Бел јасен (науч. Fraxinus excelsior), познат како европски јасен за да се разликува од другите видови јасен, е цветен растителен вид од семејството маслинки Oleaceae. Потекнува од континентална Европа источно до планините Кавказ и Алборз, а западно до Велика Британија и Ирска. Најсеверната локација е во регионот Трондхајмсфјорд во Норвешка.Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins . Видот е широко одгледуван и наводно е одомаќинет во Нов Зеланд, и на расфрлани локации во Соединетите Американски Држави и Канада. Расте и во Македонија. Дрвото има многу намени бидејќи е флексибилно, обработливо, цврсто и лесно.

Опис лево|мини|Машки цветови мини|Семето на Fraxinus excelsior, популарно познато како „хеликоптер“, е вид овошје. Тоа е големо листопадно дрво кое расте од 12 до 18 метри во висина (некои примероци пораснале и до 43 метри) со стебло до 2 метри во дијаметар, со висока, тесна круна. Кората е мазна и бледо сива кај младите дрвја, а станува дебела и вертикално испукана кај старите дрвја. Изданоците се цврсти, зеленикаво-сиви, со црни пупки (што ги разликува од повеќето други видови јасен, кои имаат сиви или кафеави пупки). Листовите се спротивни, 20-35 см долги, пердувести сложени, со 7–13 ливчиња со грубо назабени рабови, елиптични до тесно елиптични, 3-12 см долги, и 0,8-3 см широки и неподвижни. Овие карактеристики го разликуваат јасенот од планинскиот јасен наречен јаребика (Sorbus aucuparia) кај кој листовите се наизменично распоредени со парни стипули. Листовите често се меѓу последните што се отвораат напролет, а првите што паѓаат наесен ако се случи ран мраз; тие често паѓаат во мат зелена боја или развиваат светло жолта есенска боја. Цветовите се раѓаат во кратки метлички, се отвораат пред лисјата и немаат околуцветник. Женските цветови се малку подолги од машките цветови, темно виолетови, без ливчиња и се опрашуваат со ветер. И машките и женските цветови можат да се појават на истото дрво, но почесто е да се најдат сите машки и сите женски дрвја. Плодот е долг 2,4-4,5 см и 5-8 мм широк, често виси во гроздови во текот на зимата.Kilbracken, J.1983. Larousse Easy way guide Trees. Larousse. Ако плодот се собере и се сади кога е сè уште зелен и не е целосно зрел, тој веднаш ќе 'рти, но откако плодот ќе стане кафеав и целосно зрел, нема да 'рти сè до 18 месеци по сеидбата (т.е. додека да поминат две зими).

Белиот јасен ретко надминува 250 години. Сепак, постојат бројни примероци за кои се проценува дека се стари помеѓу 200 и 250 години, а има и неколку кои се постари од 250 години. Најголемиот е во Клептон Корт, Англија, и е 9 метри во обем. Постојат неколку примероци над 4,5 метри само во Дербишир.

Живеалиште Fraxinus excelsior потекнува од Европа од северна Шпанија до Русија, и од јужна Феноскандија до северна Грција. Исто така, се смета дека природно расте во југозападна Азија од северна Турција источно до планините Кавказ и Алборз. Најсеверната природно застапена локација е во регионот Трондхајмсфјорд во Норвешка, иако некои примероци се засадени подалеку на север. Видот е широко одгледуван и наводно е одомаќинет во Нов Зеланд и на некои локации во САД и Канада, вклучувајќи ги Нова Шкотска, Њу Бранзвик, Квебек, Масачусетс, Конектикат, Њујорк, Њу Џерси, Мериленд, Онтарио, Охајо, Кентаки и Британска Колумбија.

Во Македонија Расте во појас на листопадни, најчесто букови шуми, во влажни долови, сè до планинскиот регион.Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 19 издавач: МАНУ, Скопје, 2010

Познат е за планината Дешат, расте над селото Битуше, Осогово, над Македонска Каменица, се посочува за Охрид, Струмичко, Смоларе, Скопска Црна Гора, Шар Планина, реката Треска, Осој, селото Гари, Бистра, Галичник, Црн Дрим, Свети Николе, и други места.

Екологија Белиот јасен расте на широк спектар на типови почва, но е особено поврзан со почви на варовнички подлоги. Најсеверниот јасен во Британија е на варовник кај Расал, Вестер Рос, на северна географска ширина 57.4278 северно. Ова дрво претпочита повлажни типови почва и е најчесто ограничено од температурата, и затоа не се наоѓа на повисоките постудени надморски височини во поголемиот дел од Европа, иако во Иран може да достигне 2000 метри надморска височина. Кога е младо ова дрво е толерантно на сенка, но постарите дрвја бараат многу светлина. Тоа е вид со рана сукцесија и може да ги победи буката и дабот, кои се видови со подоцнежна сукцесија.

Употреба мини|Фурнир од обичен јасен Отпорноста и брзиот раст го направија важен ресурс за малите земјоделци. Веројатно бил најупотребуваното дрво во селата со широка употреба. До Втората светска војна, дрвјата често се сечеле на секои 10 години за да се обезбеди одржлив извор на дрва за гориво и столбови за градежништво и обработка на дрво. Бојата на дрвото се движи од кремасто бела до светло кафеава, а срцето на дрвото може да биде потемно маслинесто-кафеава боја. Јасенот е тврд, жилав и многу издржлив. Нема природна отпорност на распаѓање како дабот и не е толку погодно за столбови закопани во земја. Поради својата висока флексибилност, отпорност на удари и отпорност на кинење, јасеновото дрво е традиционален материјал за лакови, рачки за алати, особено за чекани и секири, тениски рекети и стапови за снукер. мини|Морис Мајнор Травелер со рамка од јасен, 1960 година Јасенот бил широко користен во изградбата на раните авиони, и се користи или се користел во изградбата на некои моторни возила како што се Морган и Морис Травелер.

Јасенот е вреден како огревно дрво, бидејќи добро гори дури и кога е свежо исечен. Кората и листовите од јасен се користат во современата хербална медицина поради нивните адстрингентни и лаксативни својства.

Митологија мини|Светското дрво од нордиската митологија, Игдрасил — прикажано овде од Лоренц Фролих — обично се опишува како јасен. Во „Еда“ од 13 век и други списи поврзани со нордиската митологија, огромното јасеново дрво Игдрасил („бесилката на Один“), наводнувано од три магични извори, служи како оска на светот, одржувајќи ги деветте светови на космосот во своите корени и гранки.

Фолклор На островот Бјут во Шкотска, наводно, љубовниците јаделе лисја од јасен познат како „Дрво на соништата“ кое растело во близина на црквата Сент Блејн, а пријатните соништа што ги доживувале потоа ги откривале нивните вистински сопружници и намерата за судбината.

Галерија

Наводи

Надворешни врски

Fraxinus excelsior – мапа на дистрибуција, генетски единици за зачувување и сродни ресурси. Европска програма за шумски генетски ресурси (EUFORGEN) Информации, слики и видео за Fraxinus excelsior – јасен во Woodland Trust

Категорија:Јасен Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј Категорија:Растенија опишани во 1753 година Категорија:Флора на Обединетото Кралство Категорија:Флора на Полска Категорија:Флора на Германија Категорија:Флора на Франција Категорија:Флора на Русија Категорија:Флора на Ирак Категорија:Флора на Иран Категорија:Флора на Турција Категорија:Флора на Шпанија Категорија:Флора на Италија Категорија:Украсни дрва Категорија:Флора на Македонија