Marcijan (Flavius Marcianus Augustus; 392 – 27. januar 457) bio je car Istočnog Rimskog Carstva u periodu od 450. do 457. godine. mini|331x331piksel|Flavius Marcianus Augustus
Rani život Marcijan (392 – 27. januar 457. godine n. e.) vladao je Istočnim Rimskim Carstvom od 450. do 457. godine, pod titulom Flavius Marcianus Augustus. Poticao je iz vojničke porodice, te je i sam započeo karijeru u vojsci, služeći u jedinici stacioniranoj u Filipopolisu. Učestvovao je u vojnom pohodu protiv Sasanidskog Carstva, ali se tokom puta razbolio i zadržao u Likiji, gdje je već imao zapovjednički čin. Nakon oporavka odlazi u Konstantinopolis, gdje je narednih petnaest godina služio kao domesticus pod zapovjedništvom Ardabarija i Aspara. Tokom vojnih operacija protiv Vandala u Africi Marcijan je zarobljen. Potom je izveden pred vandalskog kralja Genserika, koji ga je, na osnovu proročanstva o njegovoj budućoj carskoj vlasti, oslobodio nakon zakletve da nikada neće podići vojsku protiv Vandala. Nakon povratka, Marcijan je nastavio napredovanje u hijerarhiji, postavši zapovjednik carske garde, a zatim i senator.
Nakon smrti cara Teodosija II, Marcijan je izabran za supruga carice Pulherije, čime je stekao legitimitet za preuzimanje carske vlasti na istoku. Njihov brak imao je isključivo političku svrhu, s ciljem povezivanja Marcijana s Teodosijevskom dinastijom. Zbog Pulherijinog ranijeg zavjeta djevičanstva brak je ostao formalan, a dodatno je tome doprinijela i njihova poodmakla životna dob. Iz ranijeg braka Marcijan je imao kćerku Marciju Eufemiju (Marcia Euphemia), koja je bila udata za Antemija, kasnijeg zapadnorimskog cara.
Početak vladavine Na početku vladavine Marcijan se obračunao s moćnim dvorjaninom Krisafijem, koji je ubrzo pao u nemilost i bio pogubljen. Tri godine kasnije umrla je i Pulherija, čiju su smrt s velikom tugom doživjeli stanovnici Konstantinopolisa i Crkva, koja ju je kasnije proglasila sveticom. U istom periodu preminuo je i isaurijski zapovjednik Zenon. Nakon učvršćenja vlasti Marcijan je ukinuo danak koji je Istočno Rimsko Carstvo isplaćivalo hunskom vladaru Atili. Do novog hunskog napada na centralni i istočni Balkan nije došlo, budući da se Atila pripremao za zapadni pohod, dok je Konstantinopolis ostao neosvojiva strateška tačka. Tokom Marcijanove vladavine odbijeni su manji napadi na Siriju i Egipat 452. godine, a nemiri na armenskoj granici smireni su 456. godine.
Za razliku od većine careva povezanih s Teodosijevskom dinastijom, Marcijan je vladao kao stvarni dominus, oslanjajući se na vlastite sposobnosti i autoritet. Proveo je reforme javnih finansija, suzbio rasipništvo i ograničio dvorsku ekstravaganciju. Nakon hunskih razaranja obnovljeni su gradovi i teritorije na centralnom i istočnom Balkanu, a provedene su i mjere repopulacije opustošenih područja. Marcijan je bio pobožan vladar katoličko-pravoslavnog usmjerenja. Najznačajniji crkveni događaj tokom njegove vladavine bio je Halkedonski koncil iz 451. godine, koji je imao dugotrajan utjecaj na razvoj kršćanske doktrine i crkvene organizacije u Istočnom Rimskom Carstvu.
Smrt i naslijeđe Marcijan je umro 27. januara 457. godine i sahranjen je u crkvi Svetih Apostola u Konstantinopolisu, zajedno sa suprugom Pulherijom. Pravoslavna crkva proglasila je oboje svecima. Njegova vladavina često se smatra početkom oblikovanja kasnije Romejske države i bizantijsko-pravoslavne kulturne tradicije na istoku. Smrću Marcijana i Pulherije okončana je vladavina Teodosijevske dinastije u Istočnom Rimskom Carstvu, dok je na zapadu njen kraj označen smrću Valentinijana III, čime je završena jedna ključna epoha u historiji rimskog svijeta.
Reference
Kategorija:Rimski carevi Kategorija:392. Kategorija:457. Kategorija:5. vijek u Bizantijskom Carstvu Kategorija:Bizantijsko Carstvo