A parella imperial, o emperador Carlos I de Austria e IV de Hungría e a emperatriz Zita de Borbón-Parma exiliados en Suíza, trataron de retomar o trono húngaro en dúas ocasións en 1921, sen éxito.|miniatura|dereita
Os intentos de restauración de Carlos de Habsburgo foron dúas viaxes que realizou o último emperador austrohúngaro, Carlos I de Austria e IV de Hungría, a Hungría coa intención de recuperar o trono do reino. Ambos os intentos resultaron infrutuosos e levaron ao exilio definitivo do antigo monarca, o afianzamento da rexencia e a abolición definitiva da dinastía Habsburgo no país.
O primeiro intento, realizado durante a Semana Santa de 1921, fracasou ante a negativa do rexente Miklós Horthy de entregar o poder a Carlos, quen se trasladou á capital húngara sen contar co apoio militar necesario para forzar a súa restauración. A hostilidade dos países veciños e da Tripla Entente, así como a falta de apoio militar suficiente, fixeron que desistise aos poucos días e regresase a Suíza.
O 21 de outubro de 1921 voou en avión de novo a Hungría onde reuniu un continxente de soldados partidarios da súa causa para marchar sobre Budapest. Esta vez logrou chegar ata as aforas da capital sen apenas incidentes, pero alí houbo de enfrontarse aos grupos armados que Horthy e os seus seguidores rapidamente lograron reunir e que lograron vencer ás súas forzas, en parte grazas á traizón do xeneral Pál Hegedüs, comandante destas, quen se confabulou con Horthy. Derrotado, o ex-emperador e a súa esposa foron entregados á Entente, que os enviou ao seu exilio final na illa portuguesa de Madeira.
Antecedentes O 3 de abril de 1919, o Goberno austríaco de Karl Renner logrou aprobar sen oposición a lei que expulsaba perpetuamente os membros da casa de Habsburgo do territorio austríaco, confiscaba os seus bens e eliminaba os seus dereitos nobiliarios. Checoslovaquia xa fixera o propio a comezos de novembro de 1918, apenas rematou a Gran Guerra.
Para acoller o ex-monarca, o Goberno suízo esixiu que escollese a súa residencia nos cantóns interiores ou no oeste do país, lonxe da fronteira austríaca. Tras varias semanas de procura, instalouse en maio na «vila Prangin», unha ampla casa de campo nun terreo arborado ás beiras do lago de Xenebra. O 5 de maio de 1919, naceu un novo fillo da parella, ao que puxeron o nome de Rodolfo, na honra do fundador da dinastía.
En abril formouse un goberno contrarrevolucionario baixo protección francesa na cidade húngara de Szeged, na que se organizaron unidades de oficiais. Unha delas, o «batallón Ostenburg», desempeñou un papel crucial nos intentos de restauración de Carlos no trono húngaro. Outra delas, a «división Lehar», recrutada durante o verán grazas aos fondos roubados ao Goberno revolucionario de Béla Kun en Viena, concentrouse en Estiria oriental coa intención de pasar a Hungría. Tras a caída da República Soviética Húngara, o seu comandante, o coronel Antal Lehar, leal a Carlos, pasou coas súas tropas a Hungría, instalouse xunto á fronteira e estableceu unha zona favorable ao monarca. A finais do verán de 1919, Carlos xa decidira tratar de regresar a Hungría e retomar o trono, pero houbo de esperar á firma do tratado de paz de Hungría para evitar a imposición de condicións máis duras para o país pola súa restauración.
O 1 de marzo de 1920, Miklós Horthy, antigo almirante e comandante en xefe da frota austrohúngara durante a primeira guerra mundial, foi elixido rexente do restaurado reino de Hungría. A pesar da súa presunta fidelidade a Carlos, o rexente esixiu un xuramento de lealdade á súa persoa dos oficiais do exército que desconcertou o ex-monarca e o fixo dubidar da posición de Horthy.
