Сицилија (старогрчки : Σικελία) — првата провинција што ја стекнала Римската Република и го опфаќа островот Сицилија. Западниот дел на островот потпаднал под римска контрола во 241 година пр.н.е. на крајот на Првата пунска војна со Картагина. Од 227 година пр.н.е. на островот редовно бил назначуван претор. До неговиот пораз во 212 година пр.н.е. за време на Втората пунска војна, Кралството Сиракуза под Хиерон II останало независен сојузник на Рим.Cartwright, Mark. "Syracuse", World History Encyclopedia, 28 April 2011 Потоа, провинцијата го опфаќала целиот остров Сицилија, островот Малта и помалите островски групи (Егадските Острови, Липарските Острови, Устика и Пантелерија).
За време на Римската Република, островот бил главен снабдувач со жито на градот Рим. Собирањето било тешко, предизвикувало вооружени востанија познати како Прва и Втора сервилна војна во вториот век пр.н.е. Во првиот век било прочуено гонењето на римскиот управник Верес од страна на Кикерон, заради неговата корупција. Во граѓанските војни кои довеле до крај на Римската Република, Сицилија била под контрола на Секст Помпеј против Вториот триумвират. Кога островот конечно паднал под контрола на Август во 36 година пр.н.е., бил суштински реорганизиран, при што биле основани римски колонии во неколку големи градови.
Провинцијата била мирна, земјоделска територија во поголемиот дел од царскиот период. Заради тоа, ретко се споменува во книжевните извори, но археологијата и епиграфиката откриваат неколку просперитетни градови. Такви се Лилибеум и Панормус на запад и Сиракуза и Катанија на исток. Овие заедници биле организирани на сличен начин како и другите градови на Римското Царство и главно биле под сопствена управа. Грчкиот и латинскиот биле главни јазици на островот, но се зборувало и пунски, хебрејски и веројатно други јазици. На островот имало неколку еврејски заедници, а од околу 200 година од нашата ера има и докази за значителни христијански заедници.
Непосредно пред губењето на западниот дел на Римската Империја во 476 година, провинцијата накратко паднала под контрола на вандалското кралство на Северна Африка. Набрзо била вратена во Кралството Италија и вратена под римска контрола под источниот император во Константинопол и таму останала до 9 век.
Историја
Прва пунска војна Тиранинот на Сиракуза од 317 и крал на Сицилија од 307 или 304 година пр.н.е., Агатокле, починал во 289 година пр.н.е. На Мамертинците, група негови платеници од Кампанија, им бил понуден надомест, а за возврат да го напуштат градот. Меѓутоа тие ја зазеле Месина, ги убивале и протерувале мажите, а жените ги држеле во ропство.Polybius 1.7.3–4
Како одговор на ова, сиракузискиот генерал Хиерон, кој ги реорганизирал платениците и го ставил под контрола разбојништвото, во 269 година пр.н.е. почнал да напредува кон Месина. Картагинците, секогаш желни да го спречат прекумерното зајакнување на една единствена сила и да ја задржат Сицилија поделена, им понудиле помош на Мамертинците. Хиерон морал да се врати во Сиракуза, каде што ја зел титулата крал. Набргу потоа, Мамертиците решиле да го протераат картагинскиот гарнизон и наместо тоа да побараат помош од Римјаните.
За соодветноста да им се помогне на Мамертинците имало расправа во Рим. Претходно, Рим дејствувал против платениците од Кампанија кои го следеле примерот на Мамертинците и ја презеле контролата над Региум (модерна Реџо Калабрија). Покрај тоа, се чинело јасно дека интервенцијата во Сицилија би довело до судар со Картагина. Според историчарот Филин од Агригент, кој тежнеел кон Картагинците, постоел договор меѓу Рим и Картагина кој ги определувал нивните соодветни сфери на влијание и според кој Сицилија им припаднал на Картагинците. Овој „Филински договор“ ни е познат од Полибиј, кој го споменува за да го негира неговото постоење. Полибиј, исто така, тврди дека Римјаните биле охрабрени да интервенираат од економски мотиви, поради богатството на Сицилија во овој период. Одлуката дали да им се помогне или не на Мамертинците, Сенатот му ја препуштил на народното собрание, кое одлучило да испрати помош. Ова не било формална објава на војна против Картагина, но интервенцијата во Сицилија била доволна како casus belli и на тој начин го означила почетокот на Првата пунска војна (264–241 година пр.н.е.).
