O Reino de Serbia foi un estado balcánico que creado a partir do Principado de Serbia o 23 de marzo de 1882. Despois de loitar contra o Imperio Otomán para lograr a súa su independencia, tamén tivo que loitar contra o Reino de Bulgaria.
O pequeno reino foi ocupado finalmente polas Potencias Centrais durante a primeira guerra mundial e, ao finalizar esta, uniuse ao Reino de Montenegro e ao Estado dos Eslovenos, Croatas e Serbios para formar o Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos o 1 de decembro de 1918.
Comprendía territorios dos actuais estados de Serbia e a Macedonia do Norte.
Historia
Desde 1878 a política do Principado de Serbia dividírase en dúas correntes principais: a dos austrófilos e a dos rusófilos.Vucinich (2006), páx. 231. O reino de Serbia tras o Congreso de Berlín de 1878.|miniatura|esquerda
Ambas as dúas tiñan influencias da política europea do momento e distinguíanse principalmente pola súa orientación en política exterior. Estas correntes continuaron no seu estado sucesor, o reino de Serbia.
Os austrófilos admiraban a cultura europea occidental e sostiñan que o desenvolvemento de Serbia requiría un acercamento ao Imperio Austrohúngaro, que detería o avance ruso nos Balcáns. Agrupábanse en torno ao Partido Progresista e o seu principal representante foi o rei Milan I de Serbia.
Os rusófilos concentrábanse nos Partidos Radical e Liberal. Orixinariamente moi influídos por anarquistas e socialistas rusos e, teoricamente representantes dos intereses dos campesiños, os primeiros fóronse convertendo simplemente nun partido nacionalista e monárquico.
Defensores do goberno constitucional, non dubidaron en aliarse con elementos reaccionarios en ocasións. Compartían cos liberais a preferencia por Rusia como referente exterior e unha ideoloxía paneslava. Os seus ideais de expansión requirían a axuda da gran potencia eslava, o Imperio ruso.
Período austrófilo O reinado de Milan
Política exterior O período comezou coa desilusión nacional polos resultados do conflito de 1875-1878, que terminara coa ocupación austrohúngara de Bosnia e Hercegovina e a perda do apoio ruso, que defendera as ambicións búlgaras.Jelavich (1977), páx. 185 O rei Milan I de Serbia, anterior príncipe. Aliñou ao su país coa veciña Austria-Hungría e debilitou á dinastía Obrenović polas súas disputas matrimoniais.|miniatura|esquerda
Tras o acordo comercial de 1881 con Austria-Hungría os dous países subscribiron unha convención secreta que converteu ao país practicamente nun protectorado austrohúngaro (). O pacto tiña unha duración de 10 anos e foi renovado en 1889 antes da abdicación do rei Milan, aínda que en 1899 caducou. Milan rubricouno convencido de que o futuro do seu país estaba unido ao do Imperio Austrohúngaro. Tomada Bosnia polos austrohúngaros e con Rusia apoiando a Bulgaria, Serbia necesitaba o apoio dunha gran potencia para expandirse cara a Macedonia. Unha das cláusulas do tratado con Austria obrigaba a Serbia a limitar a propaganda nacionalista en Bosnia e Hercegovina, recentemente ocupada polo Imperio, co consentimento ruso. A cambio, os austrohúngaros comprometíanse a axudar a Milan contra as actividades dos seus rivais, os Karadjordjević. O Imperio tamén se prometía en axudar a Milan a coroarse como rei e a non opoñerse á expansión de Serbia cara ao sur.Vucinich (2006), p. 73 En contrapartida, Serbia debía someter os seus tratados con outras nacións ao consentimento austrohúngaro.Vucinich (2006), p. 173 A alianza austro-serbia era a única alternativa para o país, que necesitaba o apoio dunha gran potencia nas súas relacións internacionais.
O acordo foi xestionado practicamente polo rei e o goberno, ao coñecelo, dimitiu en protesta. Oficialmente emendaríanse os artigos sobre a política exterior serbia, pero o soberano comprometeuse en segredo a mantelos. En marzo de 1882 o Estado converteuse en reino.
