десно|мини|Гравура на Орион од Уранометријата на Јохан Бајер, 1603 година (Библиотека на американската поморска опсерваторија) Во грчката митологија, Орион (старогрчки: Ὠρίων или ; латински: Orion) Латинска транслитерација Oarion на се наоѓа, но е доста ретка. — гигантски ловџија кого Зевс (или можеби Артемида) го сместил меѓу ѕвездите како соѕвездието Орион.
Античките извори раскажуваат неколку различни приказни за Орион; постојат две главни верзии за неговото раѓање и неколку верзии за неговата смрт. Најважните запишани епизоди се неговото раѓање во Беотија, неговата посета на Хиос каде што ја запознал Меропа и ја силувал, ослепувањето од нејзиниот татко, враќањето на видот на островот Лемнос, неговиот лов со Артемида на Крит, неговата смрт од лакот на Артемида или убодот од гигантската скорпија која станала соѕвездие и неговото воздигнување на небото. Поголемиот дел од античките извори изоставуваат некои од овие епизоди, а неколку раскажуваат само една. Овие различни инциденти можеби првично биле независни, неповрзани приказни и невозможно е да се каже дали изоставувањата се едноставна краткост или претставуваат вистинско несогласување.
Во старогрчката книжевност, тој првпат се појавува како голем ловец во хомеровиот еп „Одисеја“, каде што Одисеј ја гледа својата сенка во подземјето. Основните делови од приказната за Орион се раскажани од хеленистичките и римските собирачи на митови, но не постои постоечка книжевна верзија на неговите авантури споредлива, на пример, со онаа на Јасон во „Аргонаутика“ од Аполониј од Родос или „Медеја“ од Еврипид; записот во „Фасти“ од Овидиј за 11 мај е поема за раѓањето на Орион, но тоа е една верзија од една приказна. Преживеаните фрагменти од легендата обезбедиле плодно поле за шпекулации за грчката праисторија и мит.
Орион имал неколку улоги во античката грчка култура. Приказната неговите авантури како ловец, е онаа за која има најмногу докази; тој е исто така персонификација на соѕвездието со исто име; бил почитуван како јунак, во грчка смисла, во регионот Беотија; и постои еден етиолошки пасус кој вели дека Орион бил одговорен за сегашниот облик на Сицилискиот Проток.
Легенди
Хомер и Хесиод Орион се споменува во најстарите зачувани дела од старогрчката книжевност, кои веројатно датираат од 7-ми или 8-ми век п.н.е., но кои се производ на усна традиција со потекло неколку векови порано. Во хомеровата Илијада, Орион е опишан како соѕвездие, а ѕвездата Сириус се споменува како негово куче. Во Одисеја, Орион е во суштина врвот на човековата извонредност во ловот: Одисеј го гледа како лови во подземјето со бронзена палка како голем убиец на животни. Во некои легенди, Орион тврди дека може да го улови секое животно што постои. Тој е исто така споменат како соѕвездие, како љубовник на божицата Еос, како убиен од Артемида и како најубавиот од родените на Земјата. Во Дела и денови на Хесиод, Орион е исто така соѕвездие, чие изгрејсонце и зајдисонце со сонцето се употребува за пресметување на годината. мини|Сликата на Даниел Зајтер од 1685 година на Дијана над мртвото тело на Орион, пред да биде поставен на небото Легендата за Орион веројатно е раскажана во поемата „Астрономија“, изгубено дело кое му се припишува на Хесиод. Оваа верзија е позната преку резимето на изгубеното дело на Ератостен, „Катастеризми“, за соѕвездијата. Според ова резиме, Орион бил син на морскиот бог Посејдон и Евријала, ќерка на Минос, кралот на Крит. Орион можел да оди по брановите поради својот татко; тој пешачел до островот Хиос каде што се напил и ја силувал Меропа, ќерка на Енопион, владетелот таму. Во знак на одмазда, Енопион го ослепил Орион и го избркал. Орион се сопнал на Лемнос каде што Хефест - богот на ковачката вештина - имал ковачница. Хефест му кажал на својот слуга, Кедалион, да го води Орион до крајниот Исток каде што Хелиј, Сонцето, го излекувал; Орион го носел Кедалион на своите рамена. Орион се вратил на Хиос за да го казни Енопион, но кралот се скрил под земја и побегнал од гневот на Орион. Следното патување на Орион го однело на Крит каде што ловел со божицата Артемида и нејзината мајка Лето, и во текот на ловот, се заканил дека ќе ги убие сите ѕверови на Земјата. Геја (Аполон во некои верзии, не одобрувајќи ја врската на неговата сестра со маж) се спротивставила и испратила гигантска скорпија да го убие Орион. Суштеството успеало, и по неговата смрт, божиците го замолиле на Зевс да го постави Орион помеѓу соѕвездијата. Зевс се согласил и, како спомен на смртта на Орион, ја додал и Скорпијата на небото како соѕвездие.Скорпија овде е еден вид суштество, грчки σκορπίος, не е соодветно име. Соѕвездието се нарекува Scorpio, во астрономијата; колоквијално, Скорпија, како и сродниот астролошки знак - и двата се латински форми на грчкиот збор. Цицерон го користел Непа, постариот латински збор за „скорпија“. Видете го трудот на Кубијак во библиографијата.
