Сярге́й Казе́ка (нар. канец XIX — пачатак XX стагоддзя — пасля 1939) — беларускі педагог, грамадскі і культурны дзеяч дыяспары ў міжваеннай Латвіі. Актыўны арганізатар беларускага школьніцтва і тэатральнага жыцця на Люцыншчыне.

Біяграфія Педагагічная і тэатральная дзейнасць У пачатку 1920-х гадоў працаваў настаўнікам у Люцыне і іншых мясцовасцях Латгаліі. Сяргей Казека стаяў ля вытокаў беларускага аматарскага тэатра ў Латвіі. З канца 1922 года ён кіраваў самадзейнай драматычнай дружынай, якая працавала ў мурах Люцынскай дзяржаўнай беларускай гімназіі.

Драматычны гурток пад яго кіраўніцтвам не абмяжоўваўся выступамі толькі ў сценах школы, але і выязджаў з гастролямі. З 20 па 22 мая 1923 года вучні гімназіі на чале з Кастусём Езавітавым зладзілі экскурсію ў Зілупэ і маёнтак Залессе. Падчас гэтага мерапрыемства драматычная дружына Казекі паставіла спектакль паводле п'есы Янкі Купалы «Паўлінка». Пасля афіцыйнай рэгістрацыі Таварыства беларускага тэатра ў Латвіі (ТБТЛ) яго кіраўніцтва 23 жніўня 1927 года прыняло рашэнне аб стварэнні рэгіянальных аддзелаў, арганізацыя аддзела ў Люцыне была афіцыйна даручана Сяргею Казеку.

Улетку 1930 года Зілупскі і Шушкоўскі аддзелы Таварыства беларускай моладзі ў Латвіі сумесна з «Беларускай хатай» арганізавалі ў Люцыне публічныя курсы па беларусазнаўстве для жыхароў навакольных вёсак. Курсы пачаліся 1 жніўня, і Сяргей Казека быў запрошаны туды ў якасці лектара, чытаючы слухачам лекцыі па геаграфіі Беларусі.

Грамадска-палітычная і навуковая праца Сяргей Казека быў не толькі педагогам, але і актыўным удзельнікам палітычнага жыцця беларускай меншасці. У снежні 1930 года ён стаў адным з заснавальнікаў і актывістаў Беларускай дэмакратычнай партыі Латвіі (БДПЛ), якую ўзначаліў былы дырэктар Дзвінскай гімназіі Сяргей Сахараў. Партыя ставіла за мэту абарону духоўных, юрыдычных і матэрыяльных правоў беларусаў, а таксама ўдзел у парламенцкіх і мясцовых выбарах.

Настаўнік таксама зрабіў значны ўнёсак у захаванне беларускай этнаграфічнай спадчыны. 27 ліпеня 1932 года ён быў прыняты ў склад сяброў Беларускага навукова-краязнаўчага таварыства ў Латвіі (БНКТЛ) і неўзабаве ўзначаліў Люцынскі рэгіянальны аддзел гэтай арганізацыі. Па закліку кіраўніцтва БНКТЛ ён актыўна займаўся зборам вуснай народнай творчасці. У прыватнасці, Казека асабіста запісаў і перадаў у архіў таварыства 10 беларускіх вясельных песень з мясцовасці Звірдзеншчына.

Падчас аўтарытарнага рэжыму Пасля дзяржаўнага перавароту Карліса Улманіса ў маі 1934 года ўмовы для працы нацыянальных меншасцей істотна пагоршыліся. Нягледзячы на закрыццё большасці беларускіх школ і грамадскіх арганізацый, Сяргей Казека працягваў трымацца ў беларускім руху. У лістападзе 1938 года яго прозвішча значылася ў спісе найбольш актыўных сябраў Таварыства беларускіх настаўнікаў у Латвіі (ТБНЛ) — адзінай легальнай беларускай арганізацыі ў краіне на той час, якую ўзначальваў Мікалай Дзямідаў.

У пачатку 1939 года Сяргей Казека наведаў Люцын разам з Мікалаем Дзямідавым і Аляксеем Барткевічам з мэтай праверкі стану мясцовага аддзела таварыства. Падчас гэтай паездкі высветлілася, што беларускае жыццё ў рэгіёне цалкам заняпала, а люцынскі аддзел быў ліквідаваны латвійскімі ўладамі яшчэ ў 1935 годзе.

Дакладны лёс Сяргея Казекі пасля 1939 года невядомы.

Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Педагогі Латвіі Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Латвіі Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Латвіі Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі