Я́ніс Пло́ніс (таксама Яніс Плоньс, ; , в. Плоні, Ліксненская воласць — ) — латвійскі каталіцкі святар, педагог, рэдактар і грамадскі дзеяч Латгаліі. У 1934 годзе быў прызначаны дырэктарам Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі для правядзення яе рэарганізацыі і латышызацыі.
Біяграфія Духоўная і асветніцкая дзейнасць Нарадзіўся 29 снежня 1892 года ў вёсцы Плоні Ліксненскай воласці (пазней Ніцгальская воласць) у сялянскай сям'і. Скончыў Ковенскую духоўную семінарыю, затым вучыўся ў Пецярбургскай духоўнай семінарыі і два гады ў Духоўнай акадэміі. У 1917 годзе прыняў сакрамент святарства.
Ужо ў першыя гады свайго служэння Плоніс вылучыўся актыўнай грамадскай працай. Працуючы школьным капеланам у Рызе, ён дамогся стварэння асноўнай школы для латгальскіх дзяцей. Да 1918 года быў вікарыем у Калупэ, у 1919—1920 гадах служыў пробашчам у Стыглаве. У 1920 годзе ў Рэзэкнэ кіраваў новаўтвораным царкоўным хорам.
У 1921 годзе ў Рэзэкнэ праходзілі курсы для народных настаўнікаў, удзельнікі якіх заснавалі літаратурны гурток. Пры актыўным удзеле Плоніса і П. Стродаса гурток пачаў выданне латгальскага часопіса «Zīdūnis», дзе Плоніс публікаваў свае рэлігійныя творы і быў яго рэдактарам. Яшчэ раней, у 1912 годзе, ён пераклаў на латгальскую мову апавяданне Івана Тургенева для газеты «Drywa».
У 1924—1931 гадах служыў у Дрыцанах і Пілцэнэ. У Дрыцанскай парафіі ён не толькі выконваў абавязкі святара, але і кіраваў школай, узначальваў культурнае таварыства «Auseklis» і быў рэжысёрам мясцовых тэатральных пастановак. У 1931—1932 гадах выкладаў Закон Божы ў Даўгаўпілскім дзяржаўным настаўніцкім інстытуце.
Дырэктар гімназіі і палітыка латышызацыі Пасля дзяржаўнага перавароту Карліса Улманіса 15 мая 1934 года новыя ўлады пачалі жорсткі курс на абмежаванне правоў нацыянальных меншасцей і згортванне іх школьнай аўтаноміі. Увосень 1934 года Міністэрства асветы Латвіі звольніла беларускага дзеяча Сяргея Сахарава з пасады дырэктара Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі і прызначыла на яго месца Яніса Плоніса.
14 кастрычніка 1934 года Плоніс правёў бацькоўскі сход, на якім афіцыйна азнаёміў прысутных з новым курсам дзяржаўнай школьнай палітыкі. Гэты курс прадугледжваў паступовую латышызацыю і фактычную ліквідацыю беларускай установы. Неўзабаве, у 1935 годзе, паводле рашэння ўрада, гімназія была пазбаўлена статусу і аб'яднана з польскай гімназіяй у 2-ю змяшаную дзяржаўную гімназію (таксама вядомую як Грыўская польска-беларуска-руская гімназія), дырэктарам якой і застаўся Плоніс.
У 1930-я гады Плоніс таксама з'яўляўся святаром Грыўскай парафіі і выконваў абавязкі капелана ў ваенізаванай арганізацыі «Айзсаргі». У 1938 годзе ён стаў першым дэканам новаўтворанага Грыўскага дэканата.
Памёр 3 снежня 1950 года. Пахаваны на Грыўскіх могілках у Даўгаўпілсе.
Крыніцы
Літаратура
Es viņu pazīstu: latviešu biogrāfiskā vārdnīca. [redaktors Žanis Unāms]. [Grandheivena]: Raven Printing, 1975. 386.lpp.
Катэгорыя:Педагогі Латвіі Катэгорыя:Каталіцкія святары Латвіі Катэгорыя:Рэдактары Латвіі Катэгорыя:Нарадзіліся 29 снежня Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1892 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзвінскім павеце Катэгорыя:Памерлі 3 снежня Катэгорыя:Памерлі ў 1950 годзе