Други извори Иако Орион има неколку стихови и во Хомеровите поеми и во „Дела и денови“, поголемиот дел од приказните за него се запишани во случајни алузии и во прилично нејасни подоцнежни списи. Ниеден голем поет не ја стандардизирал легендата. Античките извори за легендата за Орион се претежно белешки на маргините на античките поети (сколии) или компилации од подоцнежни научници, еквиваленти на современи наводни дела или енциклопедии; дури и легендата од хесиодската Астрономија преживеала единствено во една таква компилација.
На маргината од копијата на „Илијада“ од царицата Евдокија постои белешка во која се зборува еден хеленистички поет кој раскажува поинаква приказна за раѓањето на Орион. Овде боговите Зевс, Хермес и Посејдон доаѓаат да го посетат Хиријеј од Танагра, кој им готвел цел бик. Кога му нудат услуга, тој бара раѓање синови. Боговите ја земаат кожата на бикот и уринираат во неа и ја закопуваат во земјата, а потоа му велат да ја ископа десет месеци подоцна. Кога го прави тоа, го наоѓа Орион; ова објаснува зошто Орион е роден на земјата.
Второ целосно раскажување (дури и пократко од резимето на „Астрономија“) е во збирка митови од римскиот период; приказната за Орион е во голема мера заснована на митологот и поет Ферекид Атински. Овде Орион е опишан како земјен човек и огромен по раст. Оваа верзија ги споменува и Посејдон и Евријал како негови родители. Додава и прв брак со Сиде пред неговиот брак со Меропа. Сè што е познато за Сиде е дека Хера ја фрлила во подземјето затоа што била многу убава. Исто така, дава поинаква верзија за смртта на Орион од Илијада: Еос, Зората, се заљубила во Орион и го однела во Делос каде што Артемида го убила.
Друг наратив за соѕвездијата, долг три пасуси, е од латински писател чии кратки белешки се достапни под името Хигин. Започнува со приказната за раѓањето на Орион од кожа од вол, која овој извор му ја припишува на Калимах и Аристомах, и ја поставува местоположбата во Теба или Хиос. Хигин има две верзии. Во едната од нив го изоставува Посејдон; еден современ критичар сугерира дека ова е оригиналната верзија.
Истиот извор раскажува две приказни за смртта на Орион. Првата вели дека поради неговото „животно поврзано со премногу големо пријателство“ со Енопион, тој им се фалел на Артемида и Лето дека може да убие сè што доаѓа од Земјата. Геја (персонификација на Земјата во грчката митологија) се спротивставила и го создала Скорпионот. Во втората приказна, Аполон, љубоморен на љубовта на Орион кон Артемида, договорил Артемида да го убие. Гледајќи го Орион како плива во океанот, далеку, тој забележал дека Артемида не може да го погоди тоа црно нешто во водата. Чувствувајќи се предизвикана, таа фрлила стрела право низ неа и го убила Орион; кога неговото тело било исфрлено на брегот, таа обилно плачела и решила да го постави Орион меѓу ѕвездите. Тој го поврзува Орион со неколку соѕвездија, не само со Скорпија. Орион ја бркала Плејона, мајката на Плејадите, седум години, сè додека Зевс не интервенирал и не ги подигнал сите до ѕвездите. Во „Дела и денови“, Орион ги брка самите Плејади. Неговите кучиња се Мало и Големо Куче, а она што е напред се нарекува Прокион. Тие го бркаат зајакот Лепус, иако Хигин вели дека некои критичари сметале дека и ова е плен за благородниот Орион и наместо тоа го наведуваат да го брка Бикот. Ренесансен митограф додава и други имиња за кучињата на Орион: Леукомелаена, Маера, Дромис, Цисета, Лампур, Ликоктон, Птофаг, Арктофон.