Primeiro intento de restauración O rexente húngaro Miklós Horthy, en abril de 1921, días despois do primeiro intento de restauración. Horthy, que mantivera unha postura ambigua ante Carlos, negouse a cederlle o poder, pero obtivo numerosos títulos durante a entrevista co ex-monarca.|thumb O plan orixinal consistiu en trasladarse ata Viena no expreso París-Múnic-Viena. A primeira parte da viaxe, a máis perigosa, foi no traslado desde Prangins a Basilea e o abandono de Suíza, que Carlos tiña prohibido. O 24 de febreiro de 1921, o cuñado de Carlos e irmán de Zita, o príncipe Sisto de Borbón-Parma, conseguiu en París un pasaporte falso para o ex-soberano, que lle entregou o tenente coronel británico Strutt, que non contaba con ordes nin permiso do seu Goberno para axudar a Carlos.
O 24 de marzo de 1921, o ex-emperador Carlos tomou o tren en Nyon, fixo transbordo en Berna e cruzou a fronteira francesa por Alsacia a través dun simple paso fronteirizo. Abandonou secretamente Suíza acompañado dun sacerdote e dun dos seus partidarios. Tras desprazarse a Estrasburgo en automóbil, tomou un tren para Viena ao día seguinte (Venres Santo), dirixíndose a Hungría cun pasaporte diplomático español falso conseguido en París a nome do «señor Sánchez» para restaurar a monarquía húngara e ser proclamado rei, alegando que podería contar con apoio do goberno francés para iso. En Salzburgo o seu acompañante mostrou o seu pasaporte, que contaba con visados de Alemaña, Austria, Francia e Checoslovaquia, á policía austríaca, explicando que o seu compañeiro retirouse a descansar por mor dunha doenza.
Chegou a Viena ás 10:50 p.m., abordou un taxi finxindo buscar aloxamento en hoteis, todos cheos por tratarse se Semana Santa, para dirixirse a continuación ao seu verdadeiro destino, a casa dun conde húngaro en Viena que participara nas negociacións de paz de 1917 e a quen, porén, non se lle avisou da inminente chegada de Carlos.
Ao día seguinte, Sábado Santo (26 de marzo), Carlos viaxou ata a fronteira húngara acompañado polo conde en dous taxis, finxindo entón ser un funcionario da cruz vermella británica. Carlos tinguiuse de negro o bigote e levou lentes de conducir para evitar ser recoñecido, aínda que durante o paso pola fronteira non tivo problema algún, afeitos os gardas ás frecuentes visitas do conde á súa facenda húngara. Pasada a fronteira, Carlos e o conde tiveron que abandonar o coche e tomar un carro para chegar ao palacio arcebispal de Szombathely pasadas as dez da noite. O arcebispo tampouco tiña coñecemento da chegada de Carlos e estaba ceando cun ministro do Goberno, que confirmou a súa lealdade ao ex-monarca. Inmediatamente, Lehar presentouse ante Carlos e un dos seus oficiais foi avisar o primeiro ministro, o conde Pál Teleki, quen se atopaba de caza nas proximidades.
Ao día seguinte, o Domingo de Resurrección, Teleki presentouse ás 4:30 da mañá no palacio arcebispal e tratou de convencer a Carlos de que abandonase o seu intento de restauración. Teleki aconsellou ao antigo soberano que se retirase a Suíza ou continuase ata Budapest. Tras convencer a Carlos de que Horthy cedería o poder en canto o ex-monarca chegase á capital e comprometéndose a regresar de inmediato a Budapest para comunicarlle o seu regreso a Horthy. Teleki partiu unha hora antes que Carlos cara á cidade, aínda que chegou, con todo, despois ca el. Carlos, o conde Sigray e dous oficiais da unidade de Lehar viaxaron a Budapest en automóbil. Alí, onde Teleki non avisara a Horthy aínda, un edecán do rexente anuncioulle ao rexente a chegada do ex-emperador. Carlos logrou reunirse en segredo co almirante Horthy no palacio real; Horthy rexeitou nunha discusión persoal apoiar a restauración inmediata alegando que Francia e Gran Bretaña se opoñerían a tal proxecto, entre outros argumentos, así como o seu xuramento ao Parlamento. Tras dúas horas de conversa, Carlos confirmou a Horthy como duque de Otranto e Szeged (títulos que xa se outorgara el mesmo) e concedeulle a maior condecoración austrohúngara, a gran cruz da orde militar de María Teresa. Non conseguiu, con todo, que accedese a entregarlle o poder. Sen forza armada para impoñer a súa vontade e con forzas hostís na antecámara, Horthy rogou a Carlos que non levase a cabo ningunha acción sen consultala antes con el e logrou que se retirase esa noite a Szombathely, non sen antes suxerir a Carlos que debía utilizar as súas forzas para marchar sobre Viena e lograr unha dobre restauración. Horthy comprometeuse mentres a preparar o regreso do ex-monarca e Carlos esixiu que se unise a el en Szombathely nun prazo de tres semanas. No camiño de regreso o seu coche avariouse e un campesiño da zona houbo de trasladalo ao seu destino, despois de ser convidado a beber nunha taberna local onde foi aclamado. Carlos chegou ao seu destino ás cinco da mañá do 28 de marzo.
