алт=Matija Divković's book, printed in Venice in 1611.|мини| Насловниот лист на првата босанска книга отпечатена во 1611 година, Nauk krstjanski za narod slovinski, позната и како Mali nauk (Христијанска доктрина за словенскиот народ, ака. Мала доктрина) од „таткото на босанската литература“, Матија Дивковиќ. мини|300x300пкс| Повелба на кралот Дабиша, на преминот од 14 до 15 век.
Босанскохерцеговска книжевност — комплекс од книжевни дела кои биле создадени на територијата на денешна Босна и Херцеговина и која се состои од книжевни традиции на народите кои живеат во Босна и Херцеговина.
Во зависност од периодот во историјата, таа е напишана на српскохрватски, босански, хрватски и српски јазик и употребува латинско и кирилско писмо, а историски, се користеле иладино, арапски, персиски и отоманско-турски, со употреба на посебна форма позната како Алхамијадо и Арабица. Оттука, литературата на Босна и Херцеговина била реализирана во рамките на мултикултурно-цивилизациската парадигма. Таа е тесно поврзана со останатата јужнословенска литература.
Најзначајни претставници на современата литература се писатели како Иво Андриќ, Меша Селимовиќ, Бранко Ќопиќ, поети како Мак Диздар, Алекса Шантиќ, Антун Бранко Шимиќ, есеисти како Хамдија Крешевљаковиќ, како и денешниот драматуршки поет Абдулах Сидран, романсиите Александар Хемон, Миљенко Јерговиќ, Саша Станишиќ и Андреј Николаидис, есеистот Иван Ловреновиќ, Жељко Иванковиќ, Дубравко Ловреновиќ, Предраг Матвејевиќ и многу други.
Навраќајќи се во средновековното време, книжевноста била претежно црковна, со писменост која се вртела околу издаваштвото на Босанската црква и други верски литургиски, дипломатски и трговски текстови, засновани на босански народен јазик, стара форма на штокавски дијалект, ијекавски дијалект, во некои случаи старословенски, и со употреба на босанска кирилица и глаголица. Една специфична особеност на овој период во Босна и Херцеговина се пишаните споменици во форма на стеќаци. Договорот за меѓународна трговија меѓу Дубровничката Република и босанската средновековна држава на Бан Кулин, повелбата на Бан Кулин, напишана на босански народен јазик со употреба на Босанчица, е првиот таков документ помеѓу јужните Словени, кој се појавил половина век порано од првата повелба од секаков вид во Германија (првата била од 1238/9), и само малку подоцна од првиот таков документ во христијанска Шпанија и јужна Франција.
Од доцниот средновековен период и раниот современ период, улогата на босанските Фрањевци станала клучна за книжевните случувања и нивното производство на истиот босански народен јазик кои пишувале на Босанчица, која станала составен дел од литературата на Босна и Херцеговина, при што Матија Дивковиќ, првиот босански типограф кој во 1611 година ја отпечатил првата босанска книга, напишана на босански јазик со помош на Босанчица, бил наречен основач на книжевноста на Босна и Херцеговина.
