thumb|Al-Salt nevada As-Salt (árabe السلط As-Salt), tamén coñecida como Salt, é unha antiga cidade comercial e centro administrativo no centro-oeste de Xordania. Está situada na antiga estrada principal que levaba de Amán a Xerusalén. Situada nas terras altas de Balqa, a uns 790–1.100 metros sobre o nivel do mar, a cidade está construída no recodo de tres outeiros, preto do val do Xordán. Un dos tres outeiros, Jabal al-Qal'a, é o lugar dunha fortaleza en ruínas do século XIII. É a capital da gobernación de Balqa de Xordania.
O municipio de Salt ten uns 107.874 habitantes (2018).
En 2021, a cidade de Salt foi inscrita na lista do Patrimonio Mundial da UNESCO.
Etimoloxía O nome "Salt" deriva da palabra latina saltus, que significa "bosque".
Historia Non se sabe cando se poboou a cidade por primeira vez, pero crese que construíuna o exército macedonio durante o reinado de Alexandre o Grande. A cidade coñecíase como Saltus na época bizantina e foi a sede dun bispado. Naquel momento, a cidade considerábase o principal asentamento na ribeira leste do río Xordán. O asentamento foi destruído polos mongois e logo reconstruído durante o reinado do sultán mameluco Baibars (1260–1277).
Salt foi noutro tempo o asentamento máis importante da zona entre o val do Xordán e o deserto oriental. Debido á súa historia como importante enlace comercial entre o deserto oriental e o oeste, foi un lugar significativo para os moitos gobernantes da rexión.
Os romanos, os bizantinos e os mamelucos contribuíron ao crecemento da cidade, pero foi a finais do século XIX e principios do século XX, cando os otománs estableceron unha capital administrativa rexional en Salt e animaron os asentamentos doutras partes do seu imperio, que Salt gozou do seu período máis próspero.
Período otomán thumb|right|220px|Unha rúa na Cidade Vella con motivos otománs thumb|right|Escaleiras que conducen ás casas da Cidade Vella En 1596, durante o Imperio Otomán, Salt mencionase no censo como situada na nahiya de Salt na liwa de Ajlun, cunha poboación musulmá de 40 fogares e 5 solteiros e unha poboación cristiá de 25 fogares. Os aldeáns pagaban un tipo impositivo fixo do 25% sobre varios produtos agrícolas, incluíndo trigo, cebada, oliveiras/viñedos, cabras e colmeas, ademais de ingresos ocasionais e un peaxe de mercado, un total de 12.000 akçe.Hütteroth e Abdulfattah, 1977, p. 169
A finais do século XVIII, Salt era o único asentamento permanente na rexión de Balqa, unha situación que persistiu ata ben entrado o século XIX. O resto da Balqa estaba dominado polas tribos beduínas locais. Foi a cidade e o centro comercial máis desenvolvido de Transxordania desde o século XVIII ata os primeiros anos do Emirato de Transxordania. A auga potable da cidade era subministrada por dúas abundantes fontes, que tamén regaban os xardíns da cidade ao longo do regato Wadi Shu'ayb. Estaba situado nas ladeiras dun outeiro cónico, no cumio do cal se erguía un forte, e ao longo das cristas de dous profundos vales lindeiros, que proporcionaban unha defensa natural contra as invasións das tribos beduínas veciñas. Os habitantes de Salt negociaron termos coas tribos, que lles garantiron aos habitantes da vila acceso aos seus campos de trigo nas chairas orientais dos Balqa a cambio de darlles aos membros das tribos acceso aos extensos mercados da vila. Formuláronse acordos de aparcería coas tribos polos que os habitantes da vila de Salt acamparían en Amán e Wadi Wala na primavera ata a colleita e pagarían un tributo anual á tribo dominante dos Balqa. Ata arredor da década de 1810, a tribo primordial eran os Adwan, coñecidos como "señores dos Balqa". Despois, os Banu Sakhr apoderáronse dos Adwan e cobraron o tributo de Salt.
As defensas e o illamento da cidade nunha terra practicamente controlada por tribos beduínas tamén permitiron aos seus habitantes ignorar as imposicións das autoridades otomás sen consecuencias. Os viaxeiros occidentais de principios do século XIX informaron de que o líder da cidade exercía efectivamente a mesma autoridade que calquera dos gobernadores provinciais da Siria otomá nomeados polo sultán.
