ligazón=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/EU_OCT_and_OMR_map_en.png/700px-EU_OCT_and_OMR_map_en.png|miniatura|600x600px| Mapa da Unión Europea no mundo, cos países e territorios de ultramar (PTU) e as rexións ultraperiféricas (OMR).Os Territorios Especiais da Unión Europea son territorios de varios Estados membros da Unión Europea que, por razóns históricas, xeográficas ou políticas, gozan dun estatuto especial dentro ou fóra da Unión Europea. Estes estados van desde a derrogación limitada ou nula das políticas da UE ata a inclusión limitada nas políticas comunitarias ou a ningunha aplicación. Non obstante, a maioría dos territorios fóra da Unión Europea teñen unha relación especial coa UE.

Clasificación dos territorios especiais da Unión Europea Rexións autónomes especiaisRexións ultraperiféricasPaíses e territorios de ultramarCasos especiaisOutros países ou territorios Büsingen am Hochrhein Helgoland

Campione d'Italia Livigno Lago de Lugano

Ceuta Melilla

Åland

Athos Dependencias de ultramar francesas Güiana Francesa Guadalupe Martinica Mayotte Illa de Reunión Saint-Martin

Canarias

Açores Madeira Dependencias de ultramar francesas Nova Caledonia Polinesia Francesa Wallis e Futuna Saint-Pierre et Miquelon Saint Barthélemy

Reino dos Países Baixos

Aruba Curaçao Sint Maarten Bonaire, Sint Eustatius e Saba

Reino de Dinamarca

GroenlandiaGroenlandia entrou na CEE en 1973 xunto a Dinamarca, Estado do que depende, con condición de país ou territorio de ultramar. Porén, tras un referendo celebrado en 1982 na illa, Groenlandia decidiu abandonar a UE por desacordos pesqueiros. Tras un acordo posterior alcanzado en 1985, Groenlandia mantén actualmente un status parcial na UE como país ou territorio de ultramar. Chipre do NorteEste territorio está baixo o control de Turquía, sen o recoñecemento internacional deste control. Os Tratados da Unión Europea, e a comunidade internacional, recoñecen a soberanía da República de Chipre sobre toda a illa, pero a aplicación dos tratados neste territorio queda suspendida até que estea baixo o control da República de Chipre.

Territorios antárticos

Terras Austrais e Antárticas FrancesasTamén inclúe illas do Océano Índico que non pertencen ao territorio antártico. Estas illas considéranse territorio de ultramar.Asociados Andorra mantén un acordo de asociación coa UE que lle permite beneficiarse dunhas certas vantaxes, pero non pertence nin depende da comunidade.

Aínda que Mónaco non pertence á UE, os acordos que mantén con Francia fan que o principado actúe como parte do territorio francés. Aínda que a Lexislación da Unión Europea non é aplicable ao país, forma parte do espazo Schengen e da Unión Aduaneira da Unión Europea, e está representado na UE por Francia.

San Marino mantén un acordo de asociación con Italia que lle permite beneficiarse dunhas certas vantaxes, pero non pertence nin depende da UE nin de Italia.

A Santa Sé mantén un acordo de colaboración con Italia en algúns eidos.

Non incluídos

Illa ClippertonEste atol deshabitado, propiedade de Francia, non está incluído como territorio da UE. Non obstante, adminístrase desde a Polinesia Francesa, o que na práctica significa que se administra como un territorio de ultramar.

Reino de Dinamarca

Illas FeroeNotas:

Rexións autónomas especiais

As rexións autónomas especiais son territorios pertencentes a Estados membro da UE que, por diferentes circunstancias xeográficas ou políticas, contan con disposicións especiais que as eximen da aplicación dalgúns suxeitos do dereito comunitario.

Estas rexións son:

Dúas cidades alemás (Büsingen am Hochrhein e Helgoland) Dúas cidades italianas (Campione d'Italia e Livigno) e as augas territoriais do lago de Lugano Dúas cidades autónomas españolas (Ceuta e Melilla ) Unha provincia autónoma finlandesa (Åland) Un territorio grego autónomo (Monte Athos)

Åland

Åland é un grupo de illas pertencentes a Finlandia, pero con autonomía parcial, situadas entre Suecia e Finlandia, cunha poboación de fala sueca. Ingresou na UE xunto con Finlandia en 1995. As illas tiveron un referendo separado sobre a adhesión e do mesmo xeito que a Finlandia continental votou a favor.

