Неапалітанскія сумы, у тым ліку Барскія сумы — грошы, якія належалі Рэчы Паспалітай, захопленыя Філіпам II Іспанскім, на падставе падробленага завяшчання каралевы Боны ад 1557 года, і перадачы Габсбургам герцагстваў Бары і Расана. Паводле дамовы на пазыку узятай у яе ў 1556 годзе на патрэбы задушэння Нідэрладскай рэвалюцыі, Габсбургі былі абавязаны ўсе вярнуць пад гарантыю прыбыткаў на мытні ў Фоджы. Пазыка складала велізарную суму ў 430 тыс. дукатаў пад 10% гадавых.

У лютым 1556 года Бона Сфорца пасля канфлікту з сынам з'ехала з Польшчы і ВКЛ ў сваю родную Італію са скарбамі, якія яна назапасіла за 38 гадоў знаходжання у краіне і маючу вялікія і ладназагаспадараваныя прыватныя уладанні там. Апроч таго сын выдаў маці на падарожжа і жыцце таксама грошай. У траўні яна прыбыла ў Бары, які дастаўся ёй у спадчыну ад маці Ізабелы Арагонскай. Там яе наведалі пасланнікі Піліпа II Іспанскага, якія спрабавалі пераканаць яе адмовіцца ад герцагства Бары і Расана на карысць габсбургскай Іспаніі. Яна адмовілася, але ў гэты час віцэ-кароль Неапаля і герцаг Альба Фернанда Альварэс дэ Таледа баяўся паўстання прыціснутых інквізіцыяй нідэрландскіх пратэстантаў і нападу французаў і збіраў грошы для войскаў. Бона, магчыма, маючы амбіцыі самой стаць віцэ-каралевай Неапалю, пагадзілася пазычыць яму. У 1557 годзе Бона падрыхтавалася да падарожжа ў бок Венецыі, а адтуль, магчыма, назад у Польшчу; Габсбургі былі поўныя рашучасці атрымаць Бары і Расана. Перад выездам ёй стала блага і яна склала тэстамент паводле якога пакінула Бары, Расану, Астуні і Гротталье Філіпу II Іспанскаму, а вялікія сумы - неапалітанскаму каралю Папакодзе і яго сям'і. яе дочкі павінны былі а атрымаюць аднаразовую выплату ў памеры 50 000 дукатаў, за выключэннем Ізабелы Ягелонкі, якая павінна была атрымліваць 10 тыс. дукатаў штогод. Яе адзіны сын, кароль Жыгімонт II Аўгуст, быў названы галоўным бенефіцыярам, ​​але ў рэшце рэшт ён атрымаў у спадчыну толькі грошы, каштоўнасці і іншую асабістую маёмасць. На наступны дзень Бона адчула сябе лепш і прадыктавала новы завяшчанне Сцыпіёну Катапані, па якім яна завяшчала Бары і іншую маёмасць Жыгімонту Аўгусту. Яна памерла раніцай 19 лістапада 1557 года, таксама памерлі і некалькі яе слуг (кухар, паж, мажордам, пісец).

Паводле найбольш верагоднай і распаўсюджанай версіі пасля атрымання грошай агенты Габсбургаў яе атруцілі і падрабілі запавет.

Гэтыя сумы так і не былі вернутыя іспанскім бокам цалкам, і пасля смерці Боны (1557 г.) правы на неапалітанскія сумы перайшлі да Жыгімонта II Аўгуста і яго сясцёр. Габсбургі высунулі верстю, што запавет Боны падзелалі не яны, а яе дзеці. Кароль Жыгімонт Аўгуст у сваім запавеце завяшчаў правы на гэту запазычанасць Рэчы Папалітай. Рэч Паспалітая стагодзямі амаль беспаспяхова дамагалася іх вяртання. Невялікая частка з іх былі выцягнутая на перамовах ў Рыме 1575 года кардынала Станіслаў Газюш, польская каралева Ганна Ягелонка (Габсбургі вярнулі 8-10% грошай ). Засталося заплаціць прыблізна. 387 тысяч залатых дукатаў. Справа усплывала і падчас польска-іспанскіх перамоваў аб ваенным саюзе, да 1674 года.

Нават пры выплаце працэнты затрымліваліся, сама Іспанія некалькі разоў аб'яўляла дэфолты па сваіх крэдытах. У 1564 г. Іспанія выплаціла 300 тыс. дукатаў у якасці працэнтаў па запазычанасці адбітымі ў Неапалі і на Сіцыліі сярэбранымі талерамі і паўталерамі. У гэты час Рэч Паспалітая была занята Лівонскай і Паўночнай Сямігадовай вайной і адчувала недахоп грошай. У мэтах эканоміі часу і грошай атрыманыя манеты не пераплаўляліся, а перачаканьваліся. Замест гэтага яны былі праштампаваны манаграмай Жыгімонта Аўгуста і годам (1564) Віленскага манетнага двара. Гэтыя манеты ў абавязковым парадку абменьваліся на 60 польскіх грошаў, тады як насамрэч манеты каштавалі ўсяго каля 33,5 грошаў. Кароль паабяцаў выкупіць манеты ў канцы вайны па тым жа курсе ў 60 грошаў (такім чынам, фактычна даўшы дзяржаве пазыку ваеннага часу). Невядома, ці стрымалі абяцанне. Гэтыя манеты з надчакаканкамі з'яўляюцца нумізматычнай рэдкасцю.

Пасля смерці Жыгімонта Аўгуста ў 1572 годзе інтарэсы павінны былі быць падзелены паміж яго сёстрамі Ганнай і Кацярынай Ягелонкамі. Аднак Ганна не пераслала грошы Кацярыне ў Швецыю, і стала вядома пра іх канфлікт. Пытанне аб спагнанні неапалітанскіх сум зноў і зноў абмяркоўвалася на сойме. Гэтае пытанне часта спалучалася з пытаннем аб аднаўленні працы сярэбраных і свінцовых руднікоў у Олькушы, што былі затоплены падчас шведскага патопу. Гэтыя два пытанні часта ўзнімаліся, калі падаткаабкладанне абмяркоўвалася як вырашэнне фіскальных праблем Рэчы Паспалітай

У 2012 годзе дэпутат польскага Сейма ад руху Палікота Марэк Пазнанскі падлічыў, што гэты доўг без працэнтаў каштаваў прыблізна 235 мільёнаў злотых ці 57 млн. еўра. Паводле інфармацыі, атрыманай ад супрацоўнікаў Варшаўскага і Вроцлаўскага ўніверсітэтаў, цытаванай у рэпартажы Fakty TVN, гэта, верагодна, была пазыка з прыватнай маёмасці каралевы, на якую Польшча не мае прэтэнзій. Падобны прыклад быў прыведзены таксама з дамовай пад назвай Спішскі застава, якая была скасаваная з-за падзення Рэчы Паспалітай. Міністэрства замежных справаў афіцыйна адказала дэпутату што гэта была пазыка не Польскай рэспублікі, а каралевы Боны з прыватных сродкаў, таму позву могуць падаваць нашчадкі Боны, якіх няма ў жывых.

У размоўнай мове гэты тэрмін азначае велізарную суму грошай, якая тэарэтычна падлягае выплаце, але практычна недасяжная

Зноскі

Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі