O Val dos Templos, Valle dei Templi en italiano. inglés: Valley of the Temples; ) é un sitio arqueolóxico en Agrigento (grego antigo Akragas), Sicilia. É un dos exemplos máis destacados de arte e arquitectura da Magna Grecia e é un dos principais atractivos de Sicilia e un monumento nacional de Italia. A área foi incluída na lista da UNESCO do Patrimonio da Humanidade en 1997. Gran parte da escavación e restauración dos templos debeuse aos esforzos do arqueólogo Domenico Antonio Lo Faso Pietrasanta (1783–1863), que era o duque de Serradifalco entre 1809 e 1812. O parque arqueolóxico e paisaxístico do Val dos Templos é o maior sitio arqueolóxico do mundo con 1.300 hectáreas.
O termo "val" é un nome incorrecto, o sitio está situado nunha crista fóra da cidade de Agrigento.
Visión xeral
O val inclúe restos de sete templos, todos de estilo dórico. A atribución dos nomes, agás o do "Olympeion", é unha mera tradición establecida nos tempos do Renacemento. Os templos son:
Templo da Concordia. Templo da Concordia, cuxo nome provén dunha inscrición en latín situada nas proximidades e que se construíu no século V a.C. Converteuse en igrexa no século VI d.C., agora é un dos mellores conservados do val. Templo de Xuno, Agrigento. Templo de Xuno, tamén construído no século V a.C. Foi queimado no 406 a.C. polos cartaxineses. Templo de Hércules, que foi unha das deidades máis veneradas dos antigos Akragas. É o máis antigo do val: destruído por un terremoto, hoxe só consta de oito columnas. Templo de Zeus Olímpico, construído no 480 a.C. para celebrar a vitoria da cidade-estado sobre Cartago. Caracterízase polo uso de atlantes a grande escala. Templo de Castor e Pollux. A pesar dos seus restos que inclúen só catro columnas, agora é o símbolo da moderna Agrigento. Templo de Vulcano, tamén datado no século V a.C. Crese que foi unha das construcións máis impoñentes do val; agora é, con todo, un dos máis erosionados. Templo de Asclepio, situado lonxe das murallas da antiga cidade, era o obxectivo dos peregrinos que buscaban curas para a enfermidade.
O Val é tamén o fogar da chamada Tumba de Terón, un gran monumento de tufo de forma piramidal, os eruditos pensan que se construíu para conmemorar aos romanos mortos na Segunda Guerra Púnica. miniatura|esquerda|Plano da zona arqueolóxica de Agrigento1. Templo de Hefesto2. Kolymbéthra3. Santuario das divinidades ctónicas e templo dos Dioscuros4. Olimpieion5. Tumba de Terón6. Templo de Asclepio7. Templo de Hércules8. Templo da Concordia9. Templo de Hera10. Basilicula11. Santuario de Deméter12. Templo de Deméter13. Barrio helenístico e romano14. Outeiro de San Nicola, museo15. Ecclesiasterión e oratorio de Falaris16. Bouleuterión17. Templo de Atenea18. Templo de Zeus.
Templo da Concordia (Templo F)
miniatura|Estatua de Medusa na parte traseira da á de Ícaro xunto ao Templo da Concordia. miniatura|Plano do templo da Concordia. Debido ao seu bo estado de conservación, o Templo da Concordia está clasificado entre os edificios máis notables da civilización grega existentes na actualidade, xunto co Hefestión (Teseión) de Atenas e o templo de Poseidon en Paestum. É unha das formas de realización máis perfecta da arquitectura dórica. Cabe destacer, que o símbolo da UNESCO alude a esta fachada de 6 columnas do templo.
Recibe o seu nome por unha inscrición en latín atopada preto do templo, que contiña a palabra latina «concordia». Agora considérase que puido consagrarse en realidade aos Dióscuros, por crerse que xa en tempos dos gregos adoraran alí a dúas divindades.
Construíuse nos anos 440 - 430 a.C.. A irregularidade do terreo sobre o que está construído son superadas por unha base (krépis) importante. O seu plano corresponde á forma clásica dos templos de Agrigento: pronao, naos, opistódomo e perístilo.