A lexislación da UE aplícase ás illas Åland. Non obstante, existen algunhas excepcións, debido á especial situación das illas. Åland está fóra da zona do IVE e está exenta das regras comúns sobre impostos, impostos especiais e impostos indirectos. Ademais, para protexer a economía local, o tratado de adhesión permite o concepto de hembygdsrätt / kotiseutuoikeus (barrio civil). En consecuencia, existen restricións á propiedade de bens mobles e inmobles, o dereito de establecemento por motivos comerciais e limitacións sobre quen pode prestar servizos en Åland para as persoas que non teñen este status. O status pode ser obtido por calquera persoa que resida legalmente en Åland durante 5 anos e que demostre un coñecemento adecuado da lingua sueca.

Büsingen am Hochrhein É un enclave alemán situado en Suíza. Aínda que pertence á comunidade como territorio alemán, está integrado no territorio aduaneiro suízo e aplícanse impostos suízos.

Ceuta e Melilla As condicións de adhesión das cidades autónomas de Ceuta e Melilla foron obxecto de numerosas negociacións, integrándose finalmente na Comunidade Económica Europea (CEE) cunha serie de esixencias particulares, orixinadas fundamentalmente pola súa situación xeográfica e escaseza de recursos -debido ao escaso tamaño do seu territorio-, o que motivou a España a solicitar unha serie de condicións especiais de integración para as cidades:

Non están dentro do territorio aduaneiro da UE. Teñen a condición de terceiro país a efectos aduaneiros. Os produtos orixinarios das cidades considéranse procedentes de terceiros países e non como se fosen dos estados membros. En ambas as cidades non se aplican as leis de política comercial común que se refiran á exportación ou á importación.

Estas cidades non forman parte da zona do IVE e en cambio aplican o IPSI, un imposto similar pero con tipos máis baixos.

Aínda que Ceuta e Melilla, como territorios españois, forman parte do espazo Schengen, os controis fronteirizos de saída aplícanse a todos os cidadáns, debido ao réxime específico de exención de visados para os cidadáns marroquinos residentes nas provincias de Tetuán e Nador.

Xibraltar Xibraltar, até o 31 de xaneiro de 2020, formou parte da Unión Europea aínda que cun estatuto especial, xa que segundo o tratado de adhesión do Reino Unido á Comunidade Económica Europea en 1973, Xibraltar entrou na CEE como un "territorio europeo para cuxo relacións exteriores o goberno do Reino Unido é o responsable'. Na práctica, supuxo considerar Xibraltar dentro da UE como un territorio dependente do Reino Unido, aínda que cun status especial como ocorre con outras rexións europeas. Tal e como foi negociado polo Reino Unido a petición do goberno de Xibraltar, algunhas leis da UE non se aplicaron a Xibraltar. Segundo varias disposicións do Tratado de adhesión do Reino Unido ás Comunidades Europeas, Xibraltar:

Estaba fóra da Unión Aduaneira da Unión Europea. Quedou excluída da Política Agraria Común (PAC). Quedou excluído da harmonización do IVE. Non destinou ningunha parte dos ingresos aduaneiros á UE. En relación ao comercio de mercadorías, Xibraltar foi, de feito, considerado un territorio exterior pola UE.

Xibraltar non formaba parte do espazo Schengen, xa que o Reino Unido, do que depende, tampouco forma parte del.

Helgolandia Helgoland é unha pequena illa alemá situada no bordo sueste do Mar do Norte. Pertence ao estado alemán de Schleswig-Holstein. Actualmente a illa é un destino de vacacións e goza de exencións fiscais, polo que boa parte da economía da illa baséase na venda de cigarros, alcol e perfumes aos turistas que visitan a illa. Está fóra da unión aduaneira e da zona común de IVE da Unión Europea.