Ова била прва интервенција на римските сили вон италијанскиот полуостров. Хиерон, во сојуз со Картагина против Мамертинците, морал да се соочи со легиите на Валериус Месала. Римјаните брзо ги протерале Сиракузијците и Картагинците од Месина. Во 263 година пр.н.е., Хиерон ја сменил страната, склучил мировен договор со Римјаните во замена за обештетување од 100 талани, со што го обезбедил одржувањето на неговата моќ. Сè до неговата смрт во 215 година пр.н.е., тој се покажал како лојален сојузник на Римјаните. Им давал помош, особено жито и опсадно оружје. За освојување на картагинската база во Агригентум во 262 година пр.н.е. оваа помош била од суштинско значење. Лојалноста на Хиерон била искажана и во мировниот договор кој им бил наметнат на Картагинците на крајот на војната. Со овој договор на Картагинците им било забрането да го нападнат како Хиерон, така и неговите сојузници. Сепак, се чини дека проримското чувство не било универзално во Сиракуза и дека имало група против Хиерон која ги претпочитала Картагинците.
На крајот на Првата пунска војна, Рим го освоил поголемиот дел од островот, освен Сиракуза, која задржала широка автономија (иако се барало да ја прифати римската надмоќ во регионот). Во прилог на Сиракуза, кралството на Хиерон добило голем број на центри во источниот дел на островот, како што Акраи, Леонтини, Мегара, Елоро, Нетум и Тауромениум, а веројатно и Моргантина и Камарина.
Покрај гореспоменатиот Филин, за Првата пунска војна имало и други извештаи напишани од автори кои биле против Рим. Таков бил Сосил од Спарта. Полибиј го анализирал и критикувал делото на Филин, додека она на Сосил, целосно го отфрлил како „вулгарно озборување во берберница“. Полибиј исто така критикувал проримски извештај напишан од историчарот Фабиус Пиктор. Претставата за војната во античкиот изворен материјал е многу делумна: мотивациите на Мамертинците се оставени нејасни и до времето на Полибиј (околу сто години по почетокот на војната) имало различни мислења дури и во Рим. Впечатокот според античките извештаи дека војната меѓу Картагина и Рим била неизбежна, исто така, изгледа сомнителен. Дури и традиционалното објаснување дека Картагина му се заканувала на Рим во Месинскиот Проток изгледа анахроно според Мозис Финли, бидејќи Картагина никогаш не покажала склоност за ширење во Италија. Веројатно никој во Рим не предвидел дека интервенцијата во Месина ќе доведе до конфликт од такви размери. Според извештајот на Полибиј, тоа се променило дури по освојувањето на Агригентум.Polyb.1.20.1–2 Финли вели: „Овој аргумент изгледа премногу едноставен и шематски, но е точен во смисла дека дури тогаш Рим ја донел суштинската одлука за создавање флота, без која немало изгледи рамноправно да се бори против Картагинците“. Од друга страна реакцијата на Картагинците на римската интервенција лесно се објаснува: Сицилија отсекогаш била основа за картагинската контрола над морињата.
Во секој случај, фактот што Римјаните на крајот го освоиле островот го отежнува создавањето на урамнотежена реконструкција на условите на Сицилија во овој период. Она што е сигурно е дека Првата пунска војна имала катастрофален ефект врз територијата. И Рим и Картагина извршиле злосторства: 250.000 жители на Агригентум (татковината на Филин) биле продадени како робови во 262 година пр.н.е., а седум години подоцна Картагинците ги урнале ѕидините на истиот град и го запалиле. По римското освојување на Камарина во 258 година пр.н.е., поголемиот дел од жителите биле продадени во ропство, а истата судбина ја доживеале и 27.000 жители на Панорм (иако 14.000 биле откупени). Римјаните во 250 година пр.н.е. го срамниле со земјата Селинус и градот не бил повторно населен до доцната антика. Десет години, до крајот на војната по Битката кај Егетите, Лилибеум ѝ се спротивставувал на римската опсада.