Ten unha perístase de 6 x 13 columnas construídas sobre un soto de 39,44 x 16,91 m., cada columna dórica ten vinte sucos e un lixeiro éntase, e está coroada por un arquitrabe con tríglifos e métopas, tamén se conserva perfectamente o tímpano. A cella, precedida por un pronao accédese por un só paso, tamén consérvanse os pilonos coas escaleiras que permitian chegar ao tellado e, sobre os muros da cella e nos bloques do entaboamento da perístase, os buracos para sustentar as vigas de madeira do teito. O exterior e o interior do templo estaban cubertos por estuco policromado. O marco superior tiña canles con prótomes similares a leóns, mentres que o tellado estaba cuberto de azulexos de mármore.
O Templo da Concordia é de todos os de Agrigento, o construído de forma máis precisa. O problema dos extremos, consustancial aos templos dóricos (conflito entre a regularidade das métopas e tríglifos por unha banda, e o espazado regular das columnas do outro) resolveuse de forma infrecuente, procedeuse á vez a reducir a distancia entre as dúas últimas columnas e a prolongación da última métopa, para un mellor efecto visual.
As investigacións tamén mostraron que as partes inferiores do templo é adornado con estuco branco, mentres que rizo s, metopas e as partes superiores son pintados en cores brillante. O tellado foi cuberto con tellas mármore.
O ano de 597 foi transformada nunha igrexa cristiá por vontade do bispo Gregorio de Agrigento. Como resultado, está notablemente intacto. Converteu o templo nunha basílica dedicada aos Apóstolos e Pedro e Paulo. Cada unha das paredes da Cella foi entón perforada con doce arcadas, e tapiaron os intercolumnios, para obter unha estrutura cunha nave e dous corredores. A entrada prolongouse no lado occidental, o que significou a supresión da división entre o naos e o opistódomo, destruíuse o altar pagán mentres que a sancristía atopou o seu lugar no antigo pronao. A igrexa utilizouse ata o ano 1748, cando o templo foi restaurado ao seu estado orixinal. As sepulturas visibles dentro e fóra do templo datan da Alta Idade Media.
Templo de Xuno Lacinia (Templo D) miniatura | Templo de Xuno.
O Templo de Hera, coñecido como Templo de Xuno Lacinia (o equivalente romano desta deusa grega). Este templo construíuse sobre un baseamento maioritariamente artificial. Data de circa do 450 a.C., medindo 38,15 x 16,90 m. é de estilo dórico, cun períptero de 6 columnas de ancho por 13 de longo, precedidas por un pronao e un opistódomo. Conserva gran parte das columnas orixinais.
O templo de Hera construíuse entre os anos 460 - 450 a.C. É un templo construído sobre un baseamento ( krépis ) de catro chanzos, destinado a compensar as desigualdades do terreo. O conflito de ángulos inherentes aos templos dóricos resolveuse dun xeito distinto ao, por exemplo, "Templo da Concordia": os ángulos norte, oeste e sur sufriron unha simple contracción, é dicir, só se reduciu a separación das columnas do extremo, mentres que na fachada (lado leste) non se practicou ningunha contracción lateral, só unha redución do espazo entre as dúas columnas centrais.
O templo foi incendiado no ano 406 a.C. polo exército cartaxinés, e logo os romanos reparárono no século I a.C., Entón substituíron as tellas de mármore polas de terracota. O anástilo comezou a reconstruíuse no século XVIII: na actualidade, 25 das 34 columnas do peristilo atópanse reconstruídas. A columnata do Norte, polo tanto, mantén todos os seus capiteis e o seu arquitrabe, mentres que a Cella esta reducida a elementos de baseamento e bases de columnas.
A un lado está o altar de 29,3 m × 10 m, case tan amplo como a cella, pero inclinado respecto a ele. Atopouse unha cisterna detrás do templo, no lado oeste.
Nas proximidades atópase Arcosolia e outras sepulturas da época bizantina, pertencentes á renovación do templo de Concordia a finais do século VI nunha igrexa cristiá.
