Белару́скі вы́барчы камітэ́т (БВК) — палітычная арганізацыя беларускай нацыянальнай меншасці ў міжваеннай Латвіі, створаная ў 1922 годзе з мэтай удзелу ў выбарах у Сойм Латвіі I склікання.

Стварэнне і выбарчы спіс Камітэт быў утвораны напярэдадні парламенцкіх выбараў 1922 года. Арганізацыю ўзначаліў беларускі настаўнік Мікалай Іваноў. Сярод пяці выбарчых акруг Латвіі беларусы змаглі выставіць уласны спіс толькі ў адной з іх — Латгальскай. Ён атрымаў нумар 21 і афіцыйную назву «Беларускі спіс» ().

У спіс увайшлі 14 кандыдатаў. Паводле сацыяльнага паходжання большасць з іх былі прадстаўнікамі працоўных слаёў інтэлігенцыі і сялянства: 10 сялян, 3 настаўнікі і 1 фельчар. З практычных і электаральных меркаванняў БВК імкнуўся ўключыць у свой спіс таксама ўплывовую духоўную асобу. Для гэтага Кастусь Езавітаў асабіста звярнуўся да каталіцкага святара Язэпа Гайлевіча, аднак той быў вымушаны адмовіцца з прычыны адсутнасці ў яго латвійскага грамадзянства.

Палітычная праграма Выбарчая праграма БВК была скіравана пераважна на сялянства і практычна не ўлічвала інтарэсаў гараджан (што тлумачылася нязначным працэнтам беларусаў сярод апошніх). Праграма змяшчала наступныя ключавыя патрабаванні: Перагляд аграрнай рэформы з забеспячэннем права на абавязковы зямельны надзел без прымусовага перасялення жыхароў Латгаліі ў Курляндыю і наадварот. Наданне арандатарам зямлі права на атрыманне ўласнасці на тыя ўчасткі, на якіх яны працавалі. Забеспячэнне права на бясплатны лес для будаўніцтва ўсім, хто перасяляўся на хутары. Выдзяленне доўгатэрміновай дзяржаўнай пазыкі на аднаўленне гаспадаркі ўсім жыхарам, якія пацярпелі ад вайны. Аддзяленне рэлігіі ад дзяржавы. Права на свабоднае выкарыстанне роднай мовы ў школьніцтве і дзяржаўных установах паўсюль, дзе кампактна пражываюць беларусы. Замена падушнага падатку падаходным. Рэформа школьнай праграмы дзеля прыстасавання адукацыі да рэальных патрэб насельніцтва: увядзенне ў вясковых школах прадметаў па рамесніцтве, каб моладзь ва ўмовах дэфіцыту зямлі не мусіла эміграваць «у Амерыкі і Бразілію», а магла зарабляць на жыццё на радзіме.

Выбарчая кампанія Перадвыбарчая агітацыя праводзілася пераважна праз сетку рэгіянальных аддзелаў культурна-асветнага таварыства «Бацькаўшчына» і праз беларускія школы. БВК выдаў асобную адозву да настаўнікаў, падкрэсліваючы, што менавіта педагогі складаюць значную частку кандыдатаў у спісе № 21. 25 верасня 1922 года камітэт накіраваў сябрам таварыства і настаўнікам рэкамендацыі: накіраваць сваіх прадстаўнікоў-назіральнікаў у выбарчыя камісіі, актыўна агітаваць сялянства і ў дзень выбараў прасачыць, каб сяляне выканалі свой грамадзянскі абавязак.

Вядзенне кампаніі моцна ўскладнялася адсутнасцю ўласнай беларускамоўнай прэсы ў Латвіі на той момант. Каб кампенсаваць гэта, БВК звяртаўся да віленскіх беларускіх газет з просьбай надрукаваць інфармацыю аб кампаніі для наступнага распаўсюджвання ў Латгаліі. Акрамя таго, перадвыбарчую агітацыю на рускай мове надрукавала мясцовая газета «Маяк».

Вынікі выбараў Выбары ў Сойм I склікання, якія прайшлі 7 і 8 кастрычніка 1922 года, скончыліся для БВК паразай. За беларускі спіс прагаласавала ўсяго 1548 чалавек, што стала адным з найгоршых вынікаў у Латгаліі. Ніводзін беларускі кандыдат не змог атрымаць дэпутацкі мандат.

Прычыны паразы сталі прадметам аналізу сярод беларускіх дзеячаў. Кастусь Езавітаў галоўнай прычынай лічыў тое, што мясцовая інтэлігенцыя не ўсвядоміла палітычнай важнасці выбараў: не было зладжана ніводнага публічнага мітынгу, а агітацыя абмежавалася толькі выданнем праграмы і ўлётак накладам у 9 тысяч асобнікаў. Акрамя таго, беларусы сутыкнуліся з моцнай канкурэнцыяй з боку лепш арганізаваных польскіх, рускіх і агульналатвійскіх партый, якія мелі значна большыя фінансавыя рэсурсы і абапіраліся на падтрымку духавенства. Гэты вопыт прывёў да стварэння ў 1925 годзе новай палітычнай арганізацыі — Таварыства беларусаў-выбаршчыкаў.

Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Латвіі Катэгорыя:Палітычныя партыі Латвіі Катэгорыя:З’явіліся ў 1922 годзе