En 1882 a quebra dunha compañía francesa coa que o Estado asinara un gran contrato co beneplácito austrohúngaro produciu un grande escándalo.Jelavich (1977), páx. 186 Serbia comezou perdendo o equivalente aos seus ingresos anuais e a investigación sobre o contrato destapou a ampla corrupción nacional, que afectou ao propio monarca. A pesar da axuda austrohúngara o desprestixio para o novo rei re os seus ministros foi enorme.
A partir de 1883, co exilio de numerosos opositores ao rei en Bulgaria, a tensión con esta creceu.Jelavich (1977), páx. 189 En 1885, convencido da debilidade militar búlgara, Milan atacou o principado veciño, sendo completamente derrotado. Só a intervención austrohúngara logrou evitar perdas ao país.
Política interna En Serbia, ao igual que na veciña Romanía, a pesar der seren formalmente monarquías constitucionais, o monarca tiña un gran poder político: nomeaba aos ministros. Estes, á súa vez, podían influír nos resultados das eleccións que convocaban. Milan, porén, non tiña o control do poder político. Débil, folgazán, corrupto e insignificante, tiña facilidade para crearse inimigos. Non contaba coas calidades necesarias para reunir en torno a si ás distintas faccións políticas nin para converterse en caudillo do país, por entón débil e atrasado.
miniatura|Cedomilje Mijatović, destacado dirixente político dos Progresistas, un dos dous partidos máis achegados aos Obrenović, que foron perdendo respaldos paulatinamente fronte aos seus rivais Radicais a finais do século XIX e comezos do XX.
Durante o seu reinado, ademais do Partido Liberal, no goberno ao comezo do período, xurdiron outras dúas agrupacións políticas destacábeis: o Partido Progresista e o Partido Radical. Os progresistas proviñan da ala esquerda do Partido Conservador. Partidarios de seguir o modelo da Europa occidental, consideraban a Rusia atrasada e primitiva. Formado en xeral por persoas de cultura e cosmopolitas, defendían o habitual ideario liberal do século XIX: dereitos civís, incluíndo a liberdade de prensa e asociación, xustiza independente e gobernos locais. O seu obxectivo era o das clases medias de Europa occidental.
Os radicais tiñan unha orixe popular, de raíces marxistas, populistas e anarquistas. Ao comezo situábanse ideoloxicamente moi á esquerda dos progresistas. Defendían o sufraxio universal masculino, un goberno baseado no parlamento, impostos graduais e directos, dereitos civís e gobernos locais autónomos. Opoñíanse en especial ao control policial das eleccións, que impedía a súa vitoria. Aínda que inicialmente non se dirixía ao campesiñado, posteriormente si que intentou gañar o seu favor.
Desde 1880, tras doce anos de gobernos liberais, a crise polas negociacións comerciais con Austria-Hungría deu paso a un novo goberno progresista. Os progresistas controlaron a política serbia durante os seguintes 7 anos e asinaron un acordo co Imperio Austrohúngaro en abril de 1881. O acordo foi favorábel para a agricultura serbia a cambio de permitir a entrada preferente de produtos industriais austrohúngaros, que non supoñían competencia aos serbios xa que estes non existían. Austria-Hungría pasou a controlar o 77 % das importacións serbias e o 82 % das súas exportacións.Jelavich (1977), páx. 187.
Os gobernos progresistas, aínda que non democráticos,Jelavich (1977), páx. 188 comezaron a aprobar medidas modernizadoras, como as leis de liberdade de prensa, independencia do poder xudicial, obrigatoriedade da ensinanza primaria... En 1883 estableceuse o servizo militar obrigatorio e fundouse o Banco Nacional. Os antigos funcionarios, favorábeis aos liberais, deron paso aos partidarios dos progresistas. Estes defendían os intereses da clase media, ignorando os da maioría campesiña do país. En xeral, o seu período de goberno destacou polos continuos escándalos internos e os desastres en política internacional.
