Novosarajevski četnički odred bila je vojna formacija u sastavu Sarajevsko-romanijskog korpusa (SRK) Vojske Republike Srpske tokom rata u Bosni i Hercegovini. Odred je bio stacioniran u sarajevskom naselju Grbavica, a njegovo primarno područje djelovanja bilo je strateški ključno Jevrejsko groblje, koje je predstavljalo jednu od najtvrđih linija tokom opsade grada.
Jedinicom je komandovao vojvoda Slavko Aleksić. Iako formacijski ranga čete (do 100 pripadnika), odred je imao velik značaj u medijskoj propagandi i održavanju linija odbrane SRK-a u urbanom dijelu Sarajeva.
Historija i organizacija Odred je formiran početkom rata 1992. godine u općini Novo Sarajevo. U početnoj fazi rata djelovao je polusamostalno, oslanjajući se na ideologiju četničkog pokreta i Srpske radikalne stranke (SRS). Ubrzo je operativno integrisan u redovnu strukturu Vojske Republike Srpske kao dio 3. pješadijskog bataljona 1. sarajevske mehanizovane brigade.
Pripadnici odreda vizualno su se razlikovali od ostalih vojnika VRS-a; nosili su duge brade, crne uniforme ili šubare sa kokardama, te koristili crne zastave s motivom lobanje i ukrštenih kostiju. Lider SRS-a Vojislav Šešelj posjetio je jedinicu na Grbavici u maju 1993. godine, kojom prilikom je postrojio pripadnike odreda i Slavka Aleksića zvanično proglasio četničkim vojvodom.
Ratno djelovanje (1992–1995) Tokom opsade Sarajeva, odred je držao linije u naselju Grbavica. Njihova zona odgovornosti obuhvatala je kompleks Jevrejskog groblja, što je bila jedna od najvažnijih kota jer je omogućavala direktnu vatrenu kontrolu nad tranzitom i naseljem Marijin Dvor.
Borbe za Jevrejsko groblje Jevrejsko groblje bilo je poprište teških pješadijskih borbi tokom cijelog rata. Novosarajevski četnički odred je utvrdio položaje unutar kapele i grobljanskog kompleksa. Ovi položaji su korišteni za snajpersko djelovanje po civilima u centru Sarajeva. Prema presudama Haškog tribunala (slučajevi Stanislav Galić i Dragomir Milošević), Jevrejsko groblje identificirano je kao "izvor snajperske vatre" s kojeg su pogođeni mnogi civili.
Operacija "Koverta" (Decembar 1993) Jedan od najznačajnijih vojnih angažmana odreda dogodio se u decembru 1993. godine tokom operacije "Koverta", kada je Armija Republike Bosne i Hercegovine pokušala probiti linije na Grbavici i presjeći komunikaciju Lukavica–Pale. Pripadnici Novosarajevskog četničkog odreda odigrali su ključnu ulogu u zaustavljanju napada Armije RBiH u rejonu Vrbanja mosta i Jevrejskog groblja, čime su spriječili pad Grbavice.
Kontroverze i "Sarajevo Safari" Dokumentarni film Sarajevo Safari (2022) slovenskog režisera Mirana Zupaniča iznio je navode da su položaji na Grbavici pod kontrolom ovog odreda korišteni za tzv. "lov na ljude". Prema svjedočenjima, bogati stranci su plaćali visoke sume novca kako bi sa snajperskih položaja pucali na civile u opkoljenom gradu.
Reintegracija i poslijeratni period Uloga odreda nije prestala potpisivanjem Dejtonskog sporazuma u decembru 1995. godine. U periodu do marta 1996., kada je Grbavica trebala biti reintegrisana u sastav Federacije BiH, odred je igrao ključnu ulogu u organizaciji egzodusa srpskog stanovništva.
Paljenje Grbavice (Mart 1996) Pod komandom Slavka Aleksića, pripadnici odreda su vršili pritisak na lokalno srpsko stanovništvo da napusti svoje domove, provodeći politiku "spaljene zemlje". U danima pred reintegraciju, odred je organizirao sistematsko paljenje stanova, pljačku imovine i uništavanje infrastrukture na Grbavici.
Ravnogorski pokret i smrt Nakon rata, većina pripadnika se raselila, a Aleksić se nastanio u istočnoj Hercegovini. Incident u Višegradu (2019): Pripadnici pokreta, uključujući Aleksića, postrojili su se u Višegradu uzvikujući prijetnje. Presuda (2022): Sud Bosne i Hercegovine je pravosnažno osudio Slavka Aleksića na pet mjeseci zatvora zbog izazivanja nacionalne, rasne i vjerske mržnje.
Komandant odreda Slavko Aleksić preminuo je 18. decembra 2025. godine.
Također pogledajte Opsada Sarajeva Egzodus Srba iz Sarajeva Jevrejsko groblje u Sarajevu Slavko Aleksić
Reference
Kategorija:Vojska Republike Srpske Kategorija:Opsada Sarajeva Kategorija:Vojne jedinice u Ratu u Bosni i Hercegovini