Позадина и теоретска основа мини|255x255пкс| Дијаграм на босанската интегрална и посебна култура на Иван Ловреновиќ. Книжевноста на Босна и Херцеговина претставува сложено книжевно издаваштво во Босна и Херцеговина, која се гледа како уникатна, единствена книжевност на Босна и Херцеговина, која се состои од книжевни традиции на народот на Босна и Херцеговина, вклучувајќи паралелни српски, хрватски и босански дела како и дела на малцинските групи како што е книжевноста на Евреите од Босна и Херцеговина или книжевноста на Ромите од Босна и Херцеговина. Во зависност од периодот во историјата, делата биле пишувани на на српскохрватски, босански, хрватски и српски јазик и се употребувало и латинско и кирилско писмо, а историски, се користело ладино, арапски, персиски и отоманско-турски, со употреба на посебна форма позната како Алхамијадо и Аребица. Оттука, книжевноста на Босна и Херцеговина се реализирала во рамките на мултикултурно-цивилизациската парадигма. Таа е тесно поврзана со другите јужнословенски книжевности.Kodrić, Sanjin (14 November 2017). "What Is Bosniak, And What Bosnian-Herzegovinian Literature, And What Is, After All, The Bosnian-Hercegovinian Interliterary Community? (A Contribution To Literary-Theoretical And Literary-Historical Understanding)". Slavica Lodziensia (in Serbo-Croatian and English). 1: 9–27. doi:10.18778/2544-1795.01.02. hdl:11089/23283. ISSN 2544-1795. Archived from the original (PDF) on 17 November 2017. Retrieved 17 December 2021 – via Slavica Lodziensia and ResearchGate.
Културниот идентитет на Босна и Херцеговина треба да се разбере преку нејзиниот „составен интегритет“. Културните традиции на народите на Босна и Херцеговина се во специфичен однос, кој се карактеризира со постојано колебање помеѓу интегралниот босански идентитет и националните особености. Без оглед на социјалните околности, периодично дури и културниот изолационизам, ниту една од овие две карактеристики не била целосно потисната. Врз основа на ова наследство на современиот културен контекст, концептуалната одредница која е „книжевноста на народот на Босна и Херцеговина“ добива опсег што ја надминува националната и државната рамка кога станува збор за можноста за вклучување интегрални книжевни традиции на сите луѓе историски и три конститутивни народи на Босна и Херцеговина во современа смисла. Суштината е дека индивидуалната национална книжевност, хрватската, српската, црногорската и бошњачката, и онака не може да биде врзана за границите на денешните национални држави, бидејќи сите овие народи, во статус на конститутивно или национално малцинство, живеат во сите четири земји, со културни простори кои се преклопуваат и се мешаат едни со други. Ваквите околности ја оправдуваат повеќекратната припадност на некои автори на повеќе од една книжевност, а најдобар пример претставува Иво Андриќ, кој подеднакво припаѓа на босанската, српската и хрватската книжевност, соодветно.
Босанската книжевност, која вклучува книжевни традиции кои потекнуваат од Босна и Херцеговина, според Мухсин Ризвиќ се заснова на:
свесност за секоја книжевна традиција за себе и за нејзиниот сопствен континуитет; свесност за босанската и херцеговската заедница и заедништвото кое произлегува од очигледната толеранција кон другите книжевни традиции и од знаењето за автохтоната положба на секоја традиција на босанскохерцеговско тло; свесност за меѓусебните односи кои се неопходни на линијата на заедничкиот јазик, на линијата на историската судбина на заедничкиот живот и интересите на одржување, на линијата на заедничките меѓусебни теми, идеологијата на општественото опстојување и, на линијата на интерес на стилско-естетските заедништва; свесност за вроденото навлегување во српската и хрватската книжевност на српските и хрватските писатели - земајќи ги српските и хрватските книжевни дела како модел во линијата на книжевните и стилските карактеристики на заедничкиот јазик и јужнословенскиот реципроцитет.