Варијанти Постојат голем број на варијанти кај други автори. Поголемиот дел од нив се случајни наводи во песни и схолијасти. Римскиот поет Вергилиј го прикажува Орион како џин како гази низ Егејското Море со брановите кои се кршат од неговите рамена; наместо, како што велат митографите, да оди по водата. Постојат неколку наводи за Хириј како татко на Орион што го поврзуваат со различни места во Беотија, вклучувајќи ја и Хирија; ова можеби е оригиналната приказна (иако не е првата потврдена), бидејќи Хириј е веројатно епоним на Хирија. Тој е исто така наречен Онеј, иако не е калидонскиот Енеј. Други антички схолии велат, како што прави Хесиод, дека Орион бил син на Посејдон, а неговата мајка била ќерка на Минос; но тие ја нарекуваат ќерката Брил или Хиел. Постојат две верзии каде што Артемида го убила Орион, или со своите стрели или со создавање на Скорпијата. Во втората варијанта, Орион умрел од убодот на Скорпијата како што е и кај Хесиод. Иако Орион не ја победува Скорпијата во ниедна верзија, неколку варијанти велат дека починал од добиените рани. На Артемида ѝ биле дадени различни мотиви. Еден е дека Орион се фалел со своето убивање ѕверови и ја предизвикал на натпревар со фрлање диск. Друг е дека тој ја нападнал или самата Артемида или Упис /Опис, хиперборејска девојка во нејзината група ловџики. Краткиот опис на Арат, во неговата „Астрономија“, ги спојува елементите на митот: според Арат, Орион ја напаѓа Артемида додека лови на Хиос, а Скорпијата го убива таму. Никандер, во неговата „Теријака“, ја прикажува скорпијата со обична големина како се крие под мал камен. Поголемиот број на верзии на приказната што продолжуваат по смртта на Орион раскажуваат за боговите кои ги воздигнале Орион и Скорпијата во ѕвездите, но дури и таму постои варијанта: Античките поети многу се разликувале во мислењето за тоа кого Асклепиј го вратил од мртвите; аргискиот епски поет Телесарх е цитиран како вели дека Асклепиј го воскреснал Орион. Други антички авторитети се анонимно цитирани дека Асклепиј го излечил Орион откако бил ослепен од Енопион.
Приказната за Орион и Енопион исто така варира. Еден извор ја споменува Меропа како жена на Енопион, а не како негова ќерка. Друг ја споменува Меропа како ќерка на Минос, а не на Енопион. Најдолгата верзија (од Лоеб) е од збирка мелодраматични заплети составени од еден александриски поет за римскиот Корнелиј Гал за да ги претвори во латински стихови. Го опишува Орион како ги убива дивите ѕверови од Хиос и ги ограбува останатите жители со цел да добие цена за невестата за ќерката на Енопион, која се вика Еро или Леиро. Енопион не сака да ја омажи за некој како Орион, и на крајот тој, незадоволен, провалува во нејзината спална соба и ја силува. Текстот имплицира дека Енопион го ослепува на лице место. мини|Јан Хевелиј го нацртал соѕвездието Орион во „Уранографија“, неговиот небесен каталог во 1690 година. Лукијан вклучува слика со Орион во реторички опис на идеална градба, на која Орион заминува кон изгрејсонцето со Лемнос во близина, Кедалион на неговото рамо. Тој го враќа видот таму, а Хефест сè уште гледа во позадина. Следната слика се занимава со древната приказна за Орион. Тој е слеп, а на рамо го носи Кедалион, кој ги насочува очите без вид кон Исток. Изгрејсонцето ја лекува неговата болест; и таму стои Хефест на Лемнос, гледајќи го лекотFowler, H. W. & Fowler F.G. translators (1905). "The Hall". In The Works of Lucian of Samosata, pp. 12–23. Clarendon Press.