Mentres, Horthy chamou o representante francés para corroborar se Carlos efectivamente contaba co apoio galo, ao que aquel respondeu cunha rotunda negativa tras consultar con París. Ao día seguinte, os representantes francés e británico mostraron a súa total oposición á restauración de Carlos, paso ao que seguiron as protestas dos Gobernos italiano, iugoslavo, checoslovaco e romanés. Os Gobernos de Belgrado e Praga anunciaron estar dispostos a invadir Hungría e ocupar Budapest coas súas tropas para impedir a restauración dun Habsburgo no trono que, segundo temían, podería intentar o restablecemento do Imperio Austrohúngaro e ameazar a independencia dos seus países. O 30 de marzo de 1921, Horthy fixo unha proclamación, agradecendo a lealdade do exército e declarando a inconveniencia dun cambio de Goberno, sen chegar a mencionar o rei. Con tropas insuficientes para tomar o poder pola forza, o primeiro intento de restauración de Carlos IV de Hungría fracasou.
Carlos e Horthy acordaron suspender as súas conversas durante tres semanas para atopar unha solución pero, durante este tempo, os nacionalistas húngaros temían que a coroación de Carlos significase resucitar o predominio austríaco sobre Hungría e lograron que o Parlamento maxiar impedise a restauración de Carlos o 1 de abril de 1921. O mesmo día, a xunta de embaixadores da Entente, reunida en París, declaraba a súa oposición a aceptar a restauración. Ante iso o ex-emperador, que ao parecer esperaba ser chamado para reinar tras vencer o prazo de tres semanas e cada vez con máis presións, retirouse de Hungría o 4 de abril, sentíndose traizoado por Horthy, pero aclamado pola poboación. Escoltado por tropas británicas ao seu paso por Austria, houbo de atravesar unha manifestación na súa contra de traballadores austríacos, que provocou momentos de tensión. Finalmente, logrou cruzar o país e alcanzar territorio helvético a media tarde.
Regreso a Suíza Ao seu regreso a Suíza, o Goberno do país endureceu as súas condicións para darlle asilo a Carlos que debía de ser, en todo caso, temporal. A comezos de maio, a familia trasladouse ao palacio de Hertenstein. Horthy mantivo a súa actitude ambigua co ex-emperador. Junkers F 13, o avión de seis prazas que levou a parella imperial de regreso a Hungría en outono de 1921.|miniatura|dereita Mentres, en Hungría, o gabinete de Pál Teleki —que contiña un certo número de partidarios da restauración de Carlos— dimitiu e foi substituído por un novo Goberno con István Bethlen á fronte. Horthy seguiu asegurando a Carlos a súa futura restauración a principios de setembro, aínda que lle comunicou que o seu intento de primavera complicara a situación.
A comezos de agosto, un enviado de Carlos logrou recrutar dous pilotos húngaros que debían levalo de volta a Hungría. A finais de mes, atopouse o avión que debía transportalo, un Junkers F.13 monomotor almacenado no aeródromo de Dübendorf, nos arredores de Zürich.
Aínda que desexaba atrasar o seu regreso a Hungría ata a primavera do ano seguinte, as purgas de partidarios en Hungría —tanto no Exército como na administración—, persuadírono de manter a volta para o outono. A data do regreso decidiuse unha vez que se soubo que a unidade de Ostenburg, que fora trasladada a Sopron pola disputa con Austria sobre o control do territorio, ía ser trasladada a Budapest e disolta o 23 de outubro de 1921. Carlos decidiu presentarse en Hungría nesa mesma data.