En 1883 os progresistas perderon as eleccións ante os radicais, pero Milan negouse a encargarlles formar goberno e chamou aos conservadores, que tiveron que reprimir en novembro a revolta de Timok na que os radicais participaron e que levou ao exilio a algúns dos seus dirixentes. En 1884 os progresistas regresaron ao goberno.
A partir da década de 1880 os conflitos persoais da familia real afectaron continuamente á política nacional. En 1887 a raíña e o herdeiro ao trono abandonaron o país.
En 1888, incapaz de lograr unha vitoria electoral para os seus protexidos progresistas, Milan convocou unha Asemblea Constituínte que, en 1889, promulgou unha nova constitución máis democrática. A continuación, en marzo de 1889, Milan abdicou e abandonou o país.
O reinado de Alexandre
Política exterior Despois do seu matrimonio en 1900 Alexandre tratou de acercarse a Rusia, que non lle concedeu, porén, un apoio incondicional.Vucinich (2006), páx. 24 O afastamento de Austria-Hungría, consecuencia dos seus intentos de congraciarse con Rusia, deu lugar a constantes roces. Os rusos insistían en que o rei, reticente a iso, entregase o goberno aos radicais, que lles eran favorábeis.Vucinich (2006), páx. 35 miniatura|Alexandre I de Serbia, último monarca da dinastía Obrenović. O seu reinado caracterizouse polos reveses en política internacional e os seus escándalos persoais. Morreu asasinado en 1903.
O principal problema do momento era o futuro de Macedonia, que impediu o establecemento de relacións cordiais con Bulgaria e Montenegro, rivais no repartimento futuro da rexión. Austria-Hungría manifestouse completamente oposta á expansión serbia en Macedonia e os rumores sobre avances serbios na rexión ou dunha posíbel anexión do Sandžak por Austria-Hungría deteriorou aínda máis as relacións en 1901-1902.Vucinich (2006), páx. 31 O Imperio utilizou repetidamente o seu control sobre as exportacións serbias para premer a Alexandre, que non logrou, a pesar dos seus intentos en 1902, mellorar as relacións entre as dúas nacións.Vucinich (2006), páx. 32 Rusia, favorábel ao acercamento de Bulgaria e Serbia, non logrou este obxectivo pola hostilidade mutua debido a Macedonia.
As relacións co Imperio Otomán flutuaron, empeorando polos ataques albaneses á poboación serbia en Macedonia e polas ansias territoriais serbias na rexión.
Política interior Tras a abdicación de Milan, que se considerou unha vitoria dos radicais, estes formaron goberno, aínda que non con programa campesiño, dos que obtiña o seu apoio, senón da clase media. Novamente houbo un cambio nos funcionarios, que se encheu de simpatizantes dos radicais.
En xuño de 1892 os radicais deron paso a un novo goberno liberal, que se serviu do exército e a policía para lograr unha maioría nas eleccións. En abril de 1893, porén, Alexandre deu un golpe de Estado real instigado polo seu pai e apoiado polo Exército. As eleccións que seguiron devolveron o goberno aos radicais. En 1894 o monarca aboliu a constitución liberal de 1888 e restaurou a de 1869. En toda a década foi capaz de controlar a política nacional enfrontando aos partidos, pero a súa vida privada minou a súa popularidade.
Os partidos Progresista e Liberal foron perdendo apoios, mentres medraban os do Radical, en xeral oposto ao monarca. Os intentos de reconciliación entre 1900 e 1902 terminaron fracasando, exixindo os radicais o control do goberno, ao que o rei replicou restaurando o goberno persoal. O derradeiro ano do seu reinado Alexandre gobernou mediante favoritos e o rexeitamento ao monarca estendeuse, creando un clima de inestabilidade que debilitou ao país.Vucinich (2006), páx. 232
A política nacional quedou ademais marcada pola vida persoal do rei e a dos seus proxenitores, que se converteu no díxome-díxome de Europa.Jelavich (1977), páx. 190 A relación e posterior matrimonio de Alexandre coa viúva Draga Mašin foron impopulares e os propios pais de Alexandre desaprobárono.Jelavich (1977), páx. 191 Desde a voda en 1900 o resto do reinado estivo centrado nos escándalos da familia real.