляе стыпендыі для падтрымкі даследчыкаў, якія працуюць над пытаннямі, звязанымі з будучай інтэграцыяй Еўропы.

Характарыстыка Лаўрэаты прэміі ўзнагароджваюцца спецыяльнай граматай, медалём і сімвалічнай грашовай прэміяй у памеры 5 тысяч еўра. На аверсе памятнага медаля адлюстраваны сам імператар Карл Вялікі і старадаўняя пячатка горада Ахена XII стагоддзя, а на рэверсе гравіруецца канкрэтная заслуга лаўрэата перад еўрапейскімі народамі. У якасці ўзнагароджанага «мерапрыемства» ў 2002 годзе гонару была ўдастоена агульнаеўрапейская валюта еўра.

Лаўрэаты прэміі Год Лаўрэат Краіна Абгрунтаванне 1950 Рыхард Мікалаус Кудэнговэ-Калергі За працу ўсяго жыцця па стварэнні Злучаных Штатаў Еўропы. 1951 Хендрык Бругманс За нястомную працу на карысць еўрапейскага аб’яднання. 1952 Альчыдэ дэ Гасперы За пастаяннае спрыянне еўрапейскаму аб’яднанню. 1953 Жан Манэ За стваральны ўклад у справу еўрапейскага аб’яднання. 1954 Конрад Адэнаўэр За мэтанакіраванае планаванне і практычнае стварэнне асноў еўрапейскага аб’яднання. 1955 Уінстан Чэрчыль За заслугі ў абароне найвышэйшага чалавечага дабра — свабоды. 1956 Прэмія не прысуджалася 1957 Поль-Анры Спаак За выдатныя заслугі ў федэральным аб’яднанні еўрапейскіх дзяржаў. 1958 Рабер Шуман За вялікія дасягненні ў стварэнні першых практычных асноў еўрапейскай федэрацыі. 1959 Джордж Маршал За выдатныя заслугі ў эканамічным аднаўленні Еўропы праз план Маршала. 1960 Жазеф Беш За працу ўсяго жыцця і вялікія заслугі ў аб’яднанні Еўропы. 1961 Вальтэр Хальштайн За нястомную, мэтанакіраваную працу для Еўрапейскай Федэрацыі. 1962 Прэмія не прысуджалася 1963 Эдвард Хіт За нястомныя намаганні па інтэграцыі Вялікабрытаніі ў рух аб’яднання. 1964 Антоніа Сеньі За працу жыцця на карысць саюза народаў Еўропы ў палітычнай супольнасці. 1965 Прэмія не прысуджалася 1966 Енс Ота Краг За рашучую пазіцыю і мэтанакіраваную палітыку еўрапейскага супрацоўніцтва. 1967 Іозеф Лунс За нястомную і непахісную прыхільнасць аб’яднанню ўсіх свабодных народаў Еўропы. 1968 Прэмія не прысуджалася 1969 Еўрапейская камісія За вялікія заслугі ў еўрапейскім аб’яднанні. 1970 Франсуа Сейду Форнье дэ Клазон За глыбокае веданне раманскага і германскага інтэлектуальнага жыцця. 1971 Прэмія не прысуджалася 1972 Рой Джэнкінс За рашучую абарону членства Вялікабрытаніі ў Еўрапейскай супольнасці. 1973 Сальвадор дэ Мадарыяга За жыццё і працу, мужную крытыку і перспектыўныя ідэі. 1974 Прэмія не прысуджалася 1975 Прэмія не прысуджалася 1976 Леа Тындэманс За непахісную прыхільнасць адзінству Еўропы. 1977 Вальтэр Шэель За заслугі ў прасоўванні адказнага супрацоўніцтва Федэратыўнай Рэспублікі Германія. 1978 Канстантынас Караманліс За нястомныя намаганні па інтэграцыі сваёй краіны ў Еўрапейскую супольнасць. 1979 Эміліа Каломба За працу ўсяго жыцця, прысвечаную еўрапейскай інтэграцыі. 1980 Прэмія не прысуджалася 1981 Сімона Вейль За працу па аб’яднанні Еўропы і рашучую абарону дэмакратыі. 1982 Хуан Карлас I За рашучую працу на карысць Еўропы, аб’яднанай з Іспаніяй. 1983 Прэмія не прысуджалася 1984 Карл Картэнс За нястомныя намаганні па садзейнічанні палітычнаму, эканамічнаму і культурнаму аб’яднанню. 1985 Прэмія не прысуджалася 1986 Народ Люксембурга За прыкладную і непахісную прыхільнасць аб’яднанню народаў Еўропы. 1987 Генры Кісінджэр За паспяховыя намаганні на карысць міру і паразумення. 1988 Франсуа Мітэран і Гельмут Коль / За іх пастаянныя і паспяховыя намаганні па дасягненні трывалага сяброўства паміж іх краінамі. 1989 Брат Ражэ За яго прыклад даверу, прымірэння і супольнасці. 1990 Дзьюла Хорн За заслугі ў праяўленні салідарнасці паміж народамі Еўропы на Усходзе і Захадзе. 1991 Вацлаў Гавел За адданасць духу свабоды і ўмацаванне міру ў сваёй краіне і ва ўсёй Еўропе. 