Казашки глад од 1930-1933 година, исто така познат како 'Ашаршилик, — глад за време на кој околу 1,5 милиони луѓе загинале во Казашката Автономна Социјалистичка Советска Република, тогаш дел од Руската Социјалистичка Федеративна Советска Република во Советскиот Сојуз, од кои 1,3 милиони биле етнички Казаци. Се проценува дека 38 до 42 проценти од сите Казаци умреле, што е најголем процент од која било етничка група убиена од советскиот глад од 1930-1933 година. Други истражувања проценуваат дека дури 2,3 милиони починале. Комитетот создаден од парламентот на Казахстан Richter, James, Famine, Memory, and Politics in the Post-Soviet Space: Contrasting Echoes of Collectivization in Ukraine and Kazakhstan , Nationalities Papers, 2019, P. 1 со кој претседавал историчарот Манаш Козибаев заклучил дека гладот е „манифестација на политиката на геноцид“, со 1,75 милиони жртви.Abylkhozhin, B. Zh.
Гладот започнал во зимата 1930 година, цела година пред гладот во Украина, наречен Гладомор, кој бил најлош во годините 1931-1933 година. Гладот ги направил Казаците малцинство во Казашка АССР; тоа предизвикало смрт или миграција на голем број луѓе, и дури во 1990-тите, по распадот на Советскиот Сојуз, Казаците повторно станале најголемата етничка група во Казахстан. Пред гладот, околу 60% од жителите на републиката биле етнички Казаци, процент значително намален на околу 38% од населението по гладот. Некои научници сметаат дека гладот припаѓа на пошироката историја на присилната колективизација во Советскиот Сојуз и дел од советскиот глад од 1932-1933 година. Советските власти се вклучиле во репресивни политики за време на гладот, како што било ставање на црн список на цели области од трговија со други области и стрелање на илјадници Казаци за време на обидите да избегаат преку границата во Кина.
Некои историчари го опишуваат гладот како законски препознатлив како геноцид извршен од советската држава, според дефиницијата наведена од Обединетите нации; сепак, некои тврдат поинаку. Во Казахстан, понекогаш се нарекува геноцид на Голошчиокин ( по Филип Голошчиокин, кој бил прв секретар на Комунистичката партија во Казашки АССР, за да се нагласи неговата вештачка природа.
Етимологија Гладот е попознат како Ашаршилик. Доаѓа од казашки: Ашаршылық, што значи „глад“ или „гладување“.
Заднина Во годините што довеле до гладот, неколку меѓусебно поврзани фактори одиграле клучна улога во влошувањето на страшната ситуација. Историскиот контекст бил обликуван од сложената интеракција на демографските промени и традиционалните номадски сточарски практики во Средна Азија, особено насочени околу исхраната базирана на месо и млечни производи. Номадскиот начин на живот на Казаците вклучувало сезонско движење на стадата низ огромните степски пространства како одговор на непредвидливата достапност на ресурси за пасење, поттикната од суровата клима во регионот и различниот терен. Како резултат на тоа, потпирањето на месо од добиток, особено за време на долгите и сурови зими, станало основен аспект на опстанокот во казашката степа.
Демографскиот пејзаж, исто така, одиграл клучна улога, бидејќи населението во регионот било обележано со значителен број номадски казахстански сточари, што придонело за потпирање на стоката за егзистенција. Традиционалните практики на одгледување животни и конзумирање на нивното месо биле сложено поврзани со културните норми и историските традиции на Казахстан.
Сепак, уништувањето на номадското сточарство ги има своите корени во 19 век со руското освојување на Средна Азија, што означило значајна пресвртница. Руските власти вовеле промени кои го вклучиле лицитацијата на плодното земјиште како обид да ги привлечат руските селани во регионот со фокус на земјоделството, со цел да го трансформираат традиционалниот номадски начин на живот. Оваа промена во користењето на земјиштето и економските активности ја нарушила деликатната рамнотежа што ја одржувале казашките сточари со милениуми, што резултирало со намалена номадска мобилност и зголемена потрошувачка на жито. Овие промени ја поставиле сцената за понатамошни нарушувања на почетокот на 20 век, бидејќи регионот се борел со последиците од Руската револуција и последователната Руска граѓанска војна. Ситуацијата била влошена од политиката на Продразверстка, усвоена од болшевичката влада, заедно со веќе предизвикувачките ефекти од силната периодична суша, вклучително реквизиција на жито од руралните области за поддршка на урбаното население и извоз, што довело до казашкиот глад од 1919-1922 година каде околу 400.000 до 2 милиони луѓе умреле како негова последица.
Со формирањето на Советскиот Сојуз во 1922 година, Казахстан бил вовлечен во сферата на советската власт. Оваа транзиција го ставил регионот под влијание на политиките донесени од советската влада, особено првиот петгодишен план спроведен на чело со Јосиф Сталин. Во срцето на овие политики бил нагонот за колективизација на земјоделството, практика која вклучувала интегрирање на приватното земјиште и работната сила во колективното земјоделство.
Преглед Знаците на казашкиот глад започнале да се појавуваат кон крајот на 1920-тите, при што факторот бил „зуд“ од 1927 до 1928 година, кој бил период на екстремен студ во кој стоката гладувала и не можела да пасе.