Име До средината на минатиот век, терминот „книжевност во Босна и Херцеговина“ бил во употреба, но веќе во 1950 година книжевната теорија го усвоила терминот „босанскохерцеговска книжевност“ (српскохрватски: Bosanskohercegovačka književnost). Автор по автор расправаат за нејзината природна примена, отфрлајќи ги критиките што се појавиле надвор од Босна и Херцеговина, во Србија и Хрватска. Теоретичарите на книжевноста и други научници во сродни области изработиле бројни дела на оваа тема, како што се „Збирка на современа босанскохерцеговска проза“ од 1950 година од Салко Назечиќ, Илија Кецмановиќ и Марко Марковиќ, делото од 1961 година „Панорама на босанскохерцеговска поезија“ од Ристо Трифковиќ и делото од 1970 година „Панорама на босанскохерцеговска поезија“ од Мак Диздар. Во 1970 година, Радован Вучковиќ напишал студија „За некои прашања од пристапот кон босанскохерцеговската книжевност“, додека во 1974 година, Воислав Максимовиќ ја објавил антологијата „Босанскохерцеговска книжевна ревија“ 1910-1941 година, Иван Кордиќ ги објавил „Антологијата на босанскохерцеговската книжевност“, а била објавена и тритомна „Босанскохерцеговскакнижевна хрестоматија“. Надвор од Босна и Херцеговина во соседните Хрватска и Србија, терминот не бил секогаш добредојден, но научниците како што е професорот Ѕвонко Ковач целосно го прифатиле, со што во 1987 година во „Интерпретативен контекст“ јасно ставиле до знаење дека терминот „добива сè поголема тежина како интегрален книжевно-историски концепт“.
Меѓукнижевна заедница Интерлитературата, како дел од проучувањето за книжевна споредба, е проучување на концептот на меѓукнижевноста и меѓулитературните заедници.
Историја десно|мини|276x276пкс|Антун Кнежевиќ во 1870 година, улогата на босанските Фрањевци станала клучна, а нивното издаваштво е составен дел на книжевноста на Босна и Херцеговина. Книжевното наследство на Босна и Херцеговина може да се оцени уште од средниот век. Тоа е тесно поврзано со другата јужнословенска книжевност, а некогаш дури била третирана и како дел од српската и хрватската книжевност, соодветно. Иако, не толку забележлив како средновековниот српски, дубровнички или далматински, по квантитет, сепак е меѓу најстарите. На босанскохерцеговско тло се појавиле првите споменици на јужнословенската писменост. Меѓу најстарите натписи се два напишани на босанска кирилица, и двата од Босна и Херцеговина, првиот е гробен натпис на жупанот од Требиње, Грдеша од околу 1180 година, а вториот е црковниот натпис на Бан Кулин од околу 1185 година, кој бил пронајден во близина на Високо, а денес се чува во музеј во Сараво. Најстарата позната повелба меѓу јужните Словени, исто така, потекнува од Босна, а е напишана на босански народен јазик, т.н. Narodni jezik (Народен јазик), и во Босанчица (босанска кирилица). Тоа бил трговскиот договор меѓу Дубровничката Република и босанската средновековна држава на банот Кулин од 29 август 1189 година, повелбата на Бан Кулин, која се појавила половина век порано од првата повелба од секаков вид во Германија (првата била од 1238/9), и само малку подоцна од првиот таков документ во христијанска Шпанија и јужна Франција.
Најстариот зачуван босански натпис се смета дека е Хумската плоча, впишана во камена плоча помеѓу 10 и 12 век, што го става на постар датум од плочата на Бан Кулин (околу 1185) и Повелбата на Бан Кулин напишана на 29 август 1189 година. Текстот е напишан како старословенски епиграф на босанско кирилско писмо, и датира од крајот на 10 или почетокот на 11 век, веројатно до почетокот на 12 век.
Некаде помеѓу 16 и 17 век, босанските муслимани, кои претходно пишувале на арапски и турски, започнале да пишуваат на говорниот местен народен јазик (Народни језик), но користеле арапски систем за пишување (исто така познат како Арабика), за разлика од христијаните, особено босанските Фрањевци, кои продолжиле да користат босанска кирилица. Во текот на 17 век започнала да се појавува пообемна книжевна дејност. Исто така, трите најголеми религии (исламот, православието и католицизмот) почнале да се зацврстуваат кон етничкиот идентитет кон крајот на 18, 19 и почетокот на 20 век, што ја поттикнало книжевноста во Босна и Херцеговина да се развива во три насоки, сите поврзани со црковните текстови и институции, но и покрај ориенталните разлики, трите останале слични во карактерот.
Средновековна писменост