1992 Жак Дэлор За нястомныя і рашучыя намаганні, накіраваныя на палітычнае і эканамічнае аб’яднанне Еўропы. 1993 Феліпэ Гансалес За непахісную і гарачую прыхільнасць еўрапейскаму аб’яднанню. 1994 Гру Харлем Брунтлан За еўрапейскую прыхільнасць і намаганні ва ўсім свеце за сацыяльную справядлівасць. 1995 Франц Ураніцкі За шматгадовую непахісную прыхільнасць умацаванню Еўропы. 1996 Беатрыкс За асабісты ўклад у пераадоленне рознагалоссяў і ўмацаванне супольнасці. 1997 Раман Герцаг За нястомныя намаганні па садзейнічанні паразуменню і міру ў Еўропе. 1998 Браніслаў Герэмек За мужную і бясстрашную прыхільнасць да адзінства Еўропы. 1999 Тоні Блэр За асабістую прыхільнасць міру ў Паўночнай Ірландыі і прыхільнасць Вялікабрытаніі Еўрапейскаму Саюзу. 2000 Біл Клінтан За партнёрства і супрацоўніцтва з еўрапейскімі дзяржавамі ў пашырэнні і паглыбленні саюза. 2001 Дзьёрдзь Конрад За выдатныя дасягненні як еўрапейскага гуманіста і грамадзяніна свету. 2002 Валюта Еўра За прасоўванне аб’яднанай Еўропы ў палітычным, эканамічным і духоўна-культурным плане. 2003 Валеры Жыскар д’Эстэн За працу ўсяго жыцця і гістарычную задачу па распрацоўцы канстытуцыі для Аб’яднанай Еўропы. 2004 Пэт Кокс За выдатныя асабістыя дасягненні ў пашырэнні і дэмакратызацыі Саюза. Ян Павел II (Надзвычайная прэмія) / У знак прызнання яго працы ў імя адзінства Еўропы. 2005 Карла Адзеліа Чампі За дасягненні ўсяго жыцця ў справе еўрапейскай інтэграцыі. 2006 Жан-Клод Юнкер За прыкладную працу на карысць сацыяльнай і аб’яднанай Еўропы. 2007 Хаўер Салана За прыкладную працу на карысць міру ў Еўропе і міру ва ўсім свеце. 2008 Ангела Меркель За выдатныя асабістыя дасягненні ў аб’яднанні Еўрапейскага Саюза. 2009 Андрэа Рыкардзі За прыхільнасць больш мірнаму і справядліваму свету. 2010 Дональд Туск За прыкладную прыхільнасць паразуменню, партнёрству і прагрэсу ў працэсе еўрапейскага аб’яднання. 2011 Жан-Клод Трышэ За выдатныя заслугі ў Валютным саюзе і стабільнасці еўра. 2012 Вольфганг Шойбле За значныя дасягненні ў пераадоленні падзелу і ўмацаванні Еўропы. 2013 Даля Грыбаўскайтэ За значныя заслугі перад Еўрапейскім Саюзам і інтэграцыйнае развіццё рэгіёна Балтыйскага мора. 2014 Херман Ван Рампёй За значныя дасягненні як пасярэдніка і рухаючай сілы еўрапейскага аб’яднання. 2015 Марцін Шульц За значны ўклад ва ўмацаванне ролі Парламента і дэмакратычнай легітымнасці ЕС. 2016 Францыск / За выдатную прыхільнасць міру, паразуменню і міласэрнасці ў еўрапейскім грамадстве. 2017 Тымаці Гартан Эш За выдатную працу па фарміраванні бачання аб’яднанай, свабоднай Еўропы. 2018 Эманюэль Макрон За натхняльнае бачанне перазаснавання еўрапейскага праекта і гарачую барацьбу супраць нацыяналізму. 2019 Антоніу Гутэрыш За выдатную прыхільнасць актывізацыі і ўмацаванню шматбаковага супрацоўніцтва. 2020/2021 Клаус Яханіс За выдатныя заслугі як барацьбіта за еўрапейскую свабоду, дэмакратыю і вяршэнства права. 2022 Святлана Ціханоўская, Марыя Калеснікава, Вераніка Цапкала За прыкладную прыхільнасць свабодзе, дэмакратыі, вяршэнству права і абароне правоў чалавека ў Еўропе. 2023 Уладзімір Зяленскі і ўкраінскі народ За мужную барацьбу за свабоду, самавызначэнне, дэмакратыю і абарону еўрапейскіх каштоўнасцей. 2024 Пінхас Гольдшміт і яўрэйскія абшчыны ў Еўропе / Як сігнал супраць антысемітызму, гвалту і нянавісці, за талерантнасць, дыялог і паразуменне. 2025 Урсула фон дэр Ляен За выдатную прыхільнасць еўрапейскаму адзінству, бяспецы і канкурэнтаздольнасці. 2026 Марыа Драгі За гістарычныя заслугі ў еўрапейскім аб’яднанні.

Крыніцы

Катэгорыя:Міжнародныя прэміі Катэгорыя:Ахен Катэгорыя:Карл Вялікі Катэгорыя:Узнагароды Германіі Катэгорыя:З’явіліся ў 1950 годзе