Во 1928 година, советските власти започнале кампања за колективизација односно конфискација на добитокот од побогатите Казаци, кои биле наречени баи, а настанот како „Малиот Октомври“. Кампањата за конфискација ја спровеле Казаци против други Казаци, а на тие Казаци било да одлучат кој е баи и колку да им се конфискува. Номадските Казаци, вклучени во пасиштата, биле насилно сместени во колективни фарми што резултирало со намалување на соодветното пасење. Овој ангажман имал за цел да ги направи Казаците активни учесници во трансформацијата на казашкото општество. Повеќе од 10.000 баи можеби биле депортирани поради кампањата против нив. Кампањата одговарала на апсења на поранешни членови на движењето Алаш и репресија на верските власти и практики. Добитокот и житото од Казахстан биле во голема мера набавени помеѓу 1929 и 1932 година, при што една третина од житариците во републиката биле реквизирани, а повеќе од 1 милион тони биле конфискувани во 1930 година за да се обезбеди храна за градовите.
Една третина од казашкиот добиток бил конфискуван помеѓу 1930 и 1931 година. Добитокот бил пренесен во Москва и Ленинград, што според мислењето на Николо Пјансиола покажува дека Казаците биле свесно жртвувани на царската хиерархија на потрошувачка. Некои Казаци биле протерани од нивната земја за да се направи простор за 200.000 „специјални доселеници“ и затвореници од Гулаг, а дел од несоодветната храна во Казахстан отишла и кај таквите затвореници и доселеници. Помошта во храна за Казаците била селективно распространета за да се елиминираат класните непријатели. На многу Казаци им била одбиена помош во храна бидејќи локалните власти ги сметале за непродуктивни, а наместо тоа им била обезбедена помош во храна за европските работници во земјата. И покрај ова, Казаците добиле одредена мерка итна помош со храна од државата, иако голем дел од неа не пристигнала или била одложена. Советските власти испратиле медицински персонал во Казахстан за да инокулираат 200.000 Казаци од сипаници.Cameron (2018), p. 175.
Меѓутоа, казашките жртви на гладот биле широко дискриминирани и протерани од речиси секој сектор на казашкото општество. Советските власти во приватните белешки ги нарекувале Казаците како „волци со две нозе“.Kindler, Robert, 2018, pg. Како што беснеел гладот, советските власти продолжиле да набавуваат жито од Казаците, при што Сталин експлицитно се залагал за „репресивна патека“ во процесот на собирање поради набавките што „доживеаа нагло опаѓање“. Во оваа насока во 1932 година, 32 од помалку од 200 области во Казахстан кои не ги исполнувале квотите за производство на жито биле ставени на црната листа, што значи дека им било забрането да тргуваат со други села. Како што го опишува историчарката Сара Камерон во интервју за Дејвис центарот на Универзитетот Харвард, „[во] стратегија експлицитно моделирана на техника што се користеше против гладните Украинци, неколку региони на Казахстан беа ставени на црната листа. Тоа во суштина ги заробува гладните Казахстанци во зоните на смрт каде што не можеше да се најде храна“. Во 1933 година, Филип Голошчиокин бил заменет со Левон Мирзојан од Ерменија,Kindler, Robert, 2018, p. 193 кој бил репресивен особено кон бегалците од глад и не дозволувал помош со храна за областите управувани од кадри кои барале повеќе храна за нивните региони кои ги користат, според зборовите на Камерон., „солзени телеграми“; во еден случај, под власта на Мирзојан, ополномоштен претставник си ги турнал документите за помош во храна во џебот и имал свадбена прослава наместо да ги пренесе цел месец додека стотици Казаци гладувале. Набргу по неговото пристигнување, Мирзојан објавил дека оние што побегнале или украле жито биле „непријатели“ на Советскиот Сојуз и дека републиката ќе преземе „строги мерки“ против нив. Сепак, како што забележува Камерон, оваа дефиниција може да се прошири на секој изгладнет бегалец во земјата. Со оваа кампања, Мирзојан се заложил за употреба на брутална казна како што е пукањето.Cameron, Sarah (2018).
Илјадници Казаци се спротивставиле на кампањата за колективизација со оружје оставено од Белата армија преку 8 бунтови кои се случиле само во 1930 година. На полуостровот Мангишлак 15.000 бунтовници дале отпор помеѓу 1929 и 1931 година Во еден бунт, Казахстан го презел градот Сузак во Иргиз, враќајќи го конфискуван имот и уништувајќи складишта за жито. Бунтовниците, исто така, обезглавиле и им ги исечиле ушите на членовите на партијата по нивното заземање на споменатиот град. Другите Казаци во бунтовите се бореле за повторно отворање на претходните затворени џамии и слободни верски водачи. Се наведува дека претставниците на ОГПУ ја испиле крвта на Казаци застрелани за време на репресијата на бунтовниците. Кадрите од пониско ниво често биле незадоволни и им се придружувале на бунтовниците за да помогнат во борбата против силите на Црвената армија.
Истакнатиот казашки писател Габит Мусирепов изјавил дека нашол трупови „наредени како огревно дрво“ покрај патот во областа Тургај во Казахстан. Друга приказна сведочи дека „Не е реткост да сретнеш казахстанско семејство, кое бега од каде знае и влече зад себе санка, над која лежи труп на дете, кое починало на патот“.
Во Гладот, меморијата и политиката во пост-советскиот простор на научникот Џејмс Рихтер: Контрастни одгласи на колективизацијата во Украина и Казахстан, објавена од Кембричкиот универзитет, документирани се многу сведоштва од преживеаните:„Моето прво сеќавање е на месечината. Беше есен, студено и скитавме некаде. Завиткана, количката се заниша под мене. Ненадејно застанавме и на црното небо ја видов оваа огромна месечина. Беше полна, тркалезна и силно светеше. Лежев на грб и долго не можев да се оттргнам од глетката. Превртувајќи се, јасно видов на земјата некакви грмушки со испружени, искривени гранки; имаше многу од нив од двете страни на патот: тие беа луѓе. Крути и тивки лежеа на земја... Беше '31, а ние тогаш се движевме од лошата улица во Тургај.Richter, J. (2020).
Жртви