A principios do século XIX, a xente da cidade pertencía principalmente aos clans de Fakhoury, Akrad, Awamila e Qatishat. Cada clan estaba encabezado polo seu propio xeque, un ou dous dos cales actuaban como "shaykh al-balad" (líder da cidade), que tiña a súa base no forte e era o encargado de protexer Salt dos ataques beduínos. A poboación estaba formada por unhas catrocentas familias musulmás e oitenta cristiás. Segundo as observacións de Buckingham na década de 1820, aproximadamente 100 cristiáns en Salt eran inmigrantes de Nazaret que se mudaron á cidade para evitar as exaccións de Jazzar Pasha, o gobernador otomán de Acre. As relacións entre musulmáns e cristiáns eran amigables e as dúas comunidades compartían os mesmos estilos de vida, vestimenta e lingua árabe. Salt organizouse en barrios, cada un controlado por un dos tres clans principais, e contiña varias mesquitas, unha igrexa e unhas vinte tendas durante este período. Salt abastecía á zona rural circundante ata Karak, que carecía de mercado ata finais do século XIX, e as mercadorías do seu mercado chegaban desde Tiro e Exipto. Exportaba pasas, follas de sumagre para as curtidurías de Xerusalén, qili (un tipo de freixo, un ingrediente clave do xabón de Nabulsi) a Nablus e plumas de avestruz subministradas polos beduínos a Damasco. Nablus foi o principal socio de Salt, e Salt serviu como centro transxordanio da familia Tuqan, con sede en Nablus. Aínda que a maioría dos habitantes eran agricultores, tamén había artesáns e un número menor de tendeiros, estes últimos contratados por comerciantes de Nablus, Nazaret e Damasco.
En 1834, a xente da cidade e os beduínos locais loitaron xuntos para expulsar as forzas da provincia practicamente autónoma de Exipto liderada por Ibrahim Pasha, o primeiro enfrontamento rexistrado da revolta dos campesiños en Palestina. O dominio otomán no Levante restaurouse en 1840, pero Salt seguiu sendo só nominalmente parte do Imperio. En 1866–1867, o gobernador de Damasco Mehmed Rashid Pasha (1866–1871) estendeu as reformas de centralización e modernización imperiais Tanzimat en Transxordania. Liderou unha gran forza de tribos beduínas de Rwala, Wuld Ali e Banu Hasan, homes da chaira Hauran, montañeses drusos e tropas regulares de infantería, cabalería e artillería cara a Salt, deténdose a tres horas ao norte do cidade. Desde alí, ofreceu perdoar aos habitantes de Salt por aliarse cos Adwan e os Banu Sakhr contra as autoridades. A cidade organizou unha delegación de grandes musulmáns e cristiáns que negociaron a entrada sen oposición dos otománs en Salt o 17 de agosto. Rashid Pasha reparou o forte danado onde aloxou 400 soldados. Nomeou ao kurdo damasceno Faris Agha Kadru como primeiro gobernador de distrito de Salt e estableceu un consello administrativo electo composto polas familias da elite de Salt. Rashid Pasha confiscou enormes cantidades de gran e gando da cidade como compensación polos atrasos dos impostos.
O apoxeo de Salt foi a finais do século XIX, cando chegaron comerciantes de Nablus para expandir a súa rede comercial cara ao leste, máis alá do río Xordán. Como resultado da afluencia de recén chegados, este período viu a rápida expansión de Salt, pasando dunha simple aldea a unha cidade con moitos edificios arquitectonicamente elegantes, moitos construídos no estilo "Nablusi" coa atractiva pedra local de cor mel. Un gran número de edificios desta época sobrevibian en 2009.
Mandato británico, emirato e independencia Durante a primeira guerra mundial, Salt foi capturada aos otománs polo terceiro batallón da Lexión xudea do corpo expedicionario británico, e o seu comandante, Eliezer Margolin, foi nomeado gobernador militar de Salt.Lieutenant-Colonel Eliazar Margolin leading the 39th Royal Fusiliers through Bet Shemen in Israel . Desert Column Forum Pix. Accessed 3 de maio de 2022.
Despois da guerra, a cidade foi o lugar que Herbert Samuel, alto comisionado británico de Palestina, elixiu para facer o seu anuncio de que os británicos estaban a favor dunha entidade gobernada por Hejaz haxemita na ribeira leste da Palestina Mandataria (actual Xordania). Este desexo fíxose realidade en 1921 cando Abdullah I se converteu en emir de Transxordania. Salt parecía ser a cidade que sería escollida como capital do novo emirato, xa que a maior parte da industria e o comercio transcorrían por Salt. Durante este período, Salt non tiña institutos. Aínda así, Abdullah escolleu a cidade como capital do seu emerxente emirato, pero máis tarde cambiou de opinión e trasladou o seu complexo e a súa comitiva a Amán cando el e os notables de Salt tiveron un desacordo. Amán naquel momento era unha pequena cidade de só 20.000 habitantes que experimentou un rápido crecemento.
O censo xordano de 1961 atopou 16.176 habitantes en Al-Salt, dos cales 2.157 eran cristiáns.
Galería
Notas
Véxase tamén
Bibliografía
Ligazóns externas Archival photos of Salt at the American Center of Research
Categoría:Patrimonio da Humanidade en Xordania