Para o visitante, é o último da serie, xa que está situado no extremo sueste do planalto. Na práctica non sabemos moi ben a quen se dedicou este templo, a súa atribución a Hera baséase soamente nunha antiga confusión co templo de Hera no Cabo Licinio, preto da cidade calabresa de Crotone. Nestes templos gregos, adoitaban celebrar vodas.
miniatura|Akragas 406 a. C. n.
Templo de Zeus olímpico (templo B)
Os outros templos están moito máis destruídos, sufriron terremotos hai moito tempo e os seus restos foron saqueadas.
Inmediatamente despois da entrada ao parque, ao oeste está o templo de Zeus Olímpico (ou Olimpieion). Este templo Zeus Olímpico é, con diferenza, o máis grande. Trátase dun templo dórico pseudoperíptero cunha dimensión excepcional de 56,30 × 112,60 m. Crese que é o maior templo dórico construído, e o terceiro entre os templos gregos.
Construíuno o tirano Terón no 480 a.C., trala súa vitoria sobre os cartaxineses na Batalla de Hímera, á gloria dos vencedores gregos sobre os bárbaros. A súa identificación como templo de Zeus está baseada no testemuño de Diodoro Sículo, que deixou unha descrición. Ao leste do templo aínda atópase o altar no que se realizaban as hecatombes ou os sacrificios de cen touros.
O baseamento (krépis) con cinco chanzos soportaba unha sala hipóstila de inspiración Cartaxinesa, composta de dúas filas de 12 piares cadrados cada unha, de 21 m de altura, con paredes ata aproximadamente a metade da altura. O perístilo tamén estaba composto por piares, 7 de ancho e 14 de longo, dunha altura de 17 m, con medias columnas unidas polas caras, formando masas de pedra de 4 m de diámetro. Estes piares externos estiveron conectados entre eles por divisións, é por iso que falamos dun templo «pseudoperíptero». O perístilo e os corredores cubríronse, mentres que a cella sería probablemente hípetra, é dicir, a ceo aberto. O número de columnas na fachada era impar, cun piar central no canto do acceso habitual á cella, a entrada facíase por dous pórticos situados nos extremos da fachada leste, dando acceso directo ás naves laterais, así como, aparentemente, por unha pequena entrada practicada no medio do lado sur.
Este templo caracterízase pola presenza dos chamados telamóns, estatuas colosais con aspecto humano. Estaban nunha especie de nichos creados na parte superior das divisións situadas entre as columnas exteriores. Estas estatuas tiñan unha altura duns 8 metros e soportaban o peso do tellado. Tiñan trazos cartaxineses e simbolizaban aos bárbaros vencidos e escravizados polos gregos. Engadíronse a unha representación do combate dos deuses do Olimpo contra os xigantes, esculpidos no frontón oriental do templo. En 1825, o pintor e arqueólogo Rafaello Politi reconstruíu un destes xigantes no chan, a partir de elementos dispersos. O xigante visible no sitio web é unha copia, xa que o orixinal está exposto, en posición vertical, no Museo Arqueolóxico de Agrigento.
Aínda que aparentemente este templo usouse, parece que nunca se rematou, a construción abandonouse despois da invasión cartaxinesa do ano 406 a.C. As súas pequenas pedras reutilizáronse amplamente en construcións de séculos posteriores, como os peiraos de Porto Empedocle (século XVIII).
Templo de Hércules (Templo A) 240px|miniatura|right|Templo de Hércules.
Preto da estrada, na parte oriental do parque, e xunto á entrada, xunto á porta IV (porta Aurea) está o Templo de Hércules. Foi dedicado á veneración do heroe deificado Heracles ou Hércules, un dos máis respectados polos habitantes da vella Akragas. A identificación é proporcionada por Cicerón en persoa, cuestor de Sicilia no ano 75 a.C. Nas súas famosas acusacións contra Verres, refírese a unha grande estatua de bronce de Hércules, un templo situado no ágora (ágora inferior, á beira da porta IV), os seus beizos e queixo estaban desgastados, dicíanse, ao ser tocados polos peregrinos, e Verres tiña previsto apoderarse dela.