Livigno O municipio italiano de Livigno goza da condición de zona franca e está fóra da unión aduaneira e da zona común de IVE da Unión Europea. Este feito favoreceu moito o desenvolvemento do turismo, xa que o tabaco, o azucre e o alcohol pódense mercar a un menor custo.

Monte Athos É o fogar de 20 mosteiros ortodoxos gregos, romaneses, rusos, búlgaros, serbios e xeorxianos, que forman un territorio autónomo baixo soberanía grega. Esta consideración permítelle estar exenta de determinadas leis, tanto gregas como da Unión Europea, e permitir que o territorio prohiba a entrada de todas as mulleres. Tampouco está obrigado a seguir as leis fiscais nin o Acordo de Schengen. No monte Athos só poden vivir monxes varóns e a poboación en 2005 rondaba os 2.200 habitantes.

Rexións ultraperiféricas miniatura|400x400px|A Unión Europea En "xerga comunitaria", as rexións ultraperiféricas da Unión Europea fan referencia a nove territorios que, ao estar xeograficamente distantes do continente europeo, forman parte dun dos Estados membros da UE. De conformidade co Tratado de Funcionamento da Unión Europea, a estes territorios aplícase o Dereito comunitario europeo, pero con medidas específicas a favor do desenvolvemento destas rexións que pretenden paliar as dificultades derivadas da súa gran distancia xeográfica.

Hai nove rexións ultraperiféricas:

Cinco departamentos franceses de ultramar (Güiana Francesa, Guadalupe, Martinica, Mayotte e Reunión) Unha colectividade francesa de ultramar (Saint-Martin) Dúas rexións autónomas portuguesas (Azores e Madeira) Unha comunidade autónoma española (Illas Canarias).

Até finais de 2011, a colectividade francesa de ultramar de Saint Barthélemy tamén era unha rexión ultraperiférica da Unión. Porén, en vista da súa distancia da Francia metropolitana, do seu estatuto xurídico específico, das súas estreitas relacións económicas con socios do continente americano e da súa énfase no sector turístico, Francia solicitou o cambio de status de Saint Barthélemy, que se converteu nun dos países e territorios de ultramar (PTU) da Unión. A mencionada modificación entrou en vigor o 1 de xaneiro de 2012.

A oficina de información, xestión e apoio ás rexións ultraperiféricas (RUP) está situada na cidade de Las Palmas de Gran Canaria, na illa de Gran Canaria.

As rexións ultraperiféricas significan que a Unión posúe un amplo territorio marítimo, pero tamén unha economía aínda máis diversa, producindo, por exemplo, ron, azucre de cana, bananas, plátanos e outras froitas e hortalizas exóticas. Estas rexións tamén son ricas en oportunidades que poden axudar a fomentar as relacións entre os países veciños destas rexións e a Unión, ao tempo que ofrecen lugares atractivos para determinadas actividades relacionadas coa investigación e a alta tecnoloxía, como o Instituto de Astrofísica das Canarias, agás a base da Axencia Espacial Europea presente en Suramérica de xeito extraoficial.

Azores miniatura| Arquipélago dos Azores ligazón=Fitxer:Flag_of_the_Azores.svg|20x20px A Região Autònoma dos Açores é un grupo de nove illas, poboadas por algo menos dun cuarto de millón de habitantes e situadas no medio do océano Atlántico, a uns 1.500 km de Lisboa, e que forma parte do arquipélago de Macaronesia.

Aínda que poderían aplicarse excepcións á aplicación do dereito da UE, non as hai. O seu IVE é inferior ao do resto de Portugal, pero non están fóra da zona do imposto sobre o valor engadido da UE.

Illas Canarias miniatura| Illas Canarias ligazón=Fitxer:Flag_of_the_Canary_Islands.svg|alt=Bandera de les Illes Canàries|20x20px|Bandeira das Illas Canarias As Illas Canarias son un arquipélago fronte á costa africana, que constitúe unha Comunidade Autónoma Española. Esta rexión ultraperiférica é a de maior poboación e a máis poderosa economicamente.