Првата римска провинција Со римската победа во Првата пунска војна целиот остров Сицилија паднал во римски раце. Претходните римски освојувања во Италија резултирале со директна анексија или асиметрични договори со Рим како хегемонска сила. Овие договори гарантирале значителна внатрешна автономија за сојузниците. Од освоените се барало да придонесуваат со војници кога ќе се побара, но не и да плаќаат каков било вид данок. Веројатно поради сложената мешавина на етникуми на островот и можеби, исто така, со цел да се повратат трошоците настанати за време на војната преку систем на фискална контрола кој ја исклучувал отстапката за широка автономија, Сицилија била дефинирана со различен институционален систем.
Структурата на провинцијата се состоела од претор, кому за финансиските прашања му помагале двајца квестори, еден со седиште во Лилибеум и еден со седиште во Сиракуза. Не е јасно како е воспоставен овој систем. Се претпоставува дека од 240 година пр.н.е. владата на западна Сицилија му била доверена на квестор кој бил испраќан на годишно ниво во Лилибеум.Michael Crawford, Coinage and Money Under the Roman Republic: Italy and the Mediterranean Economy, University of California Press, 1985, p. 104. Проучувачите, како Филипо Коарели и Мајкл Крафорд, сметаат дека е можно владата на Сицилија да му била доверена на privatus cum imperio, односно аристократ без службена функција и со воена команда доделена на лична основа, испратена со административна и судска надлежност. Вонредни гувернери од овој вид биле видени веќе за време на Првата пунска војна и повторно се појавуваат за време на Втората пунска војна. Ако се претпостави дека во Лилибеум имало квестор, не е јасно дали оваа позиција била воспоставена веднаш по завршувањето на војната, нешто подоцна, или тоа го извршувал еден од квесторите што веќе постоеле, дека бил еден од quaestores classici (благајници на флотата), кои првпат биле воспоставени во 267 година пр.н.е., кога бројот на квестори бил зголемен од четири на осум.See "Questore" on treccani.it. Не е јасно, исто така, дали од почетокот имало два квестора во провинцијата, бидејќи во сите провинции кои биле основани после тоа, имало само по еден квестор. Според Антонино Пинцоне, оваа разлика се објаснува со фактот дека Сицилија „паднала под контрола на Рим во две фази“, така што „позицијата на квесторот на Лилибеум треба да се смета за еден вид остаток и неговото влијание да им се припише на финансиските и воените аранжмани наследени од квесторот“.
Потоа, во 227 година пр.н.е., биле назначени два нови претори (praetores provinciales): едниот, Гај Фламиниј, бил испратен во Сицилија; другиот, Марко Валериј Левин, во новата провинција Корзика и Сардинија. Првично, поимот провинција ја означувал јурисдикцијата на судијата (особено поседувањето на imperium); на укажувал на територијата под нивна контрола. Промената од 227 била пријавена од Гај Јулиј Солинус:
Во 227 година пр.н.е. на сицилијанските заедници им бил наметнат годишен данок на жито на сицилијанските заедници со lex frumentaria. Ова е најдобро познато за провинцијата Сицилија од контекстот од 1 век пр.н.е. (како резултат на Верините на Цицерон). Во тоа време, данокот се состоел од една десетина од жетвата и можно е дека овој систем произлегувал од Сиракуското Кралство (lex Hieronica, изведени од Птоломејскиот житен данок). Десетата декума (десетина) му била доделувана на оној што ќе понуди најмногу (кој ветил дека ќе собере најголем износ на модии). Овие договорувачи биле наречени декумани. Се чини дека овој lex frumentaria имал резултати кои „не биле претерано тешки за градовите да плаќаат... и малите сопственици на Италијанците живеат на островот. Се развил во контекст на фокусот на Гај Фламиниј за развојот на малите сопственици и на нивната класа